อ่านเกมโลก! หลัง ‘ทรัมป์’ พ่าย ‘คลื่นสีน้ำเงิน’

ดร.ปิยศักดิ์ มานะสันต์ หัวหน้านักวิจัยเศรษฐกิจ สายงานวิจัย บริษัทหลักทรัพย์ อินโนเวสท์ เอกซ์ จำกัด (InnovestX) วิเคราะห์ผ่านรายการ “สนามข่าว 96” ถึงผลการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐฯ ที่เกิด “ปรากฏการณ์ Blue Wave” หรือคลื่นสีน้ำเงิน หลังพรรคเดโมแครตคว้าชัยชนะอย่างถล่มทลายในทั้งสองสภาฯ ส่งผลให้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และพรรครีพับลิกันเผชิญข้อจำกัดทางการเมืองมากขึ้น ขณะที่ทิศทางนโยบายสหรัฐฯ อาจเปลี่ยนแปลงและส่งแรงกระเพื่อมไปยังเศรษฐกิจโลก

Blue Wave เปลี่ยนสมดุลการเมืองสหรัฐฯ ทรัมป์กลายเป็นเป็ดง่อย

ดร.ปิยศักดิ์ กล่าวว่า ผลการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐฯ ถือเป็น Game Changer หรือปัจจัยที่เปลี่ยนภาพการเมืองในระดับหนึ่ง โดยผลออกมาเป็น Blue Wave หรือคลื่นสีน้ำเงิน ซึ่งพรรคเดโมแครตชนะอย่างถล่มทลายในทั้งสองสภา แม้จะยังไม่ได้ครองเสียงถึงขั้น Super Majority หรือเกิน 2 ใน 3 แต่ก็มีเสียงเกินกึ่งหนึ่งอย่างมีนัยสำคัญ โดยสภาผู้แทนราษฎรมีประมาณ 260 กว่าเสียง ส่วนวุฒิสภามีประมาณ 54 เสียง

ผลดังกล่าวทำให้พรรคเดโมแครตมีอำนาจต่อรองทางการเมืองเพิ่มขึ้น ขณะที่ประธานาธิบดีทรัมป์อยู่ในสถานะ Lame Duck หรือเป็ดง่อยในระดับหนึ่ง อย่างไรก็ตาม ยังไม่ถึงขั้นหมดอำนาจโดยสิ้นเชิง เนื่องจากประธานาธิบดียังมีสิทธิยับยั้งกฎหมาย (Veto) และการจะลบล้างอำนาจดังกล่าวต้องใช้เสียงสนับสนุนเกิน 2 ใน 3

สำหรับผลกระทบในช่วง 2 ปีข้างหน้า ประเด็นแรกคือความเสี่ยงเกิดภาวะ Gridlock หรือภาวะชะงักงันทางการเมือง เมื่อฝ่ายบริหารกับฝ่ายนิติบัญญัติไม่ได้อยู่ภายใต้พรรคเดียวกัน ทำให้การผลักดันนโยบายและกฎหมายต่าง ๆ ทำได้ยากขึ้น โดยตลาดอาจยังไม่เห็นผลกระทบชัดเจนในทันที แต่ต้องติดตามพัฒนาการในระยะต่อไป

ประเด็นที่ต้องจับตาใกล้ที่สุดคือการพิจารณางบประมาณในวันที่ 11 ของเดือนหน้า เนื่องจากแม้ขณะนี้ยังเป็นสมาชิกรัฐสภาชุดเดิม แต่สมาชิกพรรครีพับลิกันหลายคนที่ไม่ได้กลับเข้าสู่สภา ทำให้การรวบรวมเสียงลงมติในประเด็นสำคัญอาจทำได้ยากขึ้น

ดร.ปิยศักดิ์ ยังตั้งข้อสังเกตถึงกระแสการเมืองโลก หลังฝ่ายขวาในสหรัฐฯ เผชิญความพ่ายแพ้ ขณะที่บราซิลและอิสราเอลก็มีความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในทิศทางที่แตกต่างกัน โดยบราซิลเป็นชัยชนะของฝ่ายซ้ายภายใต้การนำของ ลูอิซ อินาซิโอ ลูลา ดา ซิลวา ส่วนอิสราเอลมีความเคลื่อนไหวให้ผู้นำฝ่ายค้านเข้ามาจัดตั้งรัฐบาล หลังเบนจามิน เนทันยาฮู อาจไม่สามารถจัดตั้งรัฐบาลได้

อย่างไรก็ตาม เขามองว่าเหตุการณ์เหล่านี้ไม่ได้หมายความว่ากระแสการเมืองฝ่ายขวากำลังเสื่อมถอยไปในทุกประเทศ แต่มีปัจจัยร่วมสำคัญคือรัฐบาลไม่สามารถแก้ปัญหาค่าครองชีพและภาวะเงินเฟ้อได้ ขณะที่สหรัฐฯ และอิสราเอลยังเข้าไปเกี่ยวข้องกับสงคราม ทำให้ประชาชนใช้การเลือกตั้งเป็นเครื่องมือแสดงความไม่พอใจและลงโทษรัฐบาล

ส่วนการเลือกตั้งครั้งต่อไป ไม่ว่าฝ่ายซ้ายหรือฝ่ายขวาจะชูนโยบายประชานิยม ก็ยังมีโอกาสได้รับคะแนนสนับสนุนในระดับหนึ่ง ส่งผลให้แรงกดดันด้านการคลังของรัฐบาลประเทศต่าง ๆ มีแนวโน้มดำเนินต่อไป

บทบาทสหรัฐฯ ในเวทีโลกลดลง เปิดทางความขัดแย้งอิหร่านบรรเทา

ประเด็นที่สองคือบทบาทของสหรัฐฯ ในเวทีโลก ซึ่งมีแนวโน้มลดลง เนื่องจากสงครามกลายเป็นประเด็นที่ไม่เป็นที่นิยมในหมู่ประชาชน อีกทั้งยังกระตุ้นเงินเฟ้อและสร้างภาระทางเศรษฐกิจ ขณะที่สหรัฐฯ เองมีหนี้สาธารณะและการขาดดุลการคลังอยู่ในระดับสูง ทำให้ทรัพยากรทางการเงินและการคลังสำหรับดำเนินนโยบายระหว่างประเทศมีข้อจำกัดมากขึ้น

นอกจากนี้ คลังอาวุธที่ถูกนำไปใช้ในการสู้รบก็เริ่มร่อยหรอ จึงประเมินว่าบทบาทของสหรัฐฯ ในเวทีโลกน่าจะลดลง และอาจส่งผลให้โอกาสที่ความขัดแย้งกับอิหร่านจะบรรเทาลงมีมากขึ้น

ทิศทางดังกล่าวยังสะท้อนผ่านตลาดพลังงาน โดยราคาน้ำมันปรับลดลงค่อนข้างแรงในช่วงที่ผ่านมา ราคาน้ำมันดิบ Brent ลงมาอยู่บริเวณ 90-91 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ต่ำกว่าระดับ 100 ดอลลาร์อย่างรวดเร็ว สะท้อนว่าตลาดเริ่มประเมินโอกาสที่สถานการณ์ความขัดแย้งจะคลี่คลายมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ดร.ปิยศักดิ์ เตือนว่า แม้ทรัมป์อาจไม่มีความต้องการเดินหน้าความขัดแย้งต่อหลังเผชิญแรงกดดันทางการเมือง แต่สงครามไม่ได้ยุติลงได้ง่ายดาย โดยยกตัวอย่างสงครามรัสเซีย-ยูเครนที่ยืดเยื้อมาหลายปี

กระแสต้าน Data Center สหรัฐฯ เสี่ยงฉุด GDP เปิดทางจีนไล่ตาม

ประเด็นที่สามคือกระแสต่อต้านการลงทุน Data Center ซึ่งเกิดขึ้นในหลายประเทศ รวมถึงสหรัฐฯ โดยมีผู้ว่าการรัฐในพื้นที่สำคัญที่เป็นแหล่งลงทุน Data Center แสดงท่าทีไม่เห็นด้วยกับการขยายโครงการมากขึ้น

ดร.ปิยศักดิ์ อธิบายว่า แม้พรรคเดโมแครตจะมีอำนาจเพิ่มขึ้นในระดับรัฐบาลกลาง แต่ยังไม่สามารถควบคุมการตัดสินใจเกี่ยวกับการก่อสร้าง Data Center ได้ทั้งหมด เนื่องจากประธานาธิบดียังมีอำนาจยับยั้งกฎหมาย ขณะที่การกำหนดมาตรการในระดับมลรัฐต้องผ่านสภาของแต่ละรัฐด้วย

พื้นที่ที่ต้องจับตาคือรัฐเท็กซัส จอร์เจีย และโอไฮโอ ซึ่งเดิมมีพรรครีพับลิกันเป็นกำลังหลัก และเป็นพื้นที่ที่มีการก่อสร้าง Data Center จำนวนมาก โดยเฉพาะรัฐเท็กซัสที่มีการลงทุนของบริษัทขนาดใหญ่ เช่น Tesla ของอีลอน มัสก์

หากผู้ว่าการรัฐชุดใหม่ต้องการเพิ่มความเข้มงวดในการควบคุม Data Center ก็อาจทำให้การลงทุนเผชิญอุปสรรคมากขึ้น แต่การย้ายโครงการไปยังรัฐอื่นก็ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะการก่อสร้างต้องอาศัยโครงสร้างพื้นฐาน ทั้งระบบน้ำ ระบบไฟฟ้า และการเชื่อมต่อกับผู้ใช้งาน ซึ่งพื้นที่เดิมมีการวางระบบรองรับไว้แล้ว

หากต้องย้ายไปพื้นที่ใหม่ ผู้ลงทุนต้องเริ่มสร้างโครงสร้างพื้นฐานและระบบนิเวศทางธุรกิจ (Ecosystem) ใหม่ทั้งหมด ขณะที่การส่งพลังงานและเชื่อมต่อกับผู้ใช้งาน AI ซึ่งอาจกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่เดิมก็ต้องใช้ระยะทางและต้นทุนเพิ่มขึ้น ทั้งยังมีต้นทุนดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายระหว่างการชะลอโครงการ

จากการประเมินเบื้องต้น ดร.ปิยศักดิ์ มองว่า หากผลกระทบจากการควบคุม Data Center เกิดขึ้นจริง อาจฉุดอัตราการเติบโตของ GDP สหรัฐฯ ในปีหน้าลงประมาณ 0.2 จุด จากฐานคาดการณ์เดิมที่เติบโต 2.1% เหลือประมาณ 1.9%

เขาระบุว่า การเติบโตของเศรษฐกิจสหรัฐฯ ในปีนี้ได้รับแรงหนุนอย่างมากจาก AI ทั้งการลงทุนและการใช้งาน แม้จะมีข้อถกเถียงเรื่องผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและปัญหาความเหลื่อมล้ำแบบ K-Shape ซึ่งทำให้คนบางกลุ่มได้รับประโยชน์จากการเติบโต ขณะที่อีกกลุ่มไม่ได้รับประโยชน์ก็ตาม

ดังนั้น หากสหรัฐฯ เพิ่มความเข้มงวดในการควบคุมอุตสาหกรรมนี้ ก็มีโอกาสทำให้เศรษฐกิจเติบโตช้าลง ขณะที่จีนซึ่งยังไม่ได้ใช้มาตรการควบคุมในลักษณะเดียวกัน อาจเร่งพัฒนาขึ้นมาแข่งขันและไล่ตามสหรัฐฯ ได้มากขึ้น

เงินเฟ้อสหรัฐฯ ยังร้อนแรง Fed จ่อขึ้นดอกเบี้ย จับตาน้ำมันลงถึง 70-80 ดอลลาร์

ประเด็นที่สี่คือทิศทางนโยบายการเงิน การคลัง และภาพเศรษฐกิจโดยรวม แม้ตลาดจะมองว่าความเสี่ยงด้านสงครามลดลงจะช่วยให้ราคาน้ำมันปรับตัวลง และทำให้แรงกดดันเงินเฟ้อในระยะต่อไปลดลงตามไปด้วย แต่เศรษฐกิจสหรัฐฯ ยังมีแรงกดดันด้านเงินเฟ้อค่อนข้างสูง

ดร.ปิยศักดิ์ กล่าวว่า ตัวเลขเงินเฟ้อล่าสุดของสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น 0.4% เมื่อเทียบกับเดือนก่อนหน้า (Month-on-Month) เนื่องจากปีก่อนหน้าไม่มีการจัดทำตัวเลขในช่วงที่เกิดภาวะชัตดาวน์ จึงไม่สามารถเปรียบเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนได้ตามปกติ

หากนำตัวเลขเงินเฟ้อรายเดือนมาคูณ 12 เพื่อประเมินเป็นแนวโน้มรายปี จะอยู่ที่ประมาณ 4.8% แม้ไม่ใช่วิธีคำนวณที่ใช้แทนตัวเลขเงินเฟ้อรายปีโดยตรง แต่ก็สะท้อนให้เห็นว่าแรงกดดันด้านราคายังอยู่ในระดับสูง จากก่อนหน้านี้ที่ประมาณ 3.7%

ตัวเลขดังกล่าวทำให้ตลาดเริ่มกังวลว่าธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed) อาจต้องปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยมากกว่าที่ประเมินไว้ โดยก่อนหน้านี้ตลาดคาดว่าจะขึ้นดอกเบี้ยอีก 0.25% ในเดือนธันวาคม แต่เริ่มมีการพูดถึงความเป็นไปได้ที่จะขึ้นถึง 0.50% หลังกรรมการกำหนดนโยบายการเงินของ Fed ส่งสัญญาณว่าหากเงินเฟ้อยังร้อนแรง ก็อาจจำเป็นต้องขึ้นดอกเบี้ย 2 ครั้งเพื่อรักษาความน่าเชื่อถือของธนาคารกลาง

อย่างไรก็ตาม ดร.ปิยศักดิ์ ยังคงประเมินว่า Fed จะขึ้นดอกเบี้ย 1 ครั้งในเดือนธันวาคม และอาจขึ้นอีก 1 ครั้งในช่วงต้นปี ก่อนจะหยุดการปรับขึ้น โดยมีปัจจัยสำคัญคือราคาน้ำมันที่มีแนวโน้มลดลง ซึ่งจะช่วยบรรเทาแรงกดดันเงินเฟ้อในระยะต่อไป

ทั้งนี้ ราคาน้ำมันในตลาดปรับตัวลงมาค่อนข้างมากแล้ว และในเชิงเทคนิคยังหลุดระดับค่าเฉลี่ยย้อนหลัง 200 วัน ซึ่งโดยทั่วไปอาจเป็นสัญญาณว่าราคามีโอกาสปรับลดลงต่อ โดยจากสถิติครั้งก่อน ราคาน้ำมันเคยปรับลดลงต่อเนื่องอีกกว่า 1 เดือน และลดลงอีกราว 10 ดอลลาร์ หรือประมาณ 10%

หากประเมินจากระดับราคาปัจจุบันที่อยู่บริเวณ 90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล จึงมีโอกาสปรับลงไปอยู่ที่ 80 ดอลลาร์ หรือแม้แต่ระดับ 70 ดอลลาร์ปลาย ๆ ได้ แม้สถานการณ์สงครามจะยังไม่มีความชัดเจนว่าจะยุติลงเมื่อใดก็ตาม

การเมืองสหรัฐฯ ชะงักงันจำกัดขาดดุลการคลัง หนุนตลาดพันธบัตร

ประเด็นสุดท้ายคือผลกระทบต่อภาคการเงิน โดยภาวะ Gridlock จากการที่ประธานาธิบดีและรัฐสภาอยู่คนละพรรค จะทำให้การออกกฎหมายและผลักดันนโยบายทำได้ยากขึ้น โดยเฉพาะนโยบายการคลังที่อาจมีความสุดโต่งหรือสร้างภาระทางงบประมาณสูง

ภาวะดังกล่าวอาจช่วยจำกัดการเพิ่มขึ้นของการขาดดุลการคลัง แม้จะไม่ได้หมายความว่าการขาดดุลจะลดลง แต่ก็อาจทำให้ผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลไม่ปรับตัวสูงขึ้นมากนัก

สำหรับผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ อายุ 10 ปี ปรับขึ้นมาแตะระดับ 5% จากแรงกดดันเงินเฟ้อล่าสุด ขณะที่พันธบัตรอายุ 2 ปีอยู่บริเวณ 4.7-4.8% โดยมองว่าผลตอบแทนในระดับดังกล่าวเริ่มมีความน่าสนใจสำหรับการลงทุน เนื่องจากเมื่อผลตอบแทนพันธบัตรอยู่ในระดับสูง นักลงทุนบางส่วนอาจโยกเงินจากตลาดหุ้นเข้ามาลงทุนในพันธบัตรมากขึ้น

เศรษฐกิจไทยรับแรงกระเพื่อม น้ำมันลดช่วยดุลบัญชีเดินสะพัด แต่ AI ยังเป็นความเสี่ยง

สำหรับผลกระทบที่เชื่อมโยงมายังประเทศไทย ดร.ปิยศักดิ์ ประเมินว่า หากราคาน้ำมันปรับลดลงต่อเนื่องในปีหน้า ค่าเฉลี่ยน่าจะอยู่บริเวณ 80 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล จากปัจจุบันที่ประมาณ 90 ดอลลาร์ ซึ่งจะส่งผลดีต่อเศรษฐกิจไทยในบางด้าน ทั้งการทำให้ดุลบัญชีเดินสะพัดเกินดุลเพิ่มขึ้นเล็กน้อย เงินเฟ้อลดลง และช่วยจำกัดแรงกดดันต่อค่าเงินบาท

อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงสำคัญอีกด้านคือทิศทางการลงทุน AI และ Data Center ในสหรัฐฯ หากพรรคเดโมแครตสามารถผลักดันมาตรการควบคุมได้จริง ก็อาจทำให้การลงทุนในอุตสาหกรรมดังกล่าวชะลอตัวลง และส่งผลกระทบต่อประเทศไทยด้วย เนื่องจากภาคการผลิตและการส่งออกของไทยมีความเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมเหล่านี้ค่อนข้างมาก

ขณะเดียวกัน ยังมีอีกมุมมองว่าหากการลงทุน AI ในสหรัฐฯ เผชิญข้อจำกัด นักลงทุนอาจพิจารณาย้ายฐานการลงทุนมายังประเทศไทยได้ แต่ก็ต้องติดตามความพร้อมและเงื่อนไขการลงทุน Data Center ของไทย ซึ่งมีรายละเอียดค่อนข้างเข้มงวดและอาจเป็นอุปสรรคต่อการตัดสินใจลงทุน

ดร.ปิยศักดิ์ กล่าวว่า นักวิเคราะห์ที่ติดตามอุตสาหกรรมนี้ต่างกังวลว่าเงื่อนไขการลงทุนที่เข้มงวดขึ้นอาจทำให้การลงทุนต่อเนื่องในปีหน้าลดลง เมื่อเทียบกับปีนี้ จึงต้องติดตามว่ารัฐบาลจะสามารถบังคับใช้มาตรการควบคุมได้จริงมากน้อยเพียงใด

ส่วนทิศทางดอกเบี้ยและค่าเงินบาท มองว่าเมื่อ Fed ยังคงดำเนินนโยบายการเงินเข้มงวด และมีโอกาสปรับขึ้นดอกเบี้ยอีก 2 ครั้งในช่วงปลายปีนี้ถึงต้นปีหน้า ธนาคารแห่งประเทศไทยคงไม่มีความจำเป็นต้องปรับขึ้นดอกเบี้ยตาม เนื่องจากภาวะเศรษฐกิจแตกต่างกัน

ดังนั้น ค่าเงินบาทในปีหน้าจึงมีแนวโน้มอ่อนค่าลงเล็กน้อย โดยคาดว่าจะเคลื่อนไหวบริเวณ 33 บาทปลาย ๆ ถึง 34 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐฯ และยังมีความผันผวนตามทิศทางเศรษฐกิจ เงินเฟ้อ และนโยบายการเงินของประเทศต่าง ๆ