อะไรเอ่ยอยู่ในครุฑ?

สัญลักษณ์รูปพญาครุฑติดตั้งอยู่หน้าอาคารสำนักงานที่ไหน เป็นอันรู้ว่ากิจการนั้น ได้รับพระบรมราชานุญาติ หรือพระบรมราชูปถัมภ์จากพระมหากษัตริย์ ประเทศสยามเริ่มใช้ครุฑแทนพระเจ้าแผ่นดินมาตั้งแต่กรุงศรีอยุธยา แต่บริษัทห้างร้านเริ่มติดตราครุฑบนหน้าอาคารสมัยรัชกาลที่ 5-6 เรื่อยมา การติดสัญลักษณ์ ครุฑ คือความภาคภูมิใจของเจ้าของกิจการ การสร้างครุฑที่ถูกต้องไม่เหมือนการสร้างรูปเคารพธรรมดา ในตราตั้งครุฑ มีบางสิ่งอยู่ข้างใน ครุฑที่สร้างถูกต้องตามพิธีกรรรมดูและเหมือนมีขีวิต แฝงด้วยพลังอำนาจ 
 
สัญลักษณ์พญาครุฑมีปรากฏในวัฒนธรรมของทุกประเทศที่รับเอาอิทธิพลของศาสนาฮินดูเข้ามาในวัฒนธรรมตัวเองเพียงแต่การสร้างครุฑจะแตกต่างกันในรายละเอียดของแต่ละวัฒนธรรม ครุฑแบบไทย มีการจำลองบุคลิกแบบไทย รูปร่างแบบคนไทย การแต่งกาย เครื่องทรง สี ลวดลายแบบไทย 

การขอพระราชทานตราครุฑ มีการออกพระราชบัญญัติเครื่องหมายครุฑพ่าห์ 2535 กำหนดคุณสมบัติของบุคคลหรือห้างร้าน บริษัท ที่ขอพระราชทานตราตั้ง ต้อง มีฐานะการเงินดีและไม่มีหนี้สินล้นพ้นตัว ประกอบกิจการโดยสุจริตและไม่ขัดต่อกฎหมายความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน ตราตั้งเป็นของพระราชทานเฉพาะบุคคล สิทธิรับพระราชทานตราตั้งและใช้เครื่องหมายตราตั้ง สิ้นสุดเมื่อสำนักพระราชวังเรียกคืนเนื่องจากบุคคลหรือห้างร้าน บริษัท ที่ได้รับพระราชทานตราตั้ง ตาย หรือ เลิกประกอบกิจการประเภทที่ได้รับพระบรมราชานุญาตให้ใช้ตราตั้ง หรือโอนกิจการให้ผู้อื่นดำเนินการ และอาจถูกเรียกคืนเนื่องจากสำนักพระราชวังเห็นสมควรให้เพิกถอนสิทธิการรับพระราชทานและการใช้เครื่องหมายตราตั้ง 
 
ตราครุฑของไทย เรียกว่า ตราตั้งครุฑ แบบเดิมทำจากไม้สัก  อาจารย์สัญญา วงศ์อร่าม ผู้เชี่ยวชาญการปั้นครุฑ อธิบายถึงความพิถีพิถันในการปั้นครุฑว่า การปั้นครุฑก่อนเริ่มปั้นต้องมีพิธีขอขมาบอกกล่าว แล้วจึงเริ่มขั้นตอนด้วยการร่างภาพ ถ้าจะปั้นสำหรับติดตั้งบนอาคารขนาดของรูปปั้นคือ 3 เมตร 9 เซ็นติเมตร เมื่อร่างภาพแล้วก็ปั้นขึ้นรูป แม้สมัยนี้จะปั้นด้วยการหล่อพิมพ์ไฟเบอร์กลาสก็ต้องมีการออกแบบกำหนดสีสันให้ถูกต้อง 

ตราตั้งครุฑ มีวิธีการสร้างที่ไม่ธรรมดา นอกจากสวยงาม น่าเกรงขาม ยังทรงไว้ด้วย ความศักดิ์สิทธิ์ เพราะในตราตั้งครุฑ มีบางสิ่งอยู่ข้างใน ในขั้นตอนการสร้างครุฑจะขนาดเล็กหรือใหญ่ ในพิธีการสร้าง จะมีการเชิญ ‘หัวใจครุฑ’ ใส่ไว้ข้างใน การใส่ หัวใจครุฑ ทำด้วยการ ออกแบบให้มีช่องรูปหัวใจที่อกด้านซ้ายแล้ว ปั้นเป็นรูปหัวใจให้ใส่พอดีแล้วทำพิธีอัญเชิญหัวใจใส่ลงไปในช่อง นอกจากหัวใจยังทำลิ้นใส่ด้วย ซึ่งจะมีพิธีใส่ลิ้นเหมือนใส่หัวใจ เมื่อเชิญหัวใจและลิ้นเสร็จแล้ว ขั้นต่อมาจะทำพิธีกราบไหว้ ทำพระเนตร แล้วทำพิธีเบิกพระเนตร ถ้าเป็นโลหะหรือไฟเบอร์กลาส ผู้สร้างจะทำพิธีคล้ายกันกับครุฑที่สร้างด้วยไม้ แล้วจึงหล่อ เสร็จกระเทาะแม่พิมพ์เก็บรายละเอียดลงสี ก็ต้องลง 
 
ครุฑที่ถูกต้องตามอย่างครุฑพระราชทาน ต้องมีพระวรกายสีแดง ปีกสีแดงน้ำตาลตัดดำ ขาสีแดง พัสตราพภรณ์หรือผ้านุ่งสีน้ำเงิน หากทำตามขั้นตอนถูกต้องจะได้ครุฑที่แสดงให้เห็นถึงพลังอำนาจ มั่นคง ซื่อตรง สุจริต กตัญญู การจิดตั้งต้องอัญเชิญไว้บนที่สูง เป็นการสร้างสิริมงคล