ตื่นทองในบาดัคชาน: ชาวอัฟกันได้อะไร และเสียอะไรไป
รถขุดดินหลายสิบคันปฏิบัติการทั้งกลางวันและกลางคืนในจังหวัดบาดัคชาน ทางตะวันออกเฉียงเหนือของอัฟกานิสถาน เพื่อขุดเจาะทองคำจากภูเขาที่เคยเป็นแหล่งทำกินของชาวบ้านและปศุสัตว์มาหลายชั่วอายุคน การตื่นทองครั้งนี้ขยายตัวอย่างรวดเร็วในพื้นที่ชีวา ห่างจากเมืองหลวงจังหวัดไฟซาบาดไปทางตะวันออกเฉียงเหนือราว 50 กิโลเมตร
แผ่นดินเปลี่ยน ชีวิตพัง
มูฮัมหมัด อามิน เกษตรกรวัย 74 ปีจากหุบเขาปูล-เอ-ซิรี บัน เล่าด้วยน้ำตาว่าแม่น้ำที่เคยใสสะอาดและลึกกลายเป็นน้ำขุ่นที่ดื่มไม่ได้ แม้แต่ใช้อาบน้ำก็ยังไม่ได้ หญ้าริมฝั่งแม่น้ำหมดไปหมด และฝุ่นควันจากการขุดแร่ทำให้การเกษตรเป็นไปไม่ได้ อามินสามารถเลี้ยงแพะได้เพียง 15 ตัว จากที่เคยเลี้ยงได้ถึง 40 ตัว นอกจากนี้ บริษัทเหมืองที่เช่าที่ดินของเขายังจ่ายเงินไม่ครบตามสัญญา และไม่ยอมฟื้นฟูพื้นที่ตามที่รับปาก
ตาลีบันหนุนเหมืองแร่ดันรายได้รัฐ
นับตั้งแต่ตาลีบันกลับมามีอำนาจเมื่อ 5 ปีที่แล้ว รัฐบาลเดินหน้าขยายภาคเหมืองแร่เพื่อใช้ทรัพยากรใต้ดินของประเทศเพิ่มรายได้ อับดุล มาติน ราฮิมไซ หัวหน้ากรมเหมืองแร่จังหวัดบาดัคชาน เปิดเผยว่ามีการจดทะเบียนบริษัทแล้วกว่า 650-700 แห่ง ธนาคารโลกระบุว่าอัตราการเติบโตของภาคเหมืองแร่เฉลี่ยอยู่ที่ 25-30% ต่อปีนับจากปี 2021
โอกาสของคนไร้งาน
ในประเทศที่หางานทำได้ยาก แหล่งขุดทองกลายเป็นแรงดึงดูดคนงานจากทั่วประเทศ โมฮัมหมัด อากา ควาจา ไคล วัย 21 ปีจากกรุงคาบูล ทำงานในเหมืองมา 5 ปี ได้รับค่าจ้าง 10,000 อัฟกานี หรือประมาณ 150 ดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน เขาบอกว่า "มันดีกว่าอะไรทั้งนั้น เพราะในคาบูลหางานแทบไม่ได้"
ความเสียหายที่ไม่อาจปฏิเสธ
ราฮิมไซ เปิดเผยว่าปีที่แล้วรัฐบาลเก็บทองได้ 112 กิโลกรัมจากจังหวัดบาดัคชาน แต่ยอมรับว่าเหมืองส่วนใหญ่ยังไม่ได้จดทะเบียน และระบบจัดเก็บค่าธรรมเนียมยังไม่มีประสิทธิภาพ ทางการได้สั่งปิดแหล่งขุดแร่กว่า 225 แห่งที่ก่อให้เกิดความเสียหาย รวมถึงในพื้นที่ชีวา ซึ่งสะพาน ร้านค้า และโรงเรียนถูกน้ำและโคลนถล่มพังทลายจนหมดสิ้น
เสียงจากคนตัวเล็ก
ฟาซิล คนเลี้ยงสัตว์วัย 45 ปีที่พาฝูงสัตว์ขึ้นภูเขาทุกฤดูร้อนมาตั้งแต่เด็ก กล่าวสั้น ๆ ว่าอุตสาหกรรมทองคำ "ไม่ได้เป็นประโยชน์ต่อชุมชนท้องถิ่นเลย มันเป็นประโยชน์เฉพาะคนที่มีอำนาจเท่านั้น"
