พลาสติกขวด PET จัดการให้ง่าย ใครต้องทำอะไร?

โลกของการใช้บรรจุภัณฑ์พลาสติก ‘มีการเปลี่ยนแปลง’ ... เราเห็นขวดน้ำอัดลมแบรนด์ ‘สไปรท์’ เปลี่ยนสีจาก ‘ขวดเขียว’ เป็น ‘ขาวใส’ ... เราเห็น น้ำดื่ม แบรนด์ ‘ซีทรู’ เปลี่ยนขวดที่เคยมีฉลาก มากลายเป็น ‘ขวดไร้ฉลาก’ เป็นที่มาของรางวัลด้านสิ่งแวดล้อมและการออกแบบมากมาย และมากที่สุดในโลกก็ว่าได้ เพียงเพราะผลงาสนการออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่สร้างสรรค์ ที่อยู่บนแนวคิด ‘รักษ์โลก-รักษ์สิ่งแวดล้อม’ ในโลกธุรกิจ

ตัวอย่างที่ยอดเยี่ยมเช่นนี้ ทำให้เราคาดหวังได้ว่า จากนี้ไป บรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์สินค้าของไทย ที่แม้จะใช้พลาสติก แต่ก็จะเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้นๆ รวมถึงการเป็นพลาสติกที่จัดการได้ง่าย  

คอนเฟิร์มได้จาก “พิธีแสดงเจตนารมณ์ขององค์กรขับเคลื่อนการปฏิบัติตามข้อตกลงร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการขวดเครื่องดื่มจากพลาสติกพอลิเอทิลีนเทเรฟแทเลต (PET) ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” ของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) มีองค์กรผู้ร่วมขับเคลื่อนการปฏิบัติตามข้อตกลงนี้อย่างครอบคลุมตลอดห่วงโซ่อุปทาน ประกอบด้วย 

• สมาคมอุตสาหกรรมเครื่องดื่มไทย  
• สมาคมซาเล้งและร้านรับซื้อของเก่า  
• กลุ่มอุตสาหกรรมพลาสติก  
• สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย  
• ผู้ประกอบการธุรกิจเพื่อสังคมในมุมมองของผู้บริโภค ที่ในงานนี้ มี ‘เชอรี่ เข็มอัปสร สิริสุขะ’ นักแสดง พิธีกร นักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม มาร่วมแสดงเจตนารมณ์  

สำหรับข้อตกลงร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการ เป็นรูปแบบหนึ่งของการจัดทำมาตรฐานของ สมอ. และ ส.อ.ท. (สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย) โดยคณะทำงานบีซีจี โมเดล นำแนวทางนี้ จัดประชุมจัดทำข้อตกลงร่วมระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ ในห่วงโซ่อุปทานขวด PET เพื่อแก้ปัญหาขวดเครื่องดื่ม PET สี ที่มีแนวโน้มจะถูกละเลย ไม่ถูกเก็บเข้าสู่ระบบรีไซเคิล เนื่องจากขวดเครื่องดื่ม PET สี รีไซเคิลได้ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าตํ่า ส่งผลต่อราคารับซื้อ 

ข้อมูลจากผู้ประกอบธุรกิจ พบว่า ขวดเครื่องดื่ม PET สี มีราคา 1 บาทต่อกิโลกรัม ขณะที่ขวด PET ใส มีมูลค่า 6-7.50 บาทต่อกิโลกรัม จึงส่งผลต่อแรงจูงใจในการรับซื้อและการเก็บรวบรวม และอาจไม่คุ้มค่าเมื่อรวมกับต้นทุนการขนส่ง และนำไปสู่การประกาศคณะกรรมการกำหนดมาตรฐานการตรวจสอบและรับรอง โดยได้กำหนดข้อตกลงร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการขวดเครื่องดื่ม PET ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม มีแนวคิดที่สำคัญ คือ การคงความใส และไม่มีสีของขวดพลาสติก PET เพื่อคงมูลค่าของพลาสติก PET ให้มากที่สุด เพื่อประโยชน์ในการเก็บกลับเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิล

แล้วใคร ต้องทำอะไร? ในเรื่อง ‘ขวด PET’ 

สำหรับวงจรของขวด PET กล่าวได้ว่า มีความเกี่ยวข้องใน 3 จุดใหญ่ คือ  

• จุดแรก คือ ผู้ประกอบการ ทำหน้าที่เป็น ‘ฝ่ายผลิตบรรจุภัณฑ์สินค้า’ ให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม 
• จุดกลาง คือ ผู้ใช้-ผู้บริโภค ทำหน้าที่ ทิ้งให้ถูกที่ถูกทาง 
• จุดสุดท้าย คือ คนเก็บขยะ ผู้นำพาขยะขวด PET กลับไปรียูส เพื่อให้ผู้ประกอบการย้อนกลับไปใช้ใหม่ 

ซึ่งพิธีแสดงเจตนารมณ์ครั้งนี้ ก็เพื่อ ขับเคลื่อน-ปรับเปลี่ยน เพื่อให้พลาสติกขวด PET เป็นเรื่องร่วมกันรับผิดชอบได้อย่างครอบคลุม โดยที่ สมอ. จุดใหญ่ของการขับเคลื่อนเรื่องนี้ กำลังขอความร่วมมือจากทุกฝ่าย เพื่อให้ผลิตขวดเครื่องดื่มจากพลาสติก PET ที่สามารถนำกลับมารีไซเคิลได้

ด้าน ส.อ.ท. ไม่เพียงหนุนแนวคิด แต่จะนำแนวทางการจัดทำ Workshop Agreement ของ สมอ. มาดำเนินงาน โดยรับฟังความเห็นจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับขวดเครื่องดื่ม PET เพื่อแก้ปัญหาและปิดช่องว่างของการจัดการบรรจุภัณฑ์หลังการบริโภค ให้สามารถกลับเข้าสู่ระบบรีไซเคิลได้มากยิ่งขึ้น  

ทั้งนี้ ส.อ.ท. มีสมาชิก กว่า 15,000 ราย จึงเตรียมส่งเสริม-ผลักดันเรื่องนี้ผ่าน 45 กลุ่มอุตสาหกรรม สภาอุตสาหกรรมจังหวัดทุกจังหวัด สายงาน และสถาบันภายใต้ ส.อ.ท. ด้วย

ขณะที่ ‘สมาคมซาเล้งและร้านรับซื้อของเก่า’ หน่วยเล็กๆ แต่สำคัญในระบบจัดการขยะ ปรบมือรัวให้กับการร่วมกันเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้น ชี้ผลดี จะเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการส่งเสริมภารกิจของสมาคมฯ ในการร่วมจัดการขยะตั้งแต่ต้นทาง คือ บรรจุภัณฑ์สินค้า  

ซึ่งเมื่อมีการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผ่านการใช้โดยผู้บริโภคแล้ว มาถึงมือผู้จัดเก็บ ที่มีจำนวนกว่า 30,000 ราย ทั่วประเทศ ก็เป็นเรื่องง่าย ทั้งยังจะเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ขยะ ทำให้ผู้เก็บมีรายได้เพิ่ม ขยะกลับเข้าระบบได้ชนิดไม่เหลือตกค้างในสิ่งแวดล้อม ถือเป็นการส่งเสริมให้เกิดระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) อย่างแท้จริง