ดีล ART ไทย-สหรัฐฯ ไทยเปิดตลาดแค่ไหน แลกภาษีเท่าไร
หลังผู้นำไทยและสหรัฐฯ ลงนามแถลงการณ์ร่วมที่กรุงมะนิลาเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 คำถามที่ตามมาคือ ไทยตกลงยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ ทั้งหมดแล้วหรือไม่ หลังประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ กล่าวถึงการเปิดตลาดของไทยในลักษณะดังกล่าว ขณะที่กระทรวงพาณิชย์ชี้แจงว่า วันนี้สินค้าจากสหรัฐฯ ยังเสียภาษีนำเข้าในอัตราเดิมทุกรายการ และเมื่อความตกลงมีผล การลดภาษีจะเป็นไปตามเงื่อนไขรายสินค้า
คำกล่าวของทรัมป์พูดถึงขอบเขตการเปิดตลาด ส่วนคำชี้แจงของพาณิชย์ระบุทั้งสถานะภาษีวันนี้และหลักที่จะใช้เมื่อความตกลงมีผล หากจะประเมินผลต่อเศรษฐกิจไทย ต้องดูตัวเลขสองฝั่งประกอบกันว่า ไทยจะลดภาษีให้สินค้าอเมริกันรายการใด และสหรัฐฯ จะเก็บภาษีสินค้าไทยที่อัตราเท่าไร
ART คืออะไร ทำไมต้องดูภาษีทั้งสองฝั่ง
ART ย่อมาจาก Agreement on Reciprocal Trade หรือความตกลงการค้าต่างตอบแทน ในกรณีไทย–สหรัฐฯ การเจรจาครอบคลุมทั้งอัตราภาษีที่สหรัฐฯ เรียกเก็บจากสินค้าไทย และเงื่อนไขที่ไทยจะเปิดตลาดให้สินค้าและธุรกิจสหรัฐฯ ตั้งแต่ภาษีนำเข้าไปจนถึงกฎเกณฑ์ที่มีผลต่อการค้าขาย
คำว่า “ต่างตอบแทน” จึงต้องดูจากสิ่งที่แต่ละฝ่ายตกลงให้กัน ภาษีฝั่งไทยกับฝั่งสหรัฐฯ อาจอยู่คนละอัตรา ตัวเลข 19% ที่กระทรวงพาณิชย์อ้างถึงมาจากการเจรจาระยะก่อนหน้าและเป็นภาษีฝั่งสหรัฐฯ ที่เกี่ยวกับสินค้าไทยส่งออก ส่วนภาษีที่พาณิชย์ยืนยันว่ายังเท่าเดิม คือภาษีที่ไทยเก็บจากสินค้านำเข้าจากสหรัฐฯ สำหรับอัตราที่สินค้าไทยจะเผชิญภายใต้ความตกลงฉบับสมบูรณ์ ยังต้องรอดูรายละเอียด
สหรัฐฯ ต้องการอะไร ไทยต้องดูแลผู้ผลิตกลุ่มไหน
คำกล่าวของทรัมป์ถึงการยกเลิกภาษีทั้งหมดทำให้ ตารางข้อผูกพันรายสินค้า เป็นเอกสารที่ต้องจับตา เพราะจะระบุว่าสินค้าใดอยู่ในรายการลดภาษี ลดลงเท่าไร และเริ่มเมื่อใด ส่วนตัวเลขสินค้าเกษตร 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ กระทรวงพาณิชย์ระบุว่าอยู่ในกรอบความร่วมมือตั้งแต่การเจรจาระยะแรก รายละเอียดว่าครอบคลุมสินค้าอะไรและจะดำเนินการอย่างไรยังต้องติดตาม
การเจรจายังครอบคลุมกฎเกณฑ์นอกเหนือจากภาษี เช่น เงื่อนไขนำเข้าสินค้าเกษตรและอาหาร การค้าดิจิทัล และการถือหุ้นในธุรกิจโทรคมนาคม ข้อมูลประกอบระบุว่า ฝั่งไทยวางจุดยืนไว้สามเรื่อง ได้แก่ การไม่รับเนื้อหมูที่มีสารเร่งเนื้อแดง การไม่รับเงื่อนไขที่กระทบความมั่นคง และการไม่เปิดให้ต่างชาติถือหุ้นธุรกิจโทรคมนาคม 100% สิ่งที่ต้องดูต่อคือจุดยืนเหล่านี้จะปรากฏในตัวบทฉบับเต็มอย่างไร
สำหรับผู้ผลิตไทย ผลของการเปิดตลาดขึ้นอยู่กับชนิดสินค้า หากเป็นวัตถุดิบที่ไทยผลิตได้ไม่พอ ภาษีที่ลดลงอาจเพิ่มทางเลือกและช่วยลดต้นทุน แต่หากเป็นสินค้าเกษตรที่แข่งขันกับผลผลิตไทยโดยตรง ผลต่อราคาและรายได้ของเกษตรกรจะขึ้นอยู่กับทั้งอัตราภาษี ปริมาณนำเข้า และเงื่อนไขกำกับ เช่น โควตาที่ตกลงกัน
ทำไมไทยต้องเดินหน้าเจรจา
สหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย กระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ในปี 2568 ไทยส่งออกไปสหรัฐฯ ราว 2.37 ล้านล้านบาท และประเมินว่าการส่งออกไปตลาดนี้เกี่ยวข้องกับการจ้างงานในไทยราว 1.25 ล้านคน
สำหรับผู้ส่งออก ภาษีที่สหรัฐฯ เก็บมีผลต่อต้นทุนของผู้นำเข้าและราคาที่สินค้าไทยต้องแข่งขัน หากสินค้าจากประเทศคู่แข่งเสียภาษีต่ำกว่า ผู้ซื้อในสหรัฐฯ อาจเปลี่ยนแหล่งสั่งซื้อ ผลจึงอาจต่อเนื่องไปถึงโรงงาน ผู้ผลิตชิ้นส่วน และผู้จัดหาวัตถุดิบในไทย การประเมินว่าความตกลงช่วยรักษาตลาดได้แค่ไหนจึงต้องดูทั้งอัตราที่ใช้กับสินค้าไทยและอัตราที่คู่แข่งเผชิญ
อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์ที่กรุงมะนิลาว่า ไทยไม่เสียประโยชน์จากการลงนามแถลงการณ์ร่วม โดยมองว่าความตกลงจะเพิ่มโอกาสส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารไทยไปยังสหรัฐฯ ขณะที่ผู้บริโภคไทยจะมีทางเลือกเพิ่มขึ้นจากสินค้านำเข้าบางรายการ
จากแถลงการณ์ร่วมถึงวันที่ภาษีจะเปลี่ยน
แถลงการณ์ร่วมที่กรุงมะนิลายืนยันว่าทั้งสองฝ่ายได้ข้อสรุปในสาระสำคัญของการเจรจาแล้ว ขั้นต่อไปคือการตรวจสอบและขัดเกลาตัวบทก่อนลงนามฉบับสมบูรณ์ กระทรวงพาณิชย์ระบุว่าไทยยังต้องรับฟังความคิดเห็นและดำเนินกระบวนการตามกฎหมาย รวมถึงการพิจารณาของรัฐสภา ก่อนที่ความตกลงจะมีผลใช้บังคับ
เมื่อรายละเอียดเปิดเผย คำตอบว่าไทยได้อะไรจาก ART จะอยู่ที่ ภาษีของสินค้าไทยในตลาดสหรัฐฯ รายการสินค้าที่ไทยจะเปิดตลาด และเงื่อนไขดูแลผู้ผลิตในประเทศ เพราะภาษีส่งออกที่แข่งขันได้อาจช่วยรักษาคำสั่งซื้อ ขณะที่ภาษีนำเข้าที่ลดลงจะส่งผลต่างกันไปในแต่ละอุตสาหกรรม




