ท่ามกลางการแข่งขันดึงดูดเงินลงทุนจากทั่วโลก ประเทศไทยกำลังได้รับความสนใจจากบริษัทต่างชาติที่ต้องการขยายกำลังการผลิตและกระจายความเสี่ยงทางธุรกิจ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งกำลังกลายเป็นส่วนสำคัญของเศรษฐกิจยุคใหม่
ข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ระบุว่า ช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 มีคำขอรับการส่งเสริมการลงทุนรวม 1,954 โครงการ คิดเป็นมูลค่ากว่า 1.7 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 28% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน ตัวเลขนี้ทำให้เกิดคำถามว่า ประเทศไทยกำลังเข้าสู่จังหวะสำคัญของการเปลี่ยนแปลงฐานการผลิตโลกหรือไม่ และการลงทุนที่เพิ่มขึ้นจะสร้างประโยชน์ให้เศรษฐกิจไทยได้มากเพียงใด
อย่างไรก็ตาม ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า ตัวเลขดังกล่าวเป็นมูลค่าคำขอรับการส่งเสริมการลงทุน ไม่ใช่เม็ดเงินที่เข้ามาลงทุนจริงทั้งหมด การประเมินผลจึงต้องติดตามต่อไปว่าโครงการเหล่านี้จะเดินหน้าได้มากน้อยแค่ไหน
AI และดิจิทัล จุดเปลี่ยนสำคัญของทิศทางการลงทุน
สิ่งที่น่าสนใจจากตัวเลขการลงทุนรอบนี้ คือธุรกิจดิจิทัลกลายเป็นกลุ่มที่มีมูลค่าคำขอสูงที่สุด โดยมี 139 โครงการ มูลค่ารวมกว่า 1.17 ล้านล้านบาท ขณะที่อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องใช้ไฟฟ้ามี 262 โครงการ มูลค่าประมาณ 189,370 ล้านบาท
นอกจากนี้ ยังมีโครงการที่เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่ธุรกิจ AI จำนวน 111 โครงการ มูลค่ารวมกว่า 1.2 ล้านล้านบาท ครอบคลุมกิจกรรมหลายประเภท ตั้งแต่ศูนย์จัดเก็บและประมวลผลข้อมูล ระบบคลาวด์ การออกแบบและผลิตชิป ไปจนถึงอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และเซิร์ฟเวอร์
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า การเติบโตของ AI ไม่ได้สร้างโอกาสเฉพาะบริษัทเทคโนโลยีที่พัฒนาซอฟต์แวร์เท่านั้น แต่ยังส่งผลต่ออุตสาหกรรมการผลิตที่ต้องจัดหาอุปกรณ์และส่วนประกอบเพื่อรองรับระบบดิจิทัลทั่วโลก
สำหรับประเทศไทย นี่เป็นโอกาสในการขยับจากฐานการผลิตสินค้าอุตสาหกรรมทั่วไป ไปสู่การเป็นส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีที่มีความซับซ้อนและสร้างมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น
นักลงทุนต่างชาติมองไทยเป็นทางเลือกใหม่
ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 การลงทุนจากต่างประเทศมีคำขอรวม 1,309 โครงการ คิดเป็นมูลค่าประมาณ 1.55 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 62% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน
กลุ่มนักลงทุนที่มีมูลค่าคำขอสูง ได้แก่ สิงคโปร์ จีน สหราชอาณาจักร ญี่ปุ่น และไต้หวัน โดยมีการลงทุนในธุรกิจดิจิทัล อิเล็กทรอนิกส์ และอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีเป็นส่วนสำคัญ
การเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นในช่วงที่บริษัทข้ามชาติกำลังทบทวนตำแหน่งฐานการผลิตและแหล่งจัดหาสินค้า เพื่อไม่ให้ธุรกิจต้องพึ่งพาพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งมากเกินไป ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จึงมีโอกาสเข้ามารับบทบาทเพิ่มขึ้น
ประเทศไทยมีข้อได้เปรียบจากการมีฐานอุตสาหกรรมเดิม มีผู้ผลิตชิ้นส่วนและเครือข่ายซัพพลายเออร์ รวมถึงทำเลที่สามารถเชื่อมโยงตลาดในภูมิภาคได้ แต่การรักษาความสนใจของนักลงทุนในระยะยาวยังขึ้นอยู่กับความสามารถในการแข่งขันด้านต้นทุนและความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐาน
อีกประเด็นที่ควรพิจารณาคือ เงินลงทุนที่ระบุผ่านสิงคโปร์อาจเป็นการดำเนินธุรกรรมของบริษัทข้ามชาติที่ใช้สิงคโปร์เป็นศูนย์กลางทางธุรกิจ จึงไม่ควรตีความว่าทั้งหมดเป็นเงินลงทุนจากบริษัทสัญชาติสิงคโปร์โดยตรง
ไทยพร้อมแค่ไหนกับการเป็นฐานผลิตแห่งอนาคต?
การดึงดูดบริษัทต่างชาติให้เข้ามาตั้งโรงงานหรือขยายกิจการเป็นเพียงจุดเริ่มต้น เพราะการเป็นฐานผลิตที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจโลกจำเป็นต้องมีองค์ประกอบรองรับมากกว่าสิทธิประโยชน์ด้านการลงทุน
ประการแรกคือบุคลากร อุตสาหกรรมเทคโนโลยีต้องการแรงงานที่มีความรู้ด้านวิศวกรรม ระบบอัตโนมัติ อิเล็กทรอนิกส์ และการพัฒนาซอฟต์แวร์ หากไทยไม่สามารถผลิตบุคลากรให้เพียงพอกับความต้องการ บริษัทต่างชาติอาจต้องนำผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศเข้ามา ซึ่งทำให้โอกาสในการสร้างงานคุณภาพสูงให้คนไทยลดลง
ประการที่สองคือโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะไฟฟ้า ระบบขนส่ง และเครือข่ายสื่อสาร อุตสาหกรรมเทคโนโลยีต้องการระบบที่มีความเสถียรและรองรับการดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง หากต้นทุนด้านพลังงานและโลจิสติกส์สูงเกินไป ก็อาจทำให้ไทยเสียเปรียบประเทศคู่แข่ง
ประการที่สามคือความสามารถในการผลิตสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มสูง ไทยต้องพัฒนาอุตสาหกรรมจากการรับจ้างผลิตหรือประกอบสินค้า ไปสู่การออกแบบ พัฒนาเทคโนโลยี และผลิตชิ้นส่วนที่มีความซับซ้อนมากขึ้น
หากทำได้ การลงทุนจากต่างชาติจะไม่เพียงเพิ่มกำลังการผลิต แต่ยังช่วยยกระดับความสามารถของอุตสาหกรรมไทยในระยะยาว
SME ไทยมีโอกาส แต่ต้องเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่การผลิตให้ได้
การลงทุนจากบริษัทขนาดใหญ่สามารถสร้างโอกาสให้ธุรกิจไทยได้หลายกลุ่ม ไม่ว่าจะเป็นผู้ผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ผู้จัดจำหน่ายอุปกรณ์ไฟฟ้า ผู้ให้บริการระบบอัตโนมัติ ธุรกิจก่อสร้างและวิศวกรรม รวมถึงบริษัทขนส่งและบริหารคลังสินค้า
นอกจากนี้ ธุรกิจบริการที่เกี่ยวข้องกับการบำรุงรักษาเครื่องจักร การจัดการพลังงาน และระบบรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์ ก็มีโอกาสเติบโตตามการขยายตัวของอุตสาหกรรมเทคโนโลยี
แต่โอกาสเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ เพราะบริษัทต่างชาติมักมีข้อกำหนดด้านคุณภาพ มาตรฐานการผลิต และความสามารถในการส่งมอบสินค้าอย่างเข้มงวด ผู้ประกอบการไทยจึงต้องพัฒนาศักยภาพเพื่อให้สามารถแข่งขันและผ่านเกณฑ์การเป็นคู่ค้าได้
ข้อมูลจาก BOI ยังระบุว่า โครงการที่ได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุนในช่วง 9 เดือนแรก มีมูลค่ารวมประมาณ 1.51 ล้านล้านบาท โดยคาดว่าจะก่อให้เกิดการจ้างงานคนไทยมากกว่า 116,000 ตำแหน่ง และมีความต้องการใช้วัตถุดิบและชิ้นส่วนจากผู้ผลิตในประเทศกว่า 693,000 ล้านบาทต่อปี
แม้ตัวเลขเหล่านี้ยังเป็นประมาณการของโครงการที่ได้รับอนุมัติ แต่ก็แสดงให้เห็นว่าการเชื่อมโยงนักลงทุนรายใหญ่กับผู้ผลิตในประเทศเป็นอีกปัจจัยที่สามารถเพิ่มผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจให้ไทยได้
ไทยต้องได้มากกว่าเม็ดเงินลงทุน
การมีคำขอรับการส่งเสริมการลงทุนสูงกว่า 1.7 ล้านล้านบาท เป็นสัญญาณที่สะท้อนความสนใจของนักลงทุนต่างชาติที่มีต่อประเทศไทย โดยเฉพาะในช่วงที่อุตสาหกรรมดิจิทัลและ AI กำลังเปลี่ยนรูปแบบเศรษฐกิจโลก
แต่การจะก้าวขึ้นเป็นฐานผลิตใหม่ของโลกอย่างแท้จริง ไม่สามารถวัดจากมูลค่าคำขอเพียงอย่างเดียว ประเทศไทยต้องทำให้โครงการต่าง ๆ เกิดขึ้นจริง พร้อมสร้างระบบสนับสนุนที่มีประสิทธิภาพ ตั้งแต่การพัฒนาคน การลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน ไปจนถึงการเพิ่มขีดความสามารถของผู้ผลิตในประเทศ
สิ่งที่ภาครัฐต้องให้ความสำคัญจึงไม่ใช่เพียงการดึงดูดบริษัทขนาดใหญ่ให้เข้ามาลงทุน แต่ต้องสร้างเงื่อนไขให้ธุรกิจไทยสามารถเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่การผลิตได้ด้วย
เพราะหากเงินลงทุนจากต่างชาติช่วยให้ไทยมีโรงงานเพิ่มขึ้น แต่ผู้ประกอบการในประเทศยังไม่สามารถพัฒนาสินค้า เทคโนโลยี หรือสร้างมูลค่าเพิ่มจากการลงทุนเหล่านั้นได้ ประเทศไทยก็อาจเป็นเพียงฐานการผลิตแห่งหนึ่งของโลก โดยไม่ได้ยกระดับความสามารถในการแข่งขันของตัวเองมากเท่าที่ควร




