สบตาต้นฉบับ ‘เจ้าชายน้อย’ ก่อนจะเป็นหนังสือคลาสสิกที่แตะหัวใจคนทุกชาติทุกวัย

“เราจะมองเห็นแจ่มชัด ด้วยหัวใจเท่านั้น สิ่งสำคัญนั้น ไม่อาจเห็นได้ด้วยตา”

อองตวน เดอ แซงเตก-ซูเปรี (Antoine de Saint-Exupéry) เป็นผู้เขียนประโยคนี้ และอีกหลายประโยคใน ‘เจ้าชายน้อย’ หนังสือเล่มกระทัดรัดที่อาจทำให้เกิดแวบตรัสรู้ไปจนถึงน้ำตารื้น ด้วยเรื่องราวที่ร้อยเรียงจากจินตนาการเรียบง่ายแต่ลึกซึ้ง หยิบขึ้นมาอ่านวัยไหนก็ได้เรียนรู้อะไรใหม่ๆ เสมอ 
 
ปี 2022 เป็นครั้งแรกที่โลกได้เห็นต้นฉบับ ‘เจ้าชายน้อย’ ที่จัดแสดงในนิทรรศการ ณ เมืองปารีส ประเทศฝรั่งเศส ร่องรอยของสี ดินสอ ปากกา ที่เผยให้เห็นว่ากว่าจะมาเป็นหนังสืออมตะสักเล่มต้องผ่านอะไรมาบ้าง 

ภาพเจ้าชายน้อยที่ อองตวน แกะสลักลงบนโต๊ะของ เบอร์นาร์ด ลาม็อตต์ (Bernard Lamotte) เมื่อปี 1941 หรือ 1942 (เบอร์นาร์ด เป็นเพื่อนที่ อองตวน เจอที่โรงเรียนศิลปะ และเป็นเจ้าของสตูดิโอที่เขามักใช้เขียน/วาดเจ้าชายน้อย)

จดหมายที่ อองตวน เขียน/วาดให้ ลีออง เวิร์ธ (Léon Werth) เพื่อนรักที่เขาอุทิศหนังสือ ‘เจ้าชายน้อย’ ให้ แอนน์ โมนีเย (Anne Monier) หนึ่งในภัณฑารักษ์ที่จัดนิทรรศการนี้อธิบายว่า เราเริ่มเห็นแกะ ดอกกุหลาบ ภูเขาไฟ ต้นไม้ใหญ่คล้ายต้นเบาบับ ซึ่งแสดงให้เห็นจักรวาลของเจ้าชายน้อยที่เริ่มก่อร่างขึ้นมาแล้ว

อัลบัน เซอริสิเยร์ (Alban Cerisier) ภัณฑารักษ์อีกคนอธิบายวิวัฒนาการของคาแรกเตอร์เจ้าชายน้อยในช่วงปลายทศวรรษที่ 1930 โดยจะเห็นว่าลักษณะต่างๆ ค่อยๆ เป็นรูปเป็นร่างและชัดเจนขึ้น

ต้นฉบับเจ้าชายน้อยเผยให้เห็นตอน ‘หมวก/งูเหลือมกินช้าง’ อันโด่งดัง เป็นตอนที่ชี้ให้เห็นพลังของมุมมองแต่ละคนที่ต่างกัน และสอนว่าสิ่งที่เห็นอาจไม่ได้เป็นอย่างที่เราคิดเสมอไป

แอนน์ เล่าว่า เมื่อชมนิทรรศการจบผู้อ่านจะได้มุมมองใหม่ในการอ่าน ‘เจ้าชายน้อย’ และได้รู้จัก อองตวน มากขึ้นว่าจริงๆ แล้วเขาคือใคร ผ่านเหตุการณ์อะไรมาบ้าง และได้สร้างผลงานอะไรอีกนอกจากเจ้าชายน้อย ซึ่งการรู้ข้อมูลพวกนี้จะทำให้เราเข้าใจ ‘เจ้าชายน้อย’ มากขึ้น 
 
 
นอกจากนี้ อัลบัน ยังอธิบายว่าจากต้นฉบับเราจะเห็นว่า อองตวนกลั่นกรองคำพูดออกไปเยอะมาก เขาตัดเรื่องที่เกี่ยวโยงกับข้อมูลส่วนตัวมากเกินไป รวมถึงเรื่องที่ผูกติดกับสถานการณ์หรือยุคสมัยของเขา เพื่อที่จะถ่ายทอดสภาพของมนุษย์ที่ธรรมดาสามัญที่สุด  ซึ่งอยู่เหนืออารยธรรมและความแตกต่างหลากหลายของแต่ละคน

ด้วยยอดขายและ ‘เจ้าชาย’ ที่เป็นที่พูดถึงยาวนานจวบจนปัจจุบัน น่าจะประจักษ์ชัดแล้วว่าความอุตสาหะในการถ่ายทอดสิ่งธรรมดาสามัญให้ออกมาวิเศษของ อองตวน ประสบความสำเร็จ 
 
เชื่อว่าตอนนี้หลายคนคงมี ‘เจ้าชายน้อย’ เป็นหนังสือสามัญประจำบ้านที่หยิบมาอ่านเมื่อต้องการเพื่อนสะกิดหัวใจ เพื่อนที่คอยเตือนให้เรามองโลกและเข้าใจชีวิตในแบบที่เราอาจลืมหรือมองข้ามไป