นายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียง ของจีนได้เตือนในวันเสาร์ที่ผ่านมาว่า การพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ (AI) ต้องคำนึงถึงความเสี่ยงด้านความปลอดภัย โดยเน้นย้ำว่าโลกจำเป็นต้องมีฉันทามติอย่างเร่งด่วน ขณะที่การแข่งขันทางเทคโนโลยีระหว่างปักกิ่งและวอชิงตันยังคงดำเนินต่อไปอย่างต่อเนื่อง
คำเตือนนี้เกิดขึ้นเพียงไม่กี่วันหลังจากที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ เปิดเผยกลยุทธ์เชิงรุกที่ลดการควบคุมกำกับดูแล โดยมีเป้าหมายเพื่อรักษาความเป็นผู้นำของสหรัฐฯ ในวงการ AI ด้วยการสัญญาว่าจะ ‘ขจัดระเบียบข้อบังคับที่เป็นอุปสรรค’ ที่อาจขัดขวางการพัฒนา AI ในภาคเอกชน
จีนเน้นความสมดุลและการแบ่งปัน
ในการเปิดงาน World AI Conference (WAIC) ที่เซี่ยงไฮ้ นายหลี่ได้เน้นย้ำถึงความจำเป็นในการสร้างธรรมาภิบาลและการพัฒนาแบบเปิดกว้าง พร้อมประกาศการจัดตั้งองค์กรความร่วมมือด้าน AI ระหว่างประเทศที่นำโดยจีน
‘ความเสี่ยงและความท้าทายที่เกิดจากปัญญาประดิษฐ์ได้ดึงดูดความสนใจอย่างกว้างขวาง... การหาสมดุลระหว่างการพัฒนาและความปลอดภัยจำเป็นต้องได้รับฉันทามติเพิ่มเติมจากสังคมโดยรวมอย่างเร่งด่วน’ นายกรัฐมนตรีกล่าว
นายหลี่ระบุว่า จีนจะ ‘ส่งเสริมอย่างแข็งขัน’ ในการพัฒนา AI แบบโอเพนซอร์ส โดยเสริมว่าปักกิ่งยินดีที่จะแบ่งปันความก้าวหน้าให้กับประเทศอื่นๆ โดยเฉพาะประเทศกำลังพัฒนา
‘หากเราใช้การผูกขาดเทคโนโลยี การควบคุม และการปิดกั้น ปัญญาประดิษฐ์จะกลายเป็นสิทธิพิเศษของไม่กี่ประเทศและไม่กี่บริษัท เฉพาะการยึดมั่นในความเปิดกว้าง การแบ่งปัน และความเป็นธรรมในการเข้าถึงข้อมูลเท่านั้นที่จะทำให้ประเทศและกลุ่มคนจำนวนมากขึ้นได้รับประโยชน์จาก (AI)’ นายกรัฐมนตรีกล่าว
ความท้าทายด้านชิปและกำลังการคำนวณ
นายหลี่ยังได้เน้นย้ำถึง ‘การขาดแคลนกำลังการคำนวณและชิป’ ว่าเป็นคอขวดสำคัญ ทั้งนี้ วอชิงตันได้ขยายความพยายามในช่วงหลายปีที่ผ่านมาเพื่อจำกัดการส่งออกชิปล้ำสมัยไปยังจีน โดยกังวลว่าสิ่งเหล่านี้อาจถูกใช้เพื่อพัฒนาระบบทางทหารของปักกิ่งและลดความเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีของสหรัฐฯ
ในส่วนของจีน ได้กำหนดให้ AI เป็นเสาหลักในแผนการพึ่งพาตนเองทางเทคโนโลยี โดยรัฐบาลได้ให้คำมั่นในมาตรการต่างๆ เพื่อส่งเสริมภาคส่วนนี้ เมื่อเดือนมกราคม บริษัทสตาร์ทอัพจีน DeepSeek ได้เปิดตัวโมเดล AI ที่มีประสิทธิภาพเทียบเท่ากับระบบชั้นนำของสหรัฐฯ แม้จะใช้ชิปที่มีประสิทธิภาพน้อยกว่าก็ตาม
ความกังวลด้านจริยธรรมและการกำกับดูแลระดับโลก
ในช่วงเวลาที่ AI กำลังถูกผสานเข้ากับทุกอุตสาหกรรม การใช้งานได้ก่อให้เกิดคำถามทางจริยธรรมที่สำคัญ ตั้งแต่การแพร่กระจายของข้อมูลบิดเบือนไปจนถึงผลกระทบต่อการจ้างงาน หรือความเสี่ยงที่จะสูญเสียการควบคุมทางเทคโนโลยี
ในการกล่าวสุนทรพจน์ที่งาน WAIC เมื่อวันเสาร์ นักฟิสิกส์รางวัลโนเบล เจฟฟรีย์ ฮินตัน เปรียบเทียบสถานการณ์นี้กับการเลี้ยง ‘ลูกเสือที่น่ารักมากเป็นสัตว์เลี้ยง’ โดยกล่าวว่า ‘เพื่อความอยู่รอด’ คุณต้องแน่ใจว่าสามารถฝึกมันไม่ให้ฆ่าคุณเมื่อมันโตขึ้น
ในข้อความวิดีโอที่เปิดในพิธีเปิดงาน WAIC อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ กล่าวว่าการกำกับดูแล AI จะเป็น การทดสอบความร่วมมือระหว่างประเทศที่สำคัญ พิธีเปิดงานยังมีการกล่าวเน้นย้ำจากแอนน์ บูเวโรต์ ทูตด้าน AI ของฝรั่งเศส ถึง ความจำเป็นเร่งด่วนสำหรับการดำเนินการระดับโลก
ที่การประชุมสุดยอด AI ในปารีสเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 58 ประเทศรวมทั้งจีน ฝรั่งเศส และอินเดีย รวมถึงสหภาพยุโรปและคณะกรรมาธิการสหภาพแอฟริกา ได้เรียกร้องให้มีการประสานงานที่เพิ่มขึ้นในการกำกับดูแล AI แต่สหรัฐฯ ได้เตือนถึง ‘การกำกับดูแลที่มากเกินไป’ และพร้อมกับสหราชอาณาจักร ปฏิเสธที่จะลงนามในข้อเรียกร้องของการประชุมสุดยอดเพื่อ AI ที่เปิดกว้าง" ครอบคลุม และมีจริยธรรม
