เลือกตั้ง 2569 เมื่อ อายุ ไม่ได้เป็นแค่ตัวเลข
ท่ามกลางกระแสถกเถียงเรื่องการเลือกตั้งและนโยบายที่ร้อนแรงในสังคมออนไลน์ มุมหนึ่งที่เรียบง่ายแต่ทรงพลัง นั่นคือการมองการเมืองผ่าน “ข้อมูลอายุประชากร” แทนการถกเถียงเชิงอุดมการณ์
นโยบายสาธารณะมักถูกมองว่าเป็นเรื่องของความชอบหรือความเชื่อที่แตกต่างกัน แต่ในความเป็นจริง ปัจจัยที่มีผลอย่างมากต่อทิศทางนโยบายคือ “อายุ” ของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง แม้จะไม่ใช่ทั้งหมด แต่แนวโน้มโดยรวมสะท้อนชัดว่า คนแต่ละช่วงวัยมักให้ความสำคัญกับประเด็นไม่เหมือนกัน
หากลองมองนโยบายเป็นเสมือน “สเปกตรัม” สมมติว่าคนอายุน้อยโน้มเอียงไปทางแนวคิดก้าวหน้า (progressive) ขณะที่คนอายุมากโน้มไปทางอนุรักษนิยม (conservative) หรือคนรุ่นใหม่ให้ความสำคัญกับสิ่งแวดล้อมมากกว่า ขณะที่คนรุ่นเก่าอาจมองเป็นเรื่องรอง (ทั้งหมดเป็นเพียงสมมติฐานเพื่ออธิบายภาพ) คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ใครคิดถูกหรือผิด แต่คือ “ใครอยู่ตรงกลางของสเปกตรัม”
ตามหลักการเลือกตั้ง นโยบายที่มีโอกาสชนะมากที่สุด มักเป็นนโยบายที่สอดคล้องกับ “คนค่ากลาง” หรือ median voter เพราะหากนโยบายเอนเอียงสุดโต่งเกินไป ก็ยากจะชนะเสียงข้างมาก
เมื่อนำข้อมูลโครงสร้างประชากรมาพิจารณา โดยตัดกลุ่มอายุต่ำกว่า 20 ปีออก (เนื่องจากยังไม่อยู่ในกลุ่มผู้มีสิทธิเลือกตั้ง) พบภาพที่เปลี่ยนไปอย่างชัดเจน
ประเทศไทยมีอายุค่ากลางของผู้มีสิทธิเลือกตั้งอยู่ที่ประมาณ 35 ปี นั่นหมายความว่านโยบายโดยรวมในยุคนั้นมัก “พอดี” กับคนวัยทำงานตอนต้นถึงกลาง
แต่ในปี 2025 อายุค่ากลางของไทยขยับขึ้นมาเป็นราว 46 ปี สะท้อนว่านโยบายที่ถูกออกแบบและผลักดัน มีแนวโน้มจะตอบโจทย์คนวัยกลางคนมากขึ้น และโดยปริยาย นโยบายที่มุ่งเป้าไปที่เด็ก เยาวชน หรือคนเพิ่งจบใหม่ อาจไม่ใช่ศูนย์กลางของการเมืองอีกต่อไป
หากมองไปไกลกว่านั้น ตัวอย่างที่ชัดเจนคือเกาหลีใต้ในที่มีการคาดการณ์ว่าอายุค่ากลางจะพุ่งสูงถึง 69 ปี นั่นหมายความว่า “นโยบายมาตรฐานของประเทศ” จะเอียงไปทางการดูแลผู้เกษียณเกือบทั้งหมด แม้แต่แนวคิดอย่างการขึ้นภาษีเงินได้ในอัตราสูงมาก ก็อาจได้รับเสียงสนับสนุน เพราะประชากรส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ในวัยทำงานแล้ว
นี่คือผลลัพธ์ระยะยาวของอัตราการเกิดต่ำ หรือจะบอกว่าเป็น สังคมสูงวัย ก็ไม่ผิด เพราะไม่เพียงนำไปสู่ปัญหาขาดแคลนแรงงาน แต่ยังเปลี่ยนสมดุลทางการเมืองอย่างถอนรากถอนโคน คนทำงานรุ่นใหม่ไม่เพียงมีภาระทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้น แต่ยังเสียเปรียบในเชิงการเมือง เพราะ “แพ้ตั้งแต่โครงสร้างประชากร”
ข้อมูลชุดนี้อาจไม่ใช่คำตอบทั้งหมดของการเมือง แต่เป็นสัญญาณเตือนว่า หากไม่แก้ปัญหาโครงสร้างประชากร วันนี้การเลือกตั้งอาจยังมีทางเลือก แต่ในอนาคต นโยบายอาจถูกกำหนดโดยคนที่ไม่ได้มีอนาคตทางเศรษฐกิจร่วมกับคนรุ่นถัดไปอีกแล้ว
และยังสะท้อนอีกว่า หากนักเลือกตั้งไม่ได้ทำนโยบายบนข้อมูลที่แท้จริงเท่ากับละเลยสิ่งสำคัญที่สุดในการเลือกตั้ง ผู้ชนะคือตัวแทนของประชาชน จริงๆ ไม่ใช่ การคิดเอาเอง ตามใจ ลองพิสูจน์กันดูว่า สุดท้ายจะเกิดอะไรในวันเลือกตั้ง
