ไข่ไก่เสี่ยงแพง น้ำท่วมฟาร์ม-พลังงานสูง แก้อย่างไร

จับตาไข่แพง น้ำท่วมฟาร์ม-พลังงานยังราคาสูง รัฐลดภาระอย่างไร

ไข่ไก่เป็นอาหารที่หลายครัวเรือนเลือกซื้อ และเป็นวัตถุดิบของร้านอาหาร ร้านขนม ไปจนถึงผู้ประกอบการแปรรูปอาหาร เมื่อฟาร์มบางพื้นที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม ความเสี่ยงที่ผลผลิตจะเข้าสู่ตลาดลดลงจึงเป็นเรื่องที่ต้องติดตาม โดยเฉพาะในช่วงที่ต้นทุนพลังงานและการขนส่งยังสร้างภาระให้ผู้ประกอบการ

แรงกดดันครั้งนี้เกิดขึ้นทั้งด้านปริมาณสินค้าและต้นทุน หากฟาร์มผลิตได้น้อยลง ขณะที่การขนส่งอาหารสัตว์และไข่ไก่มีค่าใช้จ่ายสูงขึ้น ผู้เลี้ยงและผู้ค้าจะมีข้อจำกัดในการรับต้นทุนไว้เอง ส่วนผู้บริโภคอาจต้องจ่ายเพิ่มเพื่อซื้ออาหารจำเป็น

ทีมเศรษฐกิจพรรคประชาธิปัตย์ เตือนว่า ผลกระทบจากน้ำท่วมต่อปริมาณไข่ไก่อาจชัดเจนขึ้นในช่วง 1-2 สัปดาห์ พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลดูแลราคาและเร่งฟื้นการผลิต อย่างไรก็ตาม ราคาไข่จะเปลี่ยนแปลงเพียงใด ยังขึ้นอยู่กับความเสียหายจริงของฟาร์ม ผลผลิตจากพื้นที่อื่น และประสิทธิภาพการกระจายสินค้า

น้ำท่วมฟาร์ม ต้องประเมินไข่ที่หายไปและผลผลิตทดแทน

การดี เลียวไพโรจน์ สส.บัญชีรายชื่อและรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ระบุว่า จากการติดตามพื้นที่เกษตรในจังหวัดปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา และพื้นที่ลุ่มภาคกลาง พรรคได้รับข้อมูลว่าฟาร์มไก่ได้รับผลกระทบ ครอบคลุมไก่ประมาณ 3 ล้านตัว และเกี่ยวข้องกับปริมาณไข่ราว 2.5 ล้านฟองต่อวัน โดยประเมินว่าผลกระทบอาจชัดเจนขึ้นในช่วง 1-2 สัปดาห์

ด้านวิเวียน จุลมนต์ ทีมศูนย์ออกแบบและวิจัยนโยบายของพรรค ระบุว่า พบฟาร์มในจังหวัดฉะเชิงเทรา 3 แห่งเสียหายทั้งหมด พร้อมเสนอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งวางมาตรการช่วยเหลือ

ตัวเลขดังกล่าวเป็นข้อมูลที่พรรคนำเสนอ ยังต้องตรวจสอบร่วมกับหน่วยงานปศุสัตว์ว่าแม่ไก่ได้รับความเสียหายเท่าใด ฟาร์มใดหยุดผลิตชั่วคราว และปริมาณไข่ที่ส่งเข้าตลาดลดลงจริงเพียงใด เพื่อประเมินความเสี่ยงโดยไม่ทำให้เกิดความตื่นตระหนกหรือซื้อกักตุนเกินจำเป็น

ความเสียหายของฟาร์มไม่ได้สิ้นสุดทันทีที่น้ำลด หากโรงเรือน อาหารสัตว์ ระบบไฟฟ้า หรือเส้นทางขนส่งยังไม่พร้อม การกลับมาเลี้ยงและส่งผลผลิตก็ต้องใช้เวลา โดยเฉพาะกรณีที่สูญเสียแม่ไก่ ซึ่งไม่สามารถนำลูกไก่มาทดแทนแล้วได้ผลผลิตทันที

ก่อนหน้านี้ กรมการค้าภายในได้หารือผู้ผลิต ผู้รวบรวม ผู้ส่งออก และผู้ประกอบการค้าปลีกค้าส่ง พร้อมขอความร่วมมือลดหรือเลื่อนการส่งออกบางส่วน และขยายระยะเวลาเลี้ยงแม่ไก่ยืนกรง เพื่อรักษาผลผลิตรองรับตลาดในประเทศ

ประเด็นที่ต้องติดตามจึงมีทั้งปริมาณไข่โดยรวมและการเข้าถึงสินค้าในแต่ละพื้นที่ แม้ยังมีผลผลิตจากแหล่งอื่น แต่หากขนส่งเข้าสู่ตลาดที่ขาดแคลนไม่ทัน ผู้บริโภคในพื้นที่นั้นก็อาจเผชิญราคาสูงขึ้นได้ การประเมินสถานการณ์จึงต้องดูราคาหน้าฟาร์ม ราคาขายส่ง และราคาขายปลีกควบคู่กัน โดยเทียบไข่ขนาดเดียวกันและช่วงเวลาเดียวกัน

ดีเซลแพงเพิ่มต้นทุน แต่ต้องแยกสาเหตุราคาไข่ให้ชัด

ขณะที่น้ำท่วมสร้างความเสี่ยงต่อกำลังผลิต สงครามในตะวันออกกลางยังเพิ่มความไม่แน่นอนให้ตลาดพลังงาน ทั้งจากความกังวลด้านอุปทานและเส้นทางขนส่งน้ำมัน โดยสัญญาน้ำมันดิบ WTI ปิดวันที่ 14 ตุลาคม 2569 ที่ 95.09 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ส่วนเบรนท์ปิดที่ 106.06 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

สำหรับธุรกิจไข่ไก่ ต้นทุนขนส่งเกิดขึ้นตั้งแต่การนำวัตถุดิบและอาหารสัตว์เข้าสู่ฟาร์ม ไปจนถึงการส่งไข่ให้ผู้รวบรวม ตลาด และร้านค้าปลีก หากน้ำท่วมทำให้ต้องอ้อมเส้นทางหรือขนส่งได้ครั้งละน้อยลง ค่าใช้จ่ายต่อหน่วยก็อาจเพิ่มขึ้นอีก

กรณ์ จาติกวณิช สส.บัญชีรายชื่อและรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ จึงเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งดูแลราคาน้ำมัน โดยเฉพาะดีเซล พร้อมติดตามต้นทุนการผลิตและการเข้าถึงแหล่งทุนของผู้ประกอบการ แทนการพิจารณาเฉพาะราคาหน้าตลาด

กรณ์ยังระบุว่า สินค้าจำเป็นบางรายการ เช่น เนื้อหมู เนื้อไก่ และไข่ไก่ มีราคาสูงขึ้นจากปีก่อน พร้อมนำเสนอตัวเลขการปรับขึ้นในช่วง 9-37% อย่างไรก็ตาม ตัวเลขนี้ไม่ใช่อัตราการเพิ่มขึ้นของราคาไข่ไก่เพียงรายการเดียวหรือราคาอาหารทุกชนิดทั่วประเทศ

การดูแลราคาไข่ จึงต้องแยกให้ชัดว่าแรงกดดันมาจากผลผลิตลดลง ค่าขนส่ง อาหารสัตว์ หรือส่วนต่างทางการค้า เพราะการลดต้นทุนดีเซลช่วยบรรเทาค่าขนส่งได้ แต่ไม่สามารถชดเชยไข่ที่สูญเสียจากฟาร์มได้ทั้งหมด เช่นเดียวกับการเพิ่มผลผลิตที่อาจยังไม่ช่วยลดราคาปลายทาง หากการกระจายสินค้ายังติดขัด

สำหรับร้านอาหารและร้านขนม ต้นทุนไข่ที่เพิ่มขึ้นทำให้ต้องเลือกระหว่างรับภาระไว้เองหรือปรับราคาขาย ขณะที่ครัวเรือนรายได้น้อยมีทางเลือกในการจัดสรรค่าใช้จ่ายจำกัด จึงต้องดูแลทั้งราคาวัตถุดิบและผลกระทบต่ออาหารปรุงสำเร็จ โดยไม่เหมารวมว่าการขึ้นราคาทุกรายเกิดจากการฉวยโอกาส

ลดภาระคนซื้อ พร้อมช่วยคนเลี้ยงกลับมาผลิต

ทางแก้ระยะสั้นคือเร่งนำไข่จากพื้นที่ที่ยังผลิตได้เข้าสู่ตลาดที่ขาดแคลน ประสานการขนส่ง และติดตามราคาตลอดเส้นทาง ควบคู่กับป้องกันการกักตุนหรือปรับราคาเกินต้นทุนจริง การจำหน่ายสินค้าราคาประหยัดสามารถช่วยลดรายจ่ายได้ แต่ต้องเข้าถึงชุมชนที่เดือดร้อนและมีปริมาณเพียงพอ

ในภาพรวม สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า ประเมินสถานการณ์น้ำท่วมช่วงต้นเดือนตุลาคมว่า ผลต่อราคาสินค้ายังอยู่ในวงจำกัด พร้อมเตือนให้ติดตามรายได้และกำลังซื้อของครัวเรือนประสบภัย

ข้อมูลดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าประชาชนทุกพื้นที่เผชิญภาระเท่ากัน เพราะเงินเฟ้อเป็นค่าเฉลี่ยของสินค้าหลายหมวด ขณะที่ครัวเรือนที่สูญเสียรายได้จากน้ำท่วมอาจซื้ออาหารได้ยากขึ้น แม้ราคาสินค้าบางรายการจะไม่เปลี่ยนแปลงก็ตาม

ด้านการฟื้นฟู ทีมเศรษฐกิจประชาธิปัตย์เสนอให้สนับสนุนพันธุ์สัตว์ เมล็ดพันธุ์พืช และเงินทุนแก่ผู้ประสบภัย รวมถึงช่วยผู้ค้าและประชาชนเชิงรุกผ่านช่องทางอย่างแอปพลิเคชันทางรัฐหรือเป๋าตัง

สำหรับฟาร์มไก่ ความช่วยเหลือควรเริ่มจากประเมินความเสียหาย ทำความสะอาดและดูแลความปลอดภัยของโรงเรือน จัดหาอาหารสัตว์และเงินทุนหมุนเวียน ก่อนสนับสนุนสัตว์ทดแทนตามความพร้อมของแต่ละแห่ง เพื่อไม่ให้เกษตรกรรับภาระเพิ่มในช่วงที่ยังกลับมาผลิตไม่ได้

ส่วนครัวเรือนและผู้ค้ารายเล็ก การเยียวยาต้องทันช่วงรายได้ขาดหาย และมีช่องทางให้ผู้ไม่มีสมาร์ตโฟนหรือเอกสารเสียหายเข้าถึงความช่วยเหลือได้ ขณะที่สินเชื่อฟื้นอาชีพต้องสอดคล้องกับระยะเวลาที่รายได้จะกลับมา ไม่ทำให้การฟื้นตัวกลายเป็นหนี้ที่ชำระไม่ไหว

การรับมือไข่แพง จึงต้องทำให้สินค้ามีเพียงพอ ราคาสะท้อนต้นทุนอย่างเหมาะสม และผู้เลี้ยงกลับมาผลิตได้ หากดูแลเพียงราคาขายแต่ปล่อยให้ฟาร์มและระบบขนส่งยังมีปัญหา ภาระของประชาชนก็อาจยืดเยื้อต่อไปหลังน้ำลด