จากยุคบุกเบิกออนไลน์ สู่วันที่ e-Marketplace กินส่วนแบ่งตลาด 30–40% วีร์ สิรสุนทร CEO & Co-Founder PRIMO ชี้ทางรอดธุรกิจไทย ต้องเลิกฝากอนาคตไว้กับแพลตฟอร์ม ต้องสร้างฐานข้อมูลลูกค้าของตัวเอง พร้อมใช้ AI เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน
ในวันที่ธุรกิจสามารถใช้ AI สร้างเว็บไซต์ เขียนโค้ด หรือทำการตลาดได้ง่ายขึ้น คำถามสำคัญอาจไม่ใช่ใครมีเทคโนโลยีมากกว่ากัน แต่เป็นใครเข้าใจลูกค้าของตัวเองมากกว่า และใครสามารถเปลี่ยนความเข้าใจนั้นให้กลายเป็นรายได้ระยะยาว
นี่คือหนึ่งในบทเรียนจากการเดินทางตลอด 10 ปีของ PRIMO บริษัทเทคโนโลยีสัญชาติไทยที่เริ่มต้นจากแนวคิดการส่งมอบสิทธิพิเศษผ่านโทรศัพท์มือถือ ก่อนพัฒนาสู่ผู้ให้บริการ Enterprise Loyalty Platform และบริการให้คำปรึกษาและพัฒนาผลิตภัณฑ์ดิจิทัลสำหรับองค์กร
วีร์ สิรสุนทร CEO & Co-Founder ของ PRIMO เห็นการเปลี่ยนแปลงของธุรกิจออนไลน์มาแล้วหลายระลอก ตั้งแต่วันที่แบรนด์ยังทดลองหาช่องทางขาย ไปจนถึงยุคที่แพลตฟอร์มกลายเป็นประตูหลักสู่ผู้บริโภค และวันที่ต้นทุนการขายบนแพลตฟอร์มเริ่มบีบความสามารถในการทำกำไร
บทเรียนสำคัญที่เขาตกผลึกคือ เทคโนโลยีอาจเปลี่ยนเร็ว แต่ธุรกิจที่ยั่งยืนต้องกลับมาให้ความสำคัญกับลูกค้าและรากฐานของตัวเอง

จาก Privilege Mobile สู่แพลตฟอร์มบริหารความสัมพันธ์ลูกค้า
ชื่อ PRIMO มีความหมายที่สะท้อนความเป็นเลิศ แต่ในมุมของผู้ก่อตั้งยังมาจากการรวมคำว่า Privilege และ Mobile ซึ่งเป็นแนวคิดตั้งต้นของธุรกิจ นั่นคือการส่งมอบสิทธิพิเศษให้ผู้บริโภคผ่านโทรศัพท์มือถือ
จุดเริ่มต้นมาจากความสนใจร่วมกันของผู้ก่อตั้งในเรื่องพฤติกรรมผู้บริโภค (Customer Behavior) การวิเคราะห์ข้อมูลลูกค้า (Consumer Analytics) และการสร้างความผูกพันระหว่างแบรนด์กับผู้บริโภค (Customer Engagement)
ตลอด 10 ปี PRIMO พัฒนาธุรกิจออกเป็น 2 กลุ่มหลัก
กลุ่มแรกคือ Enterprise Loyalty Platform ประกอบด้วย
PRIMOCommerce ช่องทางขายของแบรนด์บน Shopify เชื่อมระบบสมาชิกและสะสมแต้มในตัว
PRIMOLoyalty สำหรับระบบสมาชิกและบริหารข้อมูลลูกค้า
PRIMOTarget สำหรับการทำการตลาดและสื่อสารกับลูกค้าโดยอัตโนมัติ
อีกกลุ่มคือ บริการให้คำปรึกษาและพัฒนาผลิตภัณฑ์ดิจิทัล ทั้ง Web Application, Mobile Application และผลิตภัณฑ์ที่ใช้ AI
การขยายบริการไม่ได้เกิดจากการเพิ่มผลิตภัณฑ์ให้มากขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการพยายามแก้ปัญหาให้ครอบคลุมเส้นทางของลูกค้า ตั้งแต่การซื้อสินค้า การสมัครสมาชิก การเก็บข้อมูล ไปจนถึงการสร้างความสัมพันธ์ให้ลูกค้ากลับมาซื้อซ้ำ

3 ยุคธุรกิจออนไลน์ เมื่อการพึ่งแพลตฟอร์มอาจกลายเป็นต้นทุน
จากประสบการณ์ในอุตสาหกรรม วีร์แบ่งพัฒนาการของธุรกิจออนไลน์ออกเป็น 3 ช่วง ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าโอกาสทางดิจิทัลสามารถเปลี่ยนเป็นความเสี่ยงได้ หากธุรกิจปรับตัวไม่ทัน
ยุคแรก: ทดลองทุกช่องทาง
ในช่วงเริ่มต้น พฤติกรรมผู้บริโภคบนโลกออนไลน์ยังไม่นิ่ง แบรนด์ต่างๆ ต้องทดลองว่าควรลงทุนสร้างเว็บไซต์ของตัวเอง ขายผ่าน e-Marketplace หรือยังคงพึ่งพาหน้าร้านออฟไลน์เป็นหลัก
โจทย์ในเวลานั้นคือการค้นหาช่องทางที่เหมาะสม และทำความเข้าใจว่าผู้บริโภคจะย้ายพฤติกรรมการซื้อไปสู่โลกดิจิทัลมากน้อยเพียงใด
ยุคสอง: โควิดเร่งตลาด แพลตฟอร์มกลายเป็นขุมทรัพย์ยอดขาย
เมื่อเกิดโควิด-19 การซื้อขายและการสื่อสารออนไลน์เติบโตอย่างรวดเร็ว ขณะที่ e-Marketplace ใช้โปรโมชั่นและข้อเสนอจูงใจเพื่อดึงทั้งผู้ซื้อและผู้ขายเข้ามาในระบบ
สำหรับแบรนด์ นี่คือโอกาสในการเข้าถึงลูกค้าจำนวนมากโดยไม่ต้องสร้างช่องทางขายทั้งหมดขึ้นมาเอง แต่ในอีกด้านหนึ่ง ธุรกิจจำนวนไม่น้อยอาจให้ความสำคัญกับยอดขายบนแพลตฟอร์มมากกว่าการสร้างฐานลูกค้าของตัวเอง
สิ่งที่ได้มาอย่างรวดเร็วคือยอดขาย แต่สิ่งที่อาจไม่ได้สร้างไว้คือความสัมพันธ์โดยตรงกับลูกค้า และข้อมูลที่แบรนด์สามารถนำไปใช้ต่อยอดได้ในระยะยาว

ยุคสาม: กลับสู่รากฐาน เมื่อค่าธรรมเนียมบีบกำไร
เมื่อแพลตฟอร์มปรับเปลี่ยนโครงสร้างค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายในการขาย แบรนด์ที่พึ่งพาช่องทางเหล่านี้มากเกินไปจึงต้องกลับมาทบทวนเศรษฐศาสตร์ของธุรกิจตัวเอง
วีร์ระบุว่า ในบางกรณีต้นทุนและค่าธรรมเนียมที่เกี่ยวข้องกับการขายบน e-Marketplace อาจสูงถึง 30–40% ทำให้ผู้ประกอบการต้องเผชิญแรงกดดันด้านกำไร โดยเฉพาะธุรกิจที่มีต้นทุนสินค้าและค่าใช้จ่ายอื่นอยู่แล้ว
ตัวเลขดังกล่าวเป็นภาพจากประสบการณ์ที่ผู้บริหารสะท้อน ไม่ใช่อัตราค่าธรรมเนียมที่ใช้กับทุกแพลตฟอร์มหรือทุกร้านค้าเหมือนกัน
ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่การเลิกขายบน e-Marketplace แต่คือการไม่ปล่อยให้ช่องทางเดียวกลายเป็นจุดอ่อนของธุรกิจ แบรนด์ต้องมีช่องทางของตัวเอง มีข้อมูลลูกค้าที่นำกลับมาใช้ได้ และมีความสัมพันธ์ที่ไม่ขึ้นอยู่กับอัลกอริทึมของแพลตฟอร์มเพียงอย่างเดียว
ทำไม PRIMO จึงเลือกเป็นบริษัท Tech ที่ลูกค้าไว้ใจได้
ในธุรกิจเทคโนโลยีสำหรับองค์กร ความสามารถของผลิตภัณฑ์อาจทำให้ลูกค้าตัดสินใจเริ่มใช้งาน แต่ความเสถียรและความน่าเชื่อถือเป็นสิ่งที่ทำให้ลูกค้าอยู่ต่อ
วีร์อธิบายแนวทางของ PRIMO ผ่านหลักคิดสำคัญ 3 ข้อ
1. การเข้าใจ Customer Persona อย่างชัดเจน โดยเลือกทำงานกับแบรนด์และนักการตลาดที่ให้ความสำคัญกับการดูแลลูกค้าอย่างแท้จริง หรือแนวคิด True Care การรู้ว่าลูกค้าของบริษัทเป็นใครและมีปัญหาอะไร ทำให้ PRIMO สามารถพัฒนาโซลูชันที่ตอบโจทย์ได้ตรงจุดมากขึ้น
2. การให้ความสำคัญกับความเสถียรและความปลอดภัยของระบบ โดยวีร์ระบุว่าระบบของ PRIMO มีเวลาหยุดให้บริการรวมไม่ถึง 1 ชั่วโมงต่อปี ซึ่งเป็นตัวเลขที่บริษัทใช้สะท้อนความสำคัญของ Reliability ในการให้บริการลูกค้าองค์กร
3. การปรับผลิตภัณฑ์ให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของตลาด เมื่อแบรนด์ต้องการลดการพึ่งพา e-Marketplace บริษัทจึงพัฒนาเครื่องมือที่ช่วยให้ลูกค้าสร้างช่องทางขาย ระบบสมาชิก และการสื่อสารกับลูกค้าของตัวเองได้มากขึ้น
สำหรับธุรกิจที่ต้องดูแลข้อมูลสมาชิกจำนวนมาก ระบบเหล่านี้ไม่ใช่เพียงเครื่องมือทางการตลาด แต่เป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างพื้นฐานที่ช่วยให้แบรนด์เข้าใจลูกค้าและสร้างรายได้จากความสัมพันธ์ระยะยาว
AI รีเซ็ตสนามแข่งขัน แต่ไม่ได้แปลว่าทุกบริษัทจะหายไป
หนึ่งในประเด็นที่น่าจับตาคือผลกระทบของ AI ต่อธุรกิจซอฟต์แวร์ หรือแนวคิดที่เรียกว่า SaaS Apocalypse ซึ่งตั้งคำถามว่า เมื่อ AI สามารถช่วยสร้างซอฟต์แวร์ได้ง่ายขึ้น บริษัทที่ขายบริการซอฟต์แวร์แบบเดิมจะยังมีความจำเป็นหรือไม่
วีร์มองว่า AI เป็นโอกาสในการรีเซ็ตสนามแข่งขัน เพราะธุรกิจทุกขนาดสามารถเข้าถึงเครื่องมือที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานได้มากขึ้น ต้นทุนหรือความได้เปรียบที่เคยมีในอดีตอาจไม่ใช่ตัวชี้ขาดเหมือนเดิม
PRIMO เองได้นำ AI มาพัฒนาผลิตภัณฑ์ ‘น้องใบเตย’ ซึ่งเป็น AI Assistant สำหรับช่วยวิเคราะห์ Insight จากข้อมูลสมาชิก โดยวีร์ระบุว่าบริษัทพัฒนาและใช้งานโซลูชันนี้กับระบบสมาชิกมาแล้วมากกว่า 1 ปี
อย่างไรก็ตาม การมี AI ไม่ได้หมายความว่าบริษัทจะสร้างผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ลูกค้าได้โดยอัตโนมัติ เพราะการนำ AI ไปใช้กับระบบจริงยังต้องอาศัยความเข้าใจข้อมูล กระบวนการทำงาน ความปลอดภัย และบริบททางธุรกิจ
วีร์มองว่า PRIMO อยู่ในตลาดระหว่างกลาง หรือ In-the-Middle โดยเป็นกลุ่ม SME ขนาดใหญ่และองค์กรระดับ Corporate ที่มีความซับซ้อนเกินกว่าจะใช้เครื่องมือ AI สร้างระบบขึ้นเองได้ทั้งหมด แต่ก็ไม่ได้มีทีมเทคโนโลยีขนาดใหญ่พอที่จะพัฒนาทุกอย่างภายในองค์กร
ตลาดกลุ่มนี้จึงยังต้องการพาร์ทเนอร์ที่เข้าใจทั้งเทคโนโลยีและธุรกิจ เพื่อเชื่อมเครื่องมือใหม่เข้ากับระบบงานที่มีอยู่ และดูแลให้โซลูชันทำงานได้จริงในระยะยาว
นัยสำคัญคือ AI อาจทำให้การเขียนโค้ดมีต้นทุนต่ำลง แต่ความสามารถในการแก้ปัญหาที่ซับซ้อน การดูแลระบบ และการเข้าใจความต้องการขององค์กรยังเป็นสิ่งที่สร้างความแตกต่างได้

4 บทเรียนถึง SME ไทย: อย่าปล่อยให้แพลตฟอร์มเป็นเจ้าของอนาคต
สำหรับผู้ประกอบการ SME วีร์เสนอหลักคิด 4 ข้อที่สามารถนำไปใช้ได้จริงในยุคที่ทั้ง AI และแพลตฟอร์มกำลังเปลี่ยนวิธีทำธุรกิจ
1. สร้างแบรนด์ให้ลูกค้าจำชื่อได้
เป้าหมายไม่ใช่แค่ทำให้ลูกค้าค้นพบสินค้า แต่ต้องทำให้ลูกค้าจดจำและค้นหาแบรนด์โดยตรง หากผู้บริโภคจำได้เพียงประเภทสินค้า แต่จำชื่อแบรนด์ไม่ได้ ธุรกิจก็มีโอกาสถูกแทนที่ด้วยคู่แข่งรายอื่นได้ง่าย
2. สร้างโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลลูกค้าของตัวเอง
ข้อมูลสมาชิก ประวัติการซื้อ ความสนใจ และการตอบสนองต่อแคมเปญ สามารถช่วยให้แบรนด์เข้าใจลูกค้าได้ดีขึ้น หากมีระบบจัดเก็บและใช้ข้อมูลอย่างเหมาะสม ธุรกิจจะสามารถออกแบบข้อเสนอและการสื่อสารที่ตรงกลุ่มมากขึ้น
แต่การเป็นเจ้าของข้อมูลไม่ได้หมายถึงการเก็บข้อมูลทุกอย่างโดยไม่จำกัด ธุรกิจยังต้องคำนึงถึงความยินยอม วัตถุประสงค์ในการใช้ข้อมูล และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลด้วย
3. ดูแลลูกค้าเก่าให้ดี ไม่ใช่ทุ่มเงินหาลูกค้าใหม่อย่างเดียว
การหาลูกค้าใหม่มีต้นทุน ทั้งค่าโฆษณา โปรโมชั่น และการแข่งขันเพื่อให้ผู้บริโภคตัดสินใจซื้อ ขณะที่ลูกค้าเดิมที่ได้รับประสบการณ์ที่ดีมีโอกาสกลับมาซื้อซ้ำและสร้างความสัมพันธ์ต่อเนื่อง
สำหรับแบรนด์ การรู้ว่าใครคือลูกค้าประจำ ซื้ออะไร เมื่อไร และเพราะอะไร จึงเป็นข้อมูลสำคัญต่อการวางแผนรายได้ในระยะยาว
4. สร้างพันธมิตร เพราะไม่มีใครเก่งทุกเรื่อง
เมื่อเทคโนโลยีมีความซับซ้อนมากขึ้น บริษัทไม่จำเป็นต้องสร้างทุกอย่างเอง การเลือกพันธมิตรที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านสามารถช่วยลดต้นทุน เพิ่มความเร็วในการพัฒนา และทำให้ธุรกิจส่งมอบคุณค่าให้ลูกค้าได้ดีขึ้น
5 Core Values เบื้องหลังการเติบโตของ PRIMO
นอกจากกลยุทธ์ทางธุรกิจ วีร์ยังให้ความสำคัญกับวัฒนธรรมองค์กร ซึ่ง PRIMO ตกผลึกเป็นค่านิยมหลัก 5 ข้อ ได้แก่
· ร่วมกันทำ ทำงานเป็นทีมทั้งภายในองค์กรและกับลูกค้า
· รับผิดชอบ รับผิดชอบต่อผลงานและเป้าหมายร่วมกัน
· เรียนรู้จากทุกอย่าง ทำความเข้าใจบริบทและความต้องการของลูกค้าอยู่เสมอ
· รู้ทันการณ์ การปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลง ไม่ยึดติดกับกรอบเดิม
· เรื่องราวของงาน เข้าใจปัญหาเชิงลึกและ Pain Point ที่แท้จริงของลูกค้า
หลักคิดเหล่านี้สะท้อนว่า การสร้างบริษัทเทคโนโลยีไม่ได้ขึ้นอยู่กับความสามารถในการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียว แต่ต้องสร้างทีมที่เข้าใจลูกค้า รับผิดชอบต่อผลลัพธ์ และพร้อมเรียนรู้เมื่อเทคโนโลยีหรือพฤติกรรมตลาดเปลี่ยนไป
ในวันที่ AI ทำให้ทุกคนสร้างเทคโนโลยีได้ง่ายขึ้น ใครเข้าใจลูกค้าจะได้เปรียบ
บทเรียนจากการเติบโตของ PRIMO ยังสะท้อนให้เห็นว่า ความสามารถในการแข่งขันในยุค AI ไม่ได้เกิดจากเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการผสานระหว่างความเข้าใจลูกค้า การบริหารข้อมูล และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่ช่วยให้ธุรกิจต่อยอดโอกาสใหม่ได้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางของ AIS Infinite SMEs ที่มุ่งสนับสนุนผู้ประกอบการผ่านการเชื่อมโยงเทคโนโลยี (Connect Technology) การเข้าถึงโอกาสทางธุรกิจ (Connect Market) และการสร้างเครือข่ายพันธมิตร (Connect Partner) เพื่อช่วยให้ SMEs สามารถเปลี่ยนความเชี่ยวชาญและข้อมูลที่มีอยู่ให้กลายเป็นการเติบโตที่ยั่งยืนในระยะยาวได้อย่างเป็นรูปธรรม




