การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังสร้างต้นทุนต่อประเทศไทย ทั้งความเสียหายจากภัยพิบัติ ผลกระทบต่อสุขภาพ และการสูญเสียผลิตภาพแรงงาน ขณะเดียวกัน มาตรการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในเวทีโลกกำลังเพิ่มเงื่อนไขให้ธุรกิจต้องจัดการข้อมูลและต้นทุนคาร์บอน ความเสี่ยงทั้งสองด้านจึงเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันและความสามารถในการแข่งขันของประเทศ
ในมิติเศรษฐกิจ ธนาคารโลกประเมินว่า หากไม่มีมาตรการปรับตัวเพิ่มเติม ผลกระทบจากน้ำท่วม ความร้อน การขาดแคลนน้ำ และการกัดเซาะชายฝั่ง อาจทำให้ GDP ไทยในปี 2593 ต่ำกว่ากรณีฐาน 7–14% ส่วนวิจัยกรุงศรีเคยประเมินความเสียหายจากภัยแล้งและน้ำท่วมปี 2567 ในกรณีฐานไว้ประมาณ 55,800 ล้านบาท สะท้อนขนาดต้นทุนที่ความเสี่ยงด้านน้ำอาจสร้างต่อภาคเกษตรและกิจกรรมเศรษฐกิจ
ความร้อนยังส่งผลต่อสุขภาพและรายได้ รายงานของธนาคารโลกระบุว่า หากอุณหภูมิเฉลี่ยกรุงเทพฯ เพิ่มขึ้น 1°C อาจทำให้สูญเสียค่าจ้างจากผลิตภาพแรงงานที่ลดลงกว่า 44,000 ล้านบาทต่อปี และเพิ่มค่าไฟฟ้าสำหรับการทำความเย็นราว 17,000 ล้านบาทต่อปี
ผลกระทบที่ทวีความรุนแรงขึ้นผลักดันให้หลายประเทศนำมาตรการกำหนดราคาคาร์บอนมาใช้เพื่อสร้างแรงจูงใจในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ตัวอย่างเช่น EU CBAM ที่เข้าสู่ระยะบังคับใช้จริงตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 ครอบคลุมสินค้าบางรายการใน 6 กลุ่มอุตสาหกรรม โดยผู้นำเข้าใน EU เป็นผู้รับผิดชอบการรายงานและส่งมอบใบรับรองตามกฎหมาย และเริ่มซื้อใบรับรองในเดือนกุมภาพันธ์ 2570 สำหรับสินค้านำเข้าปี 2569 แม้ผู้ส่งออกไทยไม่ได้เป็นผู้ซื้อใบรับรองโดยตรง แต่ต้องเตรียมข้อมูลการปล่อยที่น่าเชื่อถือ และอาจเผชิญผลกระทบผ่านการเจรจาราคาและการเลือกคู่ค้า
แรงกดดันด้านคาร์บอนต่อธุรกิจไทยกำลังขยายวงกว้างกว่าตลาดยุโรป โดย EU CBAM เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของมาตรการที่ต้องจับตา ทั้งสหราชอาณาจักรที่เตรียมใช้ UK CBAM ตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ขณะที่รายงาน Carbon Leakage Review ของออสเตรเลียเสนอให้เริ่มมาตรการปรับราคาคาร์บอนข้ามพรมแดนกับซีเมนต์และปูนเม็ด ซึ่งยังอยู่ระหว่างการพิจารณานโยบาย ด้านสหรัฐฯ ได้นำร่าง Clean Competition Act (CCA) กลับมาเสนออีกครั้ง หลังร่างก่อนหน้ายังไม่ผ่านเป็นกฎหมาย โดยส่งร่างฉบับใหม่ให้คณะกรรมาธิการการคลังของวุฒิสภาพิจารณาเมื่อเดือนธันวาคม 2568
ส่วนญี่ปุ่นเดินหน้าระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก GX-ETS ภาคบังคับสำหรับผู้ปล่อยรายใหญ่ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2569 และสิงคโปร์เพิ่มภาษีคาร์บอนจาก 25 เป็น 45 ดอลลาร์สิงคโปร์ต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าในปี 2569–2570
สำหรับประเทศไทย ร่าง พ.ร.บ. การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ พ.ร.บ. โลกร้อน เป็นก้าวสำคัญในการเตรียมประเทศให้พร้อมรับกติกาคาร์บอนโลก โดยได้ผ่านความเห็นชอบหลักการจาก ครม. กำลังอยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมการกฤษฎีกา ร่างกฎหมายฉบับนี้เสนอให้มีระบบข้อมูลก๊าซเรือนกระจกที่กำหนดให้ธุรกิจที่เข้าข่ายต้องวัด รายงาน และทวนสอบการปล่อยอย่างน่าเชื่อถือ เพื่อเป็นฐานสำหรับระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) และภาษีคาร์บอน ซึ่งสร้างแรงจูงใจให้ลดการปล่อยและลงทุนในเทคโนโลยีสะอาด ราคาคาร์บอนที่ชำระในประเทศยังสามารถนำมาประกอบการลดภาระ EU CBAM ช่วยลดเงินที่ต้องจ่ายออกนอกประเทศ พร้อมเปิดทางให้นำรายได้จากกลไกคาร์บอนกลับมาสนับสนุนธุรกิจและประชาชนผ่านกองทุนภูมิอากาศ ควบคู่กับการวางกรอบคาร์บอนเครดิตเพื่อส่งเสริมกิจกรรมลดและกักเก็บก๊าซเรือนกระจก และการวางแผนปรับตัวเพื่อรับมือสภาพอากาศรุนแรง จึงช่วยทั้งรักษาความสามารถในการแข่งขันและเสริมความพร้อมของประเทศต่อผลกระทบจากโลกร้อน
สำหรับภาคธุรกิจ การเตรียมพร้อมเริ่มได้ตั้งแต่การจัดทำข้อมูลการปล่อยที่ตรวจสอบได้ ประเมินต้นทุนคาร์บอน และวางแผนการใช้พลังงานควบคู่กับการรับมือภัยพิบัติ ยิ่งเริ่มเร็ว ก็ยิ่งมีเวลาปรับกระบวนการผลิตและตัดสินใจลงทุน เพื่อรักษาโอกาสทางการค้าและลดความเสี่ยงต่อการดำเนินธุรกิจในระยะยาว






