ค่าไฟขาขึ้น เปลี่ยนพฤติกรรมผู้บริโภค จาก ‘ซื้อถูก’ สู่ ‘ลงทุนคุ้ม’

ข้อมูลการใช้จ่ายผ่านบัตรเครดิตของ เคทีซี หรือ บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) สะท้อนทิศทางดังกล่าวอย่างชัดเจน โดยในช่วงไตรมาสที่ 1 (มกราคม–มีนาคม 2569) หมวดเครื่องปรับอากาศมีสัดส่วนยอดใช้จ่ายเพิ่มขึ้นเป็น 41% จาก 36% ในช่วงเดียวกันของปีก่อน สะท้อนบทบาทของเครื่องใช้ไฟฟ้ากลุ่มนี้ในฐานะหนึ่งในปัจจัยหลักของการใช้พลังงานภายในครัวเรือน

ขณะที่ช่วงครึ่งเดือนแรกของเมษายน 2569 (1–15 เมษายน 2569) พบว่ายอดใช้จ่ายผ่านบัตรเครดิตเคทีซี ในหมวดเครื่องปรับอากาศเติบโตถึง 53% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน สอดคล้องกับสภาพอากาศที่ร้อนจัด และแรงกดดันด้านค่าไฟฟ้าที่ทำให้ผู้บริโภคเร่งตัดสินใจเปลี่ยนหรือเลือกใช้อุปกรณ์ที่มีประสิทธิภาพด้านพลังงานมากขึ้น

คำถามในครัวเรือนที่เคยอยู่ในกรอบของ ‘เปิดแอร์กี่องศาดี’ กำลังขยับไปสู่คำถามใหม่ที่มีมิติเชิงเศรษฐกิจมากขึ้น เช่น ‘จะทำอย่างไรให้บ้านเย็นโดยไม่เพิ่มภาระค่าไฟในระยะยาว’ การเปลี่ยนผ่านนี้สะท้อนให้เห็นว่าผู้บริโภคไทยเริ่มให้ความสำคัญกับการประเมินต้นทุนตลอดอายุการใช้งาน มากกว่าการพิจารณาเพียงราคาจำหน่ายเริ่มต้น

จากการเลือกสินค้า สู่การออกแบบ ‘ระบบพลังงานในบ้าน’

แนวโน้มสำคัญที่เกิดขึ้น คือ ผู้บริโภคไม่ได้เลือกซื้อเครื่องใช้ไฟฟ้าแบบแยกส่วนอีกต่อไป แต่เริ่มมองภาพรวมของระบบพลังงานภายในบ้าน ที่อุปกรณ์ต่าง ๆ ต้องทำงานสอดประสานกันอย่างมีประสิทธิภาพ การตัดสินใจจึงครอบคลุมตั้งแต่เครื่องปรับอากาศประหยัดพลังงาน ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่มีสัดส่วนการใช้ไฟฟ้าสูงในครัวเรือน ไปจนถึงเครื่องใช้ไฟฟ้าอัจฉริยะ ระบบควบคุมอุณหภูมิภายในบ้าน รวมถึงการติดตั้งพลังงานทางเลือกอย่างโซลาร์รูฟท็อป และในบางกรณี ยังเชื่อมโยงไปถึงระบบชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าภายในบ้าน ภาพรวมดังกล่าวสะท้อนการขยับเข้าสู่แนวคิด “บ้านประหยัดพลังงานอย่างเป็นระบบ” ที่ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพโดยรวม มากกว่าการลดค่าใช้จ่ายแบบแยกส่วนในแต่ละอุปกรณ์

ค่าไฟในฐานะ ‘ตัวเร่งการลงทุน’ ของครัวเรือน

ในบริบทเศรษฐกิจปัจจุบัน ค่าไฟฟ้าไม่ได้เป็นเพียงค่าใช้จ่ายประจำที่ต้องบริหาร แต่กำลังกลายเป็น ‘ตัวแปรสำคัญ’ ที่มีผลต่อการตัดสินใจลงทุนของครัวเรือน ผู้บริโภคจำนวนมากเริ่มประเมินความคุ้มค่าโดยพิจารณาจากต้นทุนตลอดอายุการใช้งานของสินค้า เครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีประสิทธิภาพด้านพลังงาน แม้มีราคาสูงกว่าในช่วงเริ่มต้น แต่สามารถลดภาระค่าใช้จ่ายในระยะยาวได้อย่างมีนัยสำคัญ เคทีซีมองว่า แนวโน้มดังกล่าวสะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากการตัดสินใจแบบ ‘มองราคาหน้าเครื่อง’ ไปสู่การคำนวณ ‘ผลตอบแทนจากการใช้งาน’ ซึ่งสอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคยุคใหม่ที่ให้ความสำคัญกับความคุ้มค่าเชิงโครงสร้างมากขึ้น

ท้ายที่สุด ‘หน้าร้อน’ ในบริบทของเศรษฐกิจวันนี้ ไม่ได้เป็นเพียงฤดูกาลที่อุณหภูมิสูงขึ้น แต่กำลังกลายเป็น ‘แรงเร่งทางเศรษฐกิจ’ ที่ผลักให้ผู้บริโภคไทยปรับวิธีคิด จาก ‘ผู้ใช้พลังงาน’ ไปสู่ ‘ผู้บริหารต้นทุนพลังงานในบ้านของตนเอง’ อย่างชัดเจน