รัฐบาลรับฟังความคิดเห็น (ร่าง) #แผนพัฒนารัฐบาลดิจิทัลของประเทศไทย 2570-75 แนวคิดหลัก คือ การเปลี่ยนระบบราชการ ด้วย Data และ AI
ลองวิเคราะห์และฉายภาพของแผนที่รัฐบาลหวังว่าจะเป็นพิมพ์เขียว พัฒนาระบบราชการไทยกัน #ประเทศไทย มีความพยายามในการพัฒนารัฐบาลดิจิทัลมาอย่างต่อเนื่อง แต่ที่ทำมาเป็นการทำงานยังคงยึดโครงสร้างหน่วยงานเป็นศูนย์กลาง ปัญหาการลงทุนซ้ำซ้อน และการเชื่อมโยงข้อมูลที่ไม่สมบูรณ์ ยังคงเป็นคอขวดที่ฉุดรั้งขีดความสามารถของประเทศ
พอมาถึงยุคAI เติบโตแบบก้าวกระโดด แผนที่จัดทำใหม่ จึงมุ่งไปที่ การเปลี่ยนผ่านสู่ "รัฐบาลที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลและ AI (Data- and AI-driven Government)" AI จึงไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่คือความจำเป็นเชิงยุทธศาสตร์ แผนพัฒนารัฐบาลดิจิทัลของประเทศไทย พ.ศ. 2570 - 2575 ถูกจับตามองในฐานะ "หมุดหมายสำคัญ" ที่จะเข้ามาเปลี่ยนการทำงานของภาครัฐทั้งระบบ
แผนเปลี่ยนบทบาทภาครัฐจาก "ผู้ให้บริการ" ไปสู่ "ผู้สร้างประสบการณ์บริการภาครัฐแบบไร้รอยต่อ" ที่ประชาชน ภาคธุรกิจ และชาวต่างชาติสามารถเข้าถึงบริการได้ทุกที่ ทุกเวลา ไม่จำเป็นต้องเข้าใจโครงสร้างภายในของหน่วยงานรัฐผ่านการออกแบบบริการบนพื้นฐานของ "เหตุการณ์สำคัญในชีวิต (Life Events)" "เหตุการณ์ทางธุรกิจ (Business Events)" เช่น การเกิด การศึกษา การประกอบธุรกิจ การลงทุนหรือการเกษียณ แทนการให้บริการแบบแยกส่วนตามภารกิจของแต่ละหน่วยงาน
การออกแบบแผน วางรากฐานสู่ "รัฐบาลที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์" ผลักดันให้เกิดการใช้ข้อมูลร่วมกันทั้งภาครัฐ พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน บริการดิจิทัล พื้นฐาน และองค์ประกอบพื้นฐานด้าน AI ที่สามารถใช้ร่วมกันได้ในระดับประเทศ อาทิ ระบบวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่แพลตฟอร์ม Al กลาง บริการ Al-as-a-Service และมาตรฐานด้านข้อมูลและจริยธรรม AI เพื่อให้ทุกหน่วยงานสามารถประยุกต์ใช้ข้อมูลและ AI ได้อย่างรวดเร็ว เพิ่มประสิทธิภาพการตัดสินใจ และยกระดับคุณภาพของบริการภาครัฐ
แผนยกระดับการให้บริการภาครัฐใน 4 กลุ่มเป้าหมาย คือ ประชาชน ได้รับบริการที่สะดวก รวดเร็ว ลดภาระการติดต่อราชการ และได้รับบริการเชิงรุกที่ "รู้ใจ"มากขึ้นผ่านการใช้ข้อมูลและ AI ถัดมาคือ ภาคธุรกิจ สามารถดำเนินธุรกิจได้ง่ายขึ้น ลดต้นทุนและขั้นตอน เพิ่มความสามารถในการแข่งขันและเข้าถึงบริการดิจิทัลภาครัฐได้อย่างมีประสิทธิภาพนอกจากคนไทย ชาวต่างชาติ ต้องเข้าถึงข้อมูลภาครัฐที่ถูกต้องและน่าเชื่อถือ และได้รับบริการที่สะดวก รวดเร็วลดความซับซ้อนในการดำเนินกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการทำงานและการพำนักในประเทศไทย ส่วน ภาครัฐ พยายามลดความซ้ำซ้อนในการดำเนินงาน ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ตัดสินใจเชิงนโยบายได้แม่นยำขึ้น ยกระดับความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และสร้างความเชื่อมั่นจากประชาชนและนานาชาติ
เพื่อให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม แผนฉบับนี้ได้กำหนดแนวทางการดำเนินงานร่วมกันของทุกหน่วยงานภาครัฐ ภายใต้ #เงื่อนไขร่วมของภาครัฐ ที่ทุกหน่วยงานต้องทำให้สำเร็จ เริ่มจาก การออกแบบและปรับกระบวนงานใหม่ทั้งระบบ โดยคำนึงถึงประสบการณ์ของผู้ใช้เป็นหลัก ไม่ขอข้อมูลที่ภาครัฐมีอยู่แล้ว การเชื่อมโยงข้อมูลและบริการระหว่างหน่วยงาน (Integration) ตามมาตรฐานกลาง การใช้โครงสร้างพื้นฐาน บริการดิจิทัลพื้นฐาน และแพลตฟอร์มกลางของประเทศร่วมกัน (Infrastructure & Common Services)
หากแผนสามารถทำให้เกิด การบริหารจัดการด้วยข้อมูลและ AI ภายใต้กรอบธรรมาภิบาล (Governance) เพื่อความแม่นยำ โปร่งใส มีจริยธรรม และตรวจสอบได้ โอกาสที่ฝันในการเอา Data กับ AI มาเป็นแกนหลักในการพัฒนา มีโอกาสประสบความสำเร็จ แผนจึงถูกวางให้เกิดการขับเคลื่อนแผนกำหนดให้มีการดำเนินการผ่าน 5 ยุทธศาสตร์ คือ
ยกระดับประสบการณ์การใช้บริการดิจิทัลและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของผู้ใช้ , พัฒนาโครงสร้างและบริการพื้นฐานทางเทคโนโลยี , ผลักดันการดำเนินงานภาครัฐให้ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ , สร้างความเชื่อมั่นและความปลอดภัยในการใช้บริการดิจิทัล และพัฒนาศักยภาพด้านดิจิทัลของเจ้าหน้าที่รัฐและผู้ใช้
โอกาส ความเป็นไปได้ หรือจะแค่ฝัน เหมือนเดิม
ความสำเร็จของแผนฉบับนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับ "การเปลี่ยน วิธีคิดและวิธีทำงานของภาครัฐทั้งระบบ" จากการทำงานแบบแยกส่วนไปสู่การทำงานร่วมกันในฐานะ รัฐบาลเดียวกันมุ่งเน้นผลลัพธ์ต่อประชาชนเป็นสำคัญ พร้อมยอมรับการใช้ข้อมูล โครงสร้างพื้นฐาน บริการ ดิจิทัลพื้นฐาน และองค์ประกอบพื้นฐานด้าน AI ร่วมกัน เพื่อสร้างบริการภาครัฐที่มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตอบสนอง ต่อความต้องการของประเทศในอนาคต
