เมื่อสงครามชิปขยายแนวรบสู่ 'การเช่าใช้ระยะไกล’

16 พ.ย. 2569 - 12:35

  • สหรัฐกำลังผลักดันกฎหมาย Remote Access Security Act (RASA) และกฎระเบียบใหม่ของกระทรวงพาณิชย์ เพื่อปิดช่องโหว่ที่บริษัทจีนใช้เช่าชิป Nvidia ผ่านศูนย์ข้อมูลในประเทศที่สาม เช่น มาเลเซีย ไทย และสิงคโปร์

  • ประมาณ 23% ของการประมวลผล AI ที่บริษัทจีนใช้มาจากการเข้าถึงระยะไกลไปยังชิป Nvidia ในต่างประเทศ เทียบเท่ากับชิป H100 กว่า 105,000 ตัว สะท้อนขนาดของช่องโหว่ที่สหรัฐต้องการปิด

  • แนวนโยบาย อธิปไตยทางเทคโนโลยี และกรอบกฎหมายความปลอดภัยข้อมูลของจีน กำลังเปิดทางให้เกิดมาตรการจำกัดการประมวลผล ในต่างประเทศ ในภาคส่วนที่อ่อนไหวในอนาคต

chip-war-expands-front-remote-access-SPACEBAR-Hero.jpg

การแข่งขันระหว่างสหรัฐ กับ จีน เกิดขึ้นในหลายๆ สมรภูมิ หนึ่งในนั้น คือ สมรภูมิ ไฮเทค เมื่อโลกเข้าสู่ยุค AI การแข่งขันยิ่งต่อสู้กันอย่างดุดัน เพราะ AI ไม่ใช่แค่ชุดคำสั่ง แต่รวมถึงฮาร์ดแวร์ประมวลผล

Nvidia  คือ พลังประมวลผล ที่กำหนดเกม AI เมื่อสหรัฐ เป็นคนทำชิป และทุกคนในโลกที่ต้องการกำลังประมวลผล ต่อหาชิปมาประมวลผลให้ได้  ใครได้ชิป AI ไป  ย่อมจะกำหนดเกมและทิศทางการแข่งขันได้

สหกรัฐ เริ่มเกมด้วยการกำหนดเงื่อนไข ไม่ให้ส่งออกชิป  Nvidia  ไปยังปลายทางที่เป็นคู่แข่งขัน  ทำให้เกิดแนวคิด การใช้ชิปประมวลผลจากระยะไกล ผ่านศูนย์ข้อมูลที่กระจายอยู่ในภูมิภาคต่างๆ ทั่วโลก ภูมิภาคหนึ่งที่มีภูมิศาสตร์เหมาะสมต่อการทำบริการประมวลผลคือ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 

บริษัทจีนหลายแห่งแทนที่จะพยายามนำเข้าชิป Nvidia รุ่น H100, H200 หรือ Blackwell ที่ถูกสหรัฐห้ามส่งออกตรงมายังจีน พวกเขาเพียงแค่จ่ายเงินเช่าหรือ 'กำลังประมวลผล' จากศูนย์ข้อมูลในมาเลเซีย ไทย สิงคโปร์ หรือแม้แต่ยุโรป แล้วเชื่อมต่อผ่านอินเทอร์เน็ตเพื่อฝึกโมเดล AI ขนาดใหญ่ โดยที่ชิปไม่เคยข้ามพรมแดนจีนแม้แต่ครั้งเดียว

ช่องโหว่นี้ไม่ใช่เรื่องลับ และตอนนี้ทั้งสหรัฐและจีนต่างกำลังเคลื่อนไหวเพื่อรับมือกับมัน แม้จะมาจากทิศทางที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง

AI หัวใจของสงครามเทคโนโลยี

ความต้องการชิป Nvidia  พุ่งสูงขึ้นไม่หยุด จากการฝึก Large Language Models การพัฒนาระบบ Agentic AI และการประมวลผลข้อมูลระดับชาติ จนทำให้ตลาด AI ของจีนมีมูลค่าและความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ที่ไม่แพ้ทรัพยากรพลังงานหรือระบบการเงิน

ความจริงจีนก็มีชิป AI ของตัวเอง ชื่อ Ascend ทำโดย Huawei แต่ปัญหามันอยู่ตรงที่ยังแทน Nvidia  ไม่ได้อยู่ดี ในวงการยอมรับว่ามีความเหลื่อมล้ำระหว่างชิป Nvidia กับ Ascend

รัฐบาลจีน กำหนดนโยบาย AI โดยใช้วิธีการประมวลผลในประเทศ มีสูตรง่ายๆ คือ ตะวันออกเก็บข้อมูล ตะวันตกคำนวณ  ออกแบบการกระจายภาระการประมวลผลไปยังศูนย์ข้อมูลในภาคตะวันตกของประเทศที่มีพลังงานและที่ดินต้นทุนต่ำ ขณะเดียวกันก็ห้ามสร้างศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่นอกเหนือจาก 'ศูนย์ AI ระดับชาติมา

สหรัฐ มีฎหมายควบคุมการส่งออกของสหรัฐ มองว่าการให้บริการ Cloud Computing ไม่ถือเป็น 'การส่งออก' ชิปไปยังลูกค้าต่างประเทศ สำนักอุตสาหกรรมและความมั่นคง (BIS) เคยออกความเห็นเชิงแนะแนวตั้งแต่ปี 2009 ถึง 2014 ระบุว่าผู้ให้บริการ Cloud ไม่ได้ 'ส่งออก' สิ่งที่ลูกค้าใช้ทำบนโครงสร้างพื้นฐานของพวกเขา

ในทางปฏิบัติ ทำให้ศูนย์ข้อมูลในมาเลเซียสามารถซื้อชิป Nvidia ระดับสูง แล้วให้ลูกค้าในเซินเจิ้นเชื่อมต่อเข้ามาใช้ผ่านระบบ Cloud วิธีนี้ชิปไม่เคยเหยียบแผ่นดินจีนเลย บริษัท สัญชาติจีน อย่าง Tencent, Alibaba และ ByteDance ต่างใช้ประโยชน์จากช่องทางนี้ผ่านศูนย์ข้อมูลในไทย มาเลเซีย ญี่ปุ่น และภูมิภาคอื่น

ตัวเลขที่น่าตกใจจาก Think Tank วิจัยระบุว่า ราว 23%  ชิป AI ทั้งหมดที่บริษัทจีนใช้ในหนึ่งปีมาจากการเข้าถึงระยะไกลไปมีการใช้ ชิป Nvidia ในต่างประเทศจำนวนมากหลักหมื่นชิ้น 

สหรัฐ ตอบโต้ ด้วยร่างกฎหมาย Remote Access Security Act (RASA) ให้กระทรวงพาณิชย์มีอำนาจบังคับให้ศูนย์ข้อมูลและผู้ให้บริการ Cloud ตรวจสอบลูกค้าและหยุดการเข้าถึงจากผู้ใช้ในจีนและรัสเซีย  RASA ย้ายความรับผิดจาก 'ผู้เช่า' มาอยู่ที่ 'ผู้ให้บริการ' แทน ทำให้ศูนย์ข้อมูลในประเทศที่สามต้องสร้างระบบยืนยันตัวตนลูกค้าและตัดการเข้าถึงหากพบความเชื่อมโยงกับจีน

และทำกฎระเบียบใหม่ ขยายการควบคุมชิป AI ขั้นสูงไปยัง 7 ประเทศที่ถูกใช้เป็นฐานประมวลผลของจีนใน สิงคโปร์ มาเลเซีย ไทย อินโดนีเซีย บราซิล นอร์เวย์ และแอฟริกาใต้

กฎใหม่นี้จะกำหนดให้ศูนย์ข้อมูลที่นำเข้าชิป Nvidia  ขึ้นไปในประเทศเหล่านี้ต้องขอใบอนุญาตจากสหรัฐ พร้อมแจ้งรายชื่อลูกค้าปลายทางและวัตถุประสงค์การใช้อย่างละเอียด นั่นคือการเปลี่ยนจากการควบคุม 'ที่ตั้งชิป' มาสู่การควบคุม 'โครงสร้างลูกค้าและการใช้งาน' อย่างสิ้นเชิง

ที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือการตอบสนองของ Nvidia บริษัทผู้ผลิตชิป Nvidia ไม่ได้นั่งรอให้กฎหมายบังคับใช้ แต่เริ่มปรับกติกาทางธุรกิจของตัวเองแล้ว

Nvidia แจ้งต่อพาร์ตเนอร์ Cloud ทั่วโลกอย่างไม่เป็นทางการว่า อย่างน้อย 51% ของบริการต้องไปสู่ลูกค้าที่ไม่ใช่บริษัทจีน นอกจากนี้ยังเริ่มใช้ระบบ Fleet Intelligence สำหรับผู้ให้บริการในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ต้องการเป็น Nvidia Cloud Partner เพื่อติดตามความเคลื่อนไหวของ GPU และลูกค้าได้ละเอียดขึ้น

ขณะที่ตลาดเช่าใช้ชิปประมวลผลก็ถูกกดดัน บริษัทจีนหลายแห่งกลับรีบแห่จองคลัสเตอร์ GPU ในต่างประเทศล่วงหน้าเพื่อกันไว้ก่อนกฎจะมีผล จนมีรายงานราคาคลัสเตอร์ B300 ในตลาดหมุนเวียนสูงถึง 2.8 ล้านดอลลาร์ต่อแร็ก สะท้อนทั้งความขาดแคลนและความกลัวของตลาด

ขณะที่สหรัฐขยับปิดช่องโหว่จากภายนอก ภายในจีนเอง ให้ความสำคัญ กับ อธิปไตยทางไซเบอร์  ที่มองว่าความสามารถในการประมวลผลระดับสูงคือทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์เช่นเดียเหมือนกับ พลังงาน หรือระบบการเงิน

การที่บริษัทจีนต้องพึ่งพาชิป Nvidia ผ่านศูนย์ข้อมูลในต่างประเทศ ต้องเจอกับความกดดัน ผ่านกฎหมายสหรัฐ กลายเป็น 'จุดอ่อนเชิงยุทธศาสตร์' ประเด็นนี้กลายเป็นอาวุธที่สหกรัฐ เอามาใช้ได้ทันที ถ้าเกิดวิกฤตการเมืองหรือความมั่นคง ผู้ให้บริการเหล่านั้นอาจถูกบังคับให้ตัดการเข้าถึงของลูกค้าจีนทันที

บริษัท AI จีนที่แข่งขันในเวทีโลกจะเสียเปรียบหนัก เพราะชิปภายในประเทศยังไม่สามารถเทียบเคียงกับ Nvidia จีนจึง ร่าง 'ข้อบังคับจำกัดการส่งออกเทคโนโลยี AI' ครอบคลุม 23 ประเภทเทคโนโลยี รวมถึงโมเดลขนาดใหญ่และคลัสเตอร์คอมพิวติ้ง

ผู้ให้บริการในประเทศที่สาม โอกาส หรือ กับดักทางกฎหมาย

สำหรับศูนย์ข้อมูลและผู้ให้บริการ Cloud ในประเทศอย่างไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ หรืออินโดนีเซีย สถานการณ์นี้สร้างความกดดันที่ซับซ้อนมาก

ลูกค้าจีนคือตลาดที่มีมูลค่าสูงมหาศาล กรณีของ Tencent ที่ถูกกล่าวว่าทำสัญญาเช่าเซิร์ฟเวอร์ชิป 100,000 ตัวกับ Oracle มูลค่า 7 พันล้านดอลลาร์ สะท้อนขนาดของโอกาสที่เป็นไปได้ ในอีกด้านหนึ่ง ความเสี่ยงจากการถูกตรวจสอบโดยสหรัฐและอาจกลายเป็น 'ผู้ให้ทางเลี่ยงกฎ' ทำให้ภาระด้านกฎหมายและชื่อเสียงอาจมากกว่าที่คุ้มค่า

ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายแนะนำว่าภายใต้กฎที่กำลังจะมา ความรับผิดจะตกอยู่กับผู้ให้บริการมากกว่าผู้เช่า เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าลูกค้าปลายทางไม่เกี่ยวข้องกับจีนหรือไม่มีความเสี่ยงด้านความมั่นคง ซึ่งในทางปฏิบัติเป็นเรื่องที่ทำได้ยากมากสำหรับบริษัทที่มีโครงสร้างนิติบุคคลซับซ้อนข้ามชาติ

โลกหลังช่องโหว่ถูกปิด AI กลายเป็นสมรภูมิภูมิรัฐศาสตร์เต็มตัว เมื่อมองภาพรวม โครงสร้างของการแข่งขัน AI ในระดับโลก มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา โดยมียุทธศาสตร์ การแข่งขัน ที่ จีน และ สหรัฐ นำมาใช้ 

ล่าสุด กระทรวงพาณิชย์สหรัฐ กำลังร่างกฎการส่งออกชิป AI ชุดใหม่ ที่จะปิดช่องทางการนำชิปมาติดตั้งในประเทศที่สามและเปิดให้บริษัทจีนมาเช่าใช้งาน เพื่อเลี่ยงข้อจำกัดการห้ามส่งออกชิปที่สหรัฐฯ มีแนวทางมาหลายปี ว่ากันว่า เมื่อมาตรการใหม่เริ่มใช้งาน จะกระทบการลงทุนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทั้ง มาเลเซีย, ไทย, อินโดนีเซีย, และสิงคโปร์  ไม่สามารถให้บริการคลาวด์กับผู้พัฒนา AI ในจีนได้เลย

ผลกระทบจากมาตรการสหรัฐ เกิดขึ้นแน่นอน กับ อุตสาหกรรมศูนย์ข้อมูลใน ไทย, มาเลเซีย, และสิงคโปร์ ทีบูมอย่างหนักในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะไทยและมาเลเซีย ผลกระทบยังไม่มีการประเมินว่ามากน้อยแค่ไหน เพราะไม่มีข้อมูลการลงทุน ธุรกิจประมวลผลจะอยู่รอดได้หรือไม่ขึ้นอยู่กับจีนที่จะมีมาตรการออกมารองรับผลกระทบนี้อย่างไร

เรื่องเด่นประจำสัปดาห์