Negative Income Taxคืออะไร?
แต่ตั้งแต่ปี 2570 ประเทศไทยเตรียมเปลี่ยนระบบภาษีครั้งใหญ่ ระบบภาษีใหม่ เริ่มใช้ปี 2570 คนไทยทุกคนต้องยื่นภาษี ปกติเมื่อครบปี คนมีรายได้ต้องยื่นและเสียภาษีตามฐานเงินได้ หลักการ คือ คนรายได้ถึงเกณฑ์ เสียภาษีเหมือนเดิม คนรายได้ต่ำกว่าเกณฑ์ รัฐ “จ่ายเงินให้เพิ่ม” อระบบนี้ช่วยให้คนมีรายได้น้อยได้เงินสนับสนุนเพื่อให้ใกล้รายได้ขั้นต่ำที่รัฐกำหนด เช่น เกณฑ์รายได้ขั้นต่ำ 60,000 บาทต่อปี คนหารายได้ 20,000 บาท รัฐโอนเงินเติมให้ยิ่งรายได้น้อย ยิ่งได้รับเงินเพิ่มมากขึ้น เมื่อรายได้สูงขึ้น เงินอุดหนุนจะค่อย ๆ ลดลง
ทำไมต้องปฏิรูป?
เพราะระบบสวัสดิการเดิม “ช่วยคนจนไม่ตรงจุด” ข้อมูลปี 2566 พบว่า คนจนจริง ได้บัตรสวัสดิการเพียง 6.12%หมายความว่า 94% ของคนจนตกหล่น ที่ผ่านมา รัฐไม่มีข้อมูลรายได้ที่แท้จริง มีเพียง 4 ล้านคนที่ยื่นภาษีจริง หรือประมาณ 6% ของประชากรไทย
ความท้าทายที่จะต้องรับมือ ปัจจุบันมีผู้ยื่นภาษี 11.8 ล้านคน ปี 2570 ต้องเพิ่มเป็นกว่า 60 ล้านคน ต้องเตรียมระบบเทคโนโลยี บุคลากร และระบบตรวจสอบรายได้ โดยเฉพาะแรงงานนอกระบบ เช่น แม่ค้า คนรับจ้าง เกษตรกร
กระทบใครยังไงบ้าง
ใครบ้างได้ผลกระทบ กลุ่มได้ประโยชน์ชัดเจนคนจนในชนบท (79% ของคนจนไทยอยู่ต่างจังหวัด) เกษตรกร แรงงานรายวัน ผู้สูงอายุรายได้น้อย เงินจะจ่ายตามรายได้จริง ไม่ใช่แจกเหมือนเดิม กลุ่มที่อาจได้รับน้อยลง คือ คนมีฐานะดี กับ ผู้สูงอายุที่มีรายได้สูง แล้ว vat เกี่ยอะไรไหมเชื่อมโยงการเพิ่ม VAT รัฐบาลเตรียม พิจารณา ปรับ VAT จาก 7% (คงมาตั้งแต่ปี 2540)รายได้ที่เพิ่มขึ้นจะนำไปใช้พัฒนาสวัสดิการ ระบบ Negative Income Tax
Negative Income Taxมีมานานแล้ว โดยมีหลักการของแนวคิดนี้เริ่มจาก Milton Friedman นักเศรษฐศาสตร์สหรัฐฯ ทศวรรษ 1960และเป็นพื้นฐานของระบบ EITC – Earned Income Tax Credit ที่ใช้ใน สหรัฐฯ แคนาดาสหราชอาณาจักร
จุดเปลี่ยนประเทศไทย
ภาษีตามแนวคิดใหม่จะครอบลุมฐานภาษีคนไทย ขยายฐานจำนวนผู้เสียภาษี เป็น 60.8 ล้านคน และ 600,000 ธุรกิจ สิ่งที่จะเกิดขึ้นตามมา ข้อมูลที่เกิดขึ้น จะถูกนำไปใช้สร้าง Credit Scoring ภาคประชาชน เพื่อนำไปออกแบบสวัสดิการจะมีความแม่นยำ ลดปัญหา คนจนตกหล่น ด้วยทั้งหมด ถ้ากลไก ทำงานได้ตามที่ออกแบบไว้ ก็จะเกิดความเท่าเทียมกัน ในการเสียภาษี เกิดความทั่วถึงของการช่วยเหลือไปยังกลุ่มเปราะบาง แต่เมื่อมาตรการนี้เกี่ยวกับผู้คนจำนวนมาก ความโปร่งใสจะเป็นสิ่งที่หลายคนจับตามอง
