‘เงิน’ จุดกำเนิด ‘ธนาคารจริง’ ก่อนถึงยุค ‘ธนาคารเสมือน’

ในโลกปัจจุบัน การมีอยู่ของ ธนาคารจริง (Traditional Banks) และ ธนาคารเสมือน (Virtual Banks) เป็นการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญในอุตสาหกรรมการเงิน ซึ่งทั้งสองประเภทมีบทบาทและความสำคัญต่างกัน โดยการปรับตัวของเทคโนโลยีทำให้เกิดธนาคารในรูปแบบใหม่ที่เปลี่ยนวิธีการบริการและตอบสนองต่อความต้องการของลูกค้า

จริงๆ จุดกำเนิด ธนาคารจริงกับธนาคารเสมือน เกิดมาจากสิ่งเดียวกัน แค่ต่างกันที่ ‘เหตุผล’ และเป็นไปตามยุคสมัย อธิบายสิ่งที่เหมือนกันได้ว่า มีจุดเริ่มต้นที่ ‘เงิน’ โดยจุดเริ่มต้นของธนาคารในเมืองไทยเกิดขึ้นตั้งแต่รัชสมัย รัชกาลที่ 5 หลังสนธิสัญญาเบาวริ่ง ซึ่งมีการเปิดเสรีทางการค้าทำให้ต่างชาติเข้ามาทำธุรกิจ ซึ่งต้องใช้ ‘เงิน’ ในการแลกเปลี่ยน จึงมีเงินกระดาษ หรือ ธนบัตร ที่ตอนนั้นเรียกว่า บัตรธนาคาร 

‘สยาม’ ไม่ได้ตั้งธนาคารของตัวเองตอนแรก แต่ให้ธนาคารต่างประเทศมาตั้งสาขาก่อน ธนาคารแรกคือ ธนาคารฮ่องกงเซียงไฮ้ ตามด้วยธนาคารชาร์เตอร์ด ของอังกฤษ ธนาคารอินโดจีนของฝรั่งเศส ทั้งสามธนาคารได้รับอนุญาตให้พิมพ์บัตรธนาคารของตัวเองเพื่อทำธุรกิจกับลูกค้า 

ธนาคารแห่งแรกเกิดขึ้นตามมาติดๆ ชื่อ ‘บุคคลัภย์’ (Book Club) อยู่แถวบ้านหม้อ

พอปี 2429 เปลี่ยนชื่อเป็น ‘บริษัทแบงก์สยามกัมมาจล ทุนจำกัด’ หลังจากนั้นก็มีธนาคารของเอกชนเกิดตามอีกมาก ส่วนใหญ่เกิดขึ้นโดยกลุ่มทุนธุรกิจต่างประเทศ ทั้งจีน ฝรั่ง ญี่ปุ่น และการเกิดขึ้นของธนาคารของรัฐ อย่างธนาคารออมสิน ในสมัยรัชกาลที่ 6

ธุรกิจการเงินของไทยผ่านความเปลี่ยนแปลงมากับหลายสิ่งหลายอย่าง โดยเกิดสงครามโลก 2 ครั้ง เศรษฐกิจโลกซบเซา มาถึงช่วงวิกฤติต้มยำกุ้งปี 2540 มีการลดค่าเงินบาท ทั้งยังมีการเกิดขึ้นของธุรกิจดอทคอม ธุรกิจออนไลน์ อีคอมเมิร์ซ กระทั่งมาถึงยุค คริปโทเคอเรนซี โทเคนดิจิทัล และ Virtual Bank (ธนาคารไร้สาขา) หรือคือ ธนาคารเสมือน นั่นเอง

แทบจะเรียกได้ว่า ณ ปัจจุบัน ความสำคัญของการถือเงินสด/ธนบัตร ‘ลดน้อยลงมาก’ และจะลดลงเรื่อยๆ อีก การมาของเงินเสมือน ธนาคารเสมือน บริบทและระบบนิเวศการแข่งขันที่เปลี่ยนแปลง แต่ธนาคารยังทำธุรกิจ มุ่งหวังสิ่งเดิม คือ เงิน หรือ รายได้ 

อนาคตของธนาคาร คือ เทคโนโลยีใหม่ที่ผสมผสาน การธนาคาร บริการดิจิทัล ที่ลูกค้าใช้บริการได้เอง เพื่อการปกป้องข้อมูลเชิงลึกของลูกค้า บริการจาก AI หรือ ปัญญาประดิษฐ์ในการวิเคราะห์ ข้อมูล เป็นแชทบอท บริหารจัดการความเสี่ยงแบบเรียลไทม์ และการป้องกันการคุกคามทางไซเบอร์ 

ซึ่งนี่ก็คือ ธนาคารแห่งอนาคตอันใกล้ อีกรูปแบบธนาคารไทย ในยุคดิจิทัล ที่จะนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้มากขึ้น โดยที่ธนาคารเสมือน เข้ามามีบทบาทมากขึ้นในฐานะทางเลือกใหม่ที่ตอบสนองต่อความต้องการของผู้ใช้งานที่ต้องการความรวดเร็วและความสะดวกในการทำธุรกรรมออนไลน์

แต่ทั้งธนาคารจริงและธนาคารเสมือน มีบทบาทที่สอดคล้องกันในยุคดิจิทัล ท่ามกลางโลกกำลังเปลี่ยนไปสู่การใช้เทคโนโลยีการเงินในทุกด้าน ซึ่งช่วยเพิ่มความสะดวกและลดต้นทุน แต่ก็ยังมีความจำเป็นของธนาคารจริง ในกรณีที่ต้องการบริการที่ซับซ้อนหรือเชิงพาณิชย์นั่นเอง