รัฐบาลวางกติกา Data Center คุมเข้มอเปิดทางลงทุนแต่ต้องคืนประโยชน์

รัฐบาลวางกติกาใหม่ธุรกิจ Data Center ในประเทศไทย หลังคณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบหลักการมาตรฐานกำกับดูแลกิจการ Data Center โดยกำหนดเกณฑ์ตามขนาดการใช้ไฟฟ้า 7 ระดับ พร้อมเพิ่มความเข้มข้นในการกำกับโครงการขนาดใหญ่ โดยเฉพาะตั้งแต่ 20 เมกะวัตต์ขึ้นไป

โจทย์ของรัฐบาลไม่ใช่เพียงการดึงดูดเม็ดเงินลงทุนจากธุรกิจเทคโนโลยีระดับโลก แต่ต้องทำให้การลงทุนต้องสร้างประโยชน์กลับคืนสู่เศรษฐกิจไทย การจ้างงาน การพัฒนาทักษะแรงงาน และการสร้างอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่อง ขณะเดียวกันต้องไม่สร้างภาระให้กับทรัพยากรไฟฟ้า น้ำ สิ่งแวดล้อม และชุมชน

เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เปิดเผยภายหลังการประชุม ครม. วันที่ 10 พ.ย. ว่า Data Center เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัล แต่ธุรกิจประเภทนี้ใช้ทรัพยากรจำนวนมาก โดยเฉพาะไฟฟ้าและน้ำ รวมถึงอาจสร้างผลกระทบต่อชุมชน

ที่ผ่านมาไทยยังขาดกรอบกำกับดูแลที่ชัดเจน กระบวนการขอใช้ไฟฟ้า การขอรับส่งเสริมการลงทุน และการขออนุญาตก่อสร้างต่างอยู่ภายใต้หลายหน่วยงาน ทำให้ข้อมูลไม่เชื่อมโยงและขาดภาพรวมการลงทุนทั้งประเทศ

รัฐบาลจึงกำหนดมาตรฐานกลางขึ้นมา โดยมีเป้าหมายสองด้าน คือ สร้างความมั่นใจให้นักลงทุนที่ต้องการเข้ามาพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลในไทย และสร้างหลักประกันให้ประชาชนว่าการลงทุนจะไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรส่วนรวม

7 ระดับกำลังไฟฟ้า วางเส้นแบ่งการกำกับ

ดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ระบุว่า หลักเกณฑ์ใหม่กำหนดขอบเขตการกำกับกิจการ Data Center ตั้งแต่กำลังไฟฟ้า 0.5 เมกะวัตต์ขึ้นไป โดยแบ่งตามขนาดกำลังไฟฟ้า 7 ระดับ ได้แก่

1. ต่ำกว่า 0.5 เมกะวัตต์
2. 0.5-ต่ำกว่า 5 เมกะวัตต์
3. 5-ต่ำกว่า 10 เมกะวัตต์
4. 10-ต่ำกว่า 20 เมกะวัตต์
5. 20-ต่ำกว่า 50 เมกะวัตต์
6. 50-200 เมกะวัตต์
7. มากกว่า 200 เมกะวัตต์

โดยมาตรฐาน Code of Practice (CoP) จะมีความเข้มข้นมากขึ้นสำหรับโครงการขนาดตั้งแต่ 20 เมกะวัตต์ขึ้นไป ส่วนโครงการขนาดเล็กกว่านั้นยังต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อม เช่น การควบคุมเสียง อุณหภูมิ ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน และการใช้น้ำ

ในด้านผังเมือง โครงการที่มีกำลังไฟฟ้าต่ำกว่า 20 เมกะวัตต์สามารถตั้งอยู่ในพื้นที่พาณิชยกรรมได้ ขณะที่โครงการตั้งแต่ 20 เมกะวัตต์ขึ้นไปต้องตั้งอยู่ในพื้นที่อุตสาหกรรม

ส่วนมาตรฐานสิ่งแวดล้อมกำหนดให้ควบคุมระดับเสียงไม่ควรเกิน 70 เดซิเบลเอ รวมถึงควบคุมอุณหภูมิและการใช้น้ำในระบบหล่อเย็น ตลอดจนตรวจวัดคุณภาพน้ำก่อนปล่อยออกจากระบบ เพื่อป้องกันผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม

ตั้ง OSS สกัดจองไฟ-น้ำล่วงหน้า ไม่มีแผนลงทุนจริง

การจัดระเบียบโครงการลงทุนที่อยู่ระหว่างดำเนินการและโครงการใหม่ โดยรัฐบาลเตรียมใช้ One Stop Service (OSS) ภายใต้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (DE) เป็นศูนย์กลางประสานงานและตรวจสอบใบอนุญาตที่เกี่ยวข้อง

โครงการที่ได้รับใบอนุญาตก่อสร้างหรือได้รับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI ก่อนวันที่ 14 ส.ค. ซึ่งเป็นวันที่ประกาศหลักเกณฑ์ในราชกิจจานุเบกษา จะเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบผ่าน OSS เพื่อพิจารณาความถูกต้องของเอกสารและใบอนุญาต ก่อนเดินหน้าต่อได้ โดยโครงการเดิมที่ดำเนินการถูกต้องจะได้รับเวลาปรับปรุงให้เป็นไปตามมาตรฐานใหม่ภายใน 1 ปี

ส่วนโครงการที่ได้รับใบอนุญาตหรือยื่นขออนุญาตภายหลังวันที่กำหนด จะต้องผ่านกระบวนการกลั่นกรองเพิ่มเติม โดยเฉพาะการตรวจสอบความเป็นไปได้ของแผนลงทุน เพื่อป้องกันกรณีผู้ประกอบการเข้ามาจองทรัพยากรไฟฟ้าและน้ำไว้ล่วงหน้าโดยไม่มีแผนลงทุนจริง รวมถึงกลุ่มนายหน้าที่ต้องการถือสิทธิเพื่อนำไปขายต่อ

คณะกรรมการกลั่นกรองจะพิจารณาความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจและประโยชน์ที่ประเทศไทยจะได้รับ ก่อนส่งต่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้ง BOI หน่วยงานด้านไฟฟ้า น้ำ และการอนุญาตก่อสร้าง ดำเนินการตามขั้นตอนผ่าน OSS

นอกจากนี้ ยังมีแนวคิดใช้หลักประกันเป็นกลไกดูแลการใช้ทรัพยากรให้มีประสิทธิภาพ ลดปัญหาการจองทรัพยากรโดยไม่เกิดการลงทุนจริง และสร้างความเป็นธรรมระหว่างผู้ประกอบการ

BOI อนุมัติแล้ว 57 โครงการ ต้องเข้าสู่กติกาใหม่

ข้อมูลจาก BOI ระบุว่า ปัจจุบันมีโครงการ Data Center ที่ได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุนแล้ว 57 โครงการ แบ่งเป็นโครงการที่เริ่มดำเนินการแล้ว 17 โครงการ อยู่ระหว่างก่อสร้าง 20 โครงการ และอยู่ระหว่างเตรียมการลงทุนอีก 20 โครงการ

นฤตม์ เทอดสถีรศักดิ์ เลขาธิการ BOI กล่าวว่า โครงการที่ยังอยู่ระหว่างก่อสร้างและเตรียมการลงทุนจะต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาผ่าน OSS ตามหลักเกณฑ์ใหม่ เพื่อให้มั่นใจว่าการลงทุนเป็นไปตามมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมและสร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทย

ขณะที่การพิจารณาโครงการใหม่ BOI จะให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพการลงทุนและผลประโยชน์ที่ประเทศได้รับมากขึ้น โดยกระทรวง DE จะเป็นหน่วยงานหลักในการจัดตั้ง OSS และกำหนดทิศทางการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศ

โจทย์ใหญ่ไม่ใช่แค่ดึง Data Center แต่ต้องทำให้ไทยได้มากกว่าเม็ดเงินลงทุน

การกำหนดมาตรฐาน Data Center ครั้งนี้สะท้อนการเปลี่ยนผ่านแนวคิดส่งเสริมการลงทุนของไทย จากเดิมที่เน้นการดึงดูดโครงการขนาดใหญ่และเม็ดเงินลงทุน ไปสู่การพิจารณาต้นทุนและผลประโยชน์ที่ประเทศจะได้รับอย่างรอบด้าน

เพราะ Data Center ไม่ได้แข่งขันกันเพียงเรื่องพื้นที่ตั้งหรือสิทธิประโยชน์ทางภาษี แต่ยังเกี่ยวข้องกับความพร้อมของระบบไฟฟ้า น้ำ โครงข่ายโทรคมนาคม ผังเมือง และความสามารถในการรองรับอุตสาหกรรมดิจิทัลในระยะยาว

คำถามสำคัญจึงอยู่ที่ว่า เมื่อไทยสามารถดึงดูดผู้ลงทุนระดับโลกเข้ามาได้แล้ว จะทำอย่างไรให้การลงทุนเหล่านั้นเชื่อมโยงกับธุรกิจไทย สร้างงานที่มีทักษะสูง ถ่ายทอดองค์ความรู้ และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ไม่ใช่เพียงตั้งศูนย์ประมวลผลขนาดใหญ่ที่ใช้ทรัพยากรในประเทศ แต่ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจส่วนใหญ่ไม่ได้กระจายกลับมาสู่คนไทย

กติกาใหม่จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการจัดสมดุลระหว่างการเปิดรับเศรษฐกิจดิจิทัลกับการบริหารทรัพยากรของประเทศ ซึ่งผลลัพธ์จะไม่ได้วัดจากจำนวน Data Center ที่เข้ามาตั้งในไทยเท่านั้น แต่ต้องวัดจากมูลค่าเพิ่มที่เกิดขึ้นกับเศรษฐกิจและสังคมไทยด้วย