ใครที่เคยผ่านไปผ่านมาบริเวณกุฎีจีน วัดซางตาครู้ส จะสังเกตุเห็นบ้านไม้โบราณตั้งอยู่ริมแม่น้ำในชุมชนกุฎีจีน บ้านเก่าและทรุดโทรมมากแต่ยังคงความสวย มีเสน่ห์ด้วยลายไม้แกะสลักละเอียดอ่อนดึงดูดให้คนที่ผ่านมาต้องหยุดชมทุกครั้ง บ้านหลังนี้มีผู้นำภาพลายเส้นไปทำปกหนังสือนิยาย ‘สองฝั่งคลอง’
ทุกคนที่ได้ชมจะเกิดคำถาม 2 คำถาม คือ บ้านใครนะ? กับทำไมไม่บูรณะให้แข็งแรงกลับมาสวยงามเหมือนเดิมจะปล่อยไว้รอบ้านพังหรือยังไง คำถามนี้รับการบอกเล่าคำตอบกลับมาคือ บ้านนี้ชื่อบ้านวินเซอร์ บ้านเก่าของคหบดีพ่อค้าชาวอังกฤษ ลูกหลานเขาก็ยังอยู่นะแต่ยังไม่ซ่อม ค่าซ่อมคงแพงมาก
ทุกคนที่ได้ชมจะเกิดคำถาม 2 คำถาม คือ บ้านใครนะ? กับทำไมไม่บูรณะให้แข็งแรงกลับมาสวยงามเหมือนเดิมจะปล่อยไว้รอบ้านพังหรือยังไง คำถามนี้รับการบอกเล่าคำตอบกลับมาคือ บ้านนี้ชื่อบ้านวินเซอร์ บ้านเก่าของคหบดีพ่อค้าชาวอังกฤษ ลูกหลานเขาก็ยังอยู่นะแต่ยังไม่ซ่อม ค่าซ่อมคงแพงมาก
บ้านวินเซอร์ มีอยู่จริงและเคยอยู่ที่นี่จริง บ้านวินเซอร์เป็นของ นายหลุยส์ วินด์เซอร์ บุตรชายกัปตันเรือชาวอังกฤษ ผู้ก่อตั้งกิจการ “ ห้างวินด์เซอร์” ที่ถนนเจริญกรุง ปัจจุบันบ้านวินเซอร์พังลงมานานแล้ว บ้านที่เราเห็นไม่ใช่บ้านวินเซอร์ แต่เป็นบ้านของขุนนางท่านหนึ่ง เมื่อเรียนถามผู้ใหญ่ในชุมชนได้รับคำตอบตรงกันว่าเจ้าของบ้าน ชื่อ คุณพระประกอบฯ ท่านได้ซื้อบ้านหลังนี้มาจากที่อื่นแล้วจึงยกมาสร้างที่เราเห็นในปัจจุบันนี้ ทายาทของของบ้านหลังนี้คือ ครูแอ๊ด คุณสมสุข จูฑะโยธิน อดีตครูใหญ่โรงเรียนอนุบาลซางตาครู้ส
ครูสมสุขมีความพยายามจะบูรณะบ้านหลังนี้ โดยพยายามให้กรมศิลปากรเข้ามาช่วยดูแล แต่มีอุปสรรคทำไม่ได้เพราะกรรมสิทธิ์ในตัวบ้านเป็นของครูสมสุข แต่สิทธิในที่ดินเป็นของวัด การจะขึ้นทะเบียนหรือให้ใครเข้ามาดูแลทรัพย์สินต้องได้รับอนุญาตจากคณะมิซซัง การขึ้นทะเบียนต้องขออนุญาต เมื่อทำไม่ได้บ้านเก่าหลังนี้จึงยืนเงียบสงบอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาให้คนผ่านไปมาขมด้วยความเป็นห่วง
ครูสมสุขมีความพยายามจะบูรณะบ้านหลังนี้ โดยพยายามให้กรมศิลปากรเข้ามาช่วยดูแล แต่มีอุปสรรคทำไม่ได้เพราะกรรมสิทธิ์ในตัวบ้านเป็นของครูสมสุข แต่สิทธิในที่ดินเป็นของวัด การจะขึ้นทะเบียนหรือให้ใครเข้ามาดูแลทรัพย์สินต้องได้รับอนุญาตจากคณะมิซซัง การขึ้นทะเบียนต้องขออนุญาต เมื่อทำไม่ได้บ้านเก่าหลังนี้จึงยืนเงียบสงบอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาให้คนผ่านไปมาขมด้วยความเป็นห่วง
ขอเรียกบ้านหลังนี้ว่า บ้านคุณพระประกอบฯ
เหตุผลที่เรียกบ้านนี้ว่า บ้านคุณพระประกอบ เพราะบ้านหลังนี้เป็นของ คุณพระประกอบซึ่งเป็นสามีของน้องสาวภรรยา เจ้าของบ้านวินเซอร์ บ้านวินเซอร์เดิมได้พังลงนานแล้ว ย้อนกลับไปสัก 60 ปี บริเวณที่ว่างข้างบ้านคุณพระประกอบ ปลูกเป็นโรงเรือนเก็บข้าวก่อนจะรื้อออกไป … และเป็นที่วิ่งเล่นของเด็กๆ ในชุมชนที่วันนี้อายุไม่น้อยกว่า 60 ปี ความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นกับบ้านอีกครั้ง เมื่อคุณครูสมสุขได้ลาจากโลกนี้ไป กรรมสิทธิ์จึงส่งต่อไปยังทายาทของท่านเป็นนายทหารเรือ วัดซางตาครู้สคุยกับทายาทครูสมสุขถึงอนาคตของบ้าน
ในที่สุดสองปีหลังครูสมสุขจากไป สิทธิ์ในที่ดินและบ้านได้กลับคืนไปให้กับโบสถ์ และล่าสุด บ้านถูกขึ้นทะเบียนกับกรมศิลปากร ดังนั้นอนาคตบ้านนี้จะเป็นอย่างไร คงต้องติดตาม เรายังคงไปเยี่ยมบ้านคุณพระประกอบได้ หากสนใจ บ้านยังคงตั้งตระหง่านอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ในชุมชนกุฎีจีน
เหตุผลที่เรียกบ้านนี้ว่า บ้านคุณพระประกอบ เพราะบ้านหลังนี้เป็นของ คุณพระประกอบซึ่งเป็นสามีของน้องสาวภรรยา เจ้าของบ้านวินเซอร์ บ้านวินเซอร์เดิมได้พังลงนานแล้ว ย้อนกลับไปสัก 60 ปี บริเวณที่ว่างข้างบ้านคุณพระประกอบ ปลูกเป็นโรงเรือนเก็บข้าวก่อนจะรื้อออกไป … และเป็นที่วิ่งเล่นของเด็กๆ ในชุมชนที่วันนี้อายุไม่น้อยกว่า 60 ปี ความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นกับบ้านอีกครั้ง เมื่อคุณครูสมสุขได้ลาจากโลกนี้ไป กรรมสิทธิ์จึงส่งต่อไปยังทายาทของท่านเป็นนายทหารเรือ วัดซางตาครู้สคุยกับทายาทครูสมสุขถึงอนาคตของบ้าน
ในที่สุดสองปีหลังครูสมสุขจากไป สิทธิ์ในที่ดินและบ้านได้กลับคืนไปให้กับโบสถ์ และล่าสุด บ้านถูกขึ้นทะเบียนกับกรมศิลปากร ดังนั้นอนาคตบ้านนี้จะเป็นอย่างไร คงต้องติดตาม เรายังคงไปเยี่ยมบ้านคุณพระประกอบได้ หากสนใจ บ้านยังคงตั้งตระหง่านอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ในชุมชนกุฎีจีน
บ้านคุณพระประกอบ บ้านไม้ฉลุลายขนมปังขิง ยังคงยืนเด่นสงบต่อไป ให้ผู้คนที่ผ่านไปมาหยุดชมความงามท้ากาลเวลากันต่อไป
เรื่องเล่าทั้งหมดนี้ หวังว่าจะทำให้คนที่มาเยี่ยมเยือนกุฎีจีน รู้จัก และ เข้าใจ บ้านหลังนี้ตามความเป็นจริง คุณค่าของบ้านคุณพระประกอบฯ นั้นมีคุณค่าทั้งทางศิลปะและประวัติศาสตร์ หากเจ้าของเดิมคิดจะรื้อขายก็ทำได้คงมีคนรับซื้อด้วยราคาสูง แต่ที่ผู้เป็นเจ้าของเดิมและวัดไม่ทำอย่างนั้นเพราะบ้านคุณพระประกอบฯ ควรที่จะคงอยู่บนผืนแผ่นดินกุฎีจีนตลอดไป และคุณค่านี้ควรที่จะเป็นประโยชน์กับชุมชนกุฎีจีนมากกว่า คุณค่าของสถานที่เก่าแก่ที่มีความทรงจำไม่ได้อยู่การทำให้ของสิ่งนั้นใหม่ขึ้นสวยงามขึ้น หากแต่อยู่การคงคุณค่าและรักษาให้คุณค่าของสถานที่นั้นคงอยู่อย่างเหมาะสมทั้งต่อชุมชนและผู้มาเยี่ยมเยือน
เรื่องเล่าทั้งหมดนี้ หวังว่าจะทำให้คนที่มาเยี่ยมเยือนกุฎีจีน รู้จัก และ เข้าใจ บ้านหลังนี้ตามความเป็นจริง คุณค่าของบ้านคุณพระประกอบฯ นั้นมีคุณค่าทั้งทางศิลปะและประวัติศาสตร์ หากเจ้าของเดิมคิดจะรื้อขายก็ทำได้คงมีคนรับซื้อด้วยราคาสูง แต่ที่ผู้เป็นเจ้าของเดิมและวัดไม่ทำอย่างนั้นเพราะบ้านคุณพระประกอบฯ ควรที่จะคงอยู่บนผืนแผ่นดินกุฎีจีนตลอดไป และคุณค่านี้ควรที่จะเป็นประโยชน์กับชุมชนกุฎีจีนมากกว่า คุณค่าของสถานที่เก่าแก่ที่มีความทรงจำไม่ได้อยู่การทำให้ของสิ่งนั้นใหม่ขึ้นสวยงามขึ้น หากแต่อยู่การคงคุณค่าและรักษาให้คุณค่าของสถานที่นั้นคงอยู่อย่างเหมาะสมทั้งต่อชุมชนและผู้มาเยี่ยมเยือน
