คีฮุยควานกับเรื่องราวการอพยพของชาวเวียดนามอันแสนมืดมน

17 มี.ค. 2566 - 05:43

  • คีฮุยควาน นักแสดงเชื้อสายเวียดนามที่เวียดนามไม่ค่อยกล่าวถึงเท่าที่ควร กับเรื่องราวการอพยพของชาวเวียดนามในช่วงที่ยากลำบากเมื่อปี 1980s

why-vietnam-doesnt-want-to-claim-ke-huy-quan-SPACEBAR-Thumbnail
ตามปกติแล้วทุกคนมักเห็นนักแสดง นักดนตรี หรือคนดังจากประเทศหนึ่งสามารถสร้างชื่อเสียงระดับโลกได้ ประเทศนั้นๆ มักจะเคลมตัวทันทีว่าเขาเป็นคนของชาติตัวเอง อย่างประเทศไทยเราก็มักเคลม ลิซ่า Blackpink ในฐานะคนไทยที่สามารถสร้างชื่อเสียงระดับโลกได้ เป็นต้น แต่น่าแปลกที่ คีฮุยควาน (Ke Huy Quan) หลังจากรับรางวัลออสการ์สาขานักแสดงสมทบยอดเยี่ยมจากเรื่อง Everything Everywhere All at Once ประเทศเวียดนามกลับไม่ค่อยมีใครพูดถึงเท่าไรนัก ทั้งๆ ที่เขาเป็นนักแสดงเชื้อสายเวียดนาม 
 
คีฮุยควาน ถือตัวเองเป็นนักแสดงเชื้อสายเวียดนาม ซึ่งบนเวทีออสการ์เขาเอ่ยถึงชีวิตความหลังของตัวเองที่เคยนั่งเรือเดินทางมาจากประเทศเวียดนามตั้งแต่วัยเด็กมาอาศัยอยู่ค่ายผู้อพยพในฮ่องกง จากนั้นค่อยเดินทางไปสู่แคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา 
 
“ผมใช้ชีวิตเป็นเวลาหนึ่งปีในค่ายผู้อพยพ และจากนั้นจู่ๆ ผมก็มาลงเอยที่เวทีที่ใหญ่ที่สุดในฮอลลีวูด” คีฮุยควน กล่าว “พวกเขามักกล่าวว่าเรื่องพวกนี้เกิดขึ้นได้ในหนังเท่านั้น ผมไม่คิดเลยว่ามันจะเกิดขึ้นกับผม นี่มันคือความฝันอเมริกัน (American Dream) ชัดๆ”
https://images.ctfassets.net/i3o8p9lzd06f/131KHkrVvXSpjVgkudu8EJ/11d9feb04a2f96f2463f348e27d7d150/Photo01
Photo: AFP
หากกล่าวอีกมุมหนึ่ง เขาสามารถเรียกตัวเองว่าเป็นนักแสดงเชื้อสายเวียดนามคนแรกที่ได้รับรางวัลออสการ์ เช่นเดียวกันกับ มิเชล โหย่ว (Michelle Yeoh) ที่เป็นนักแสดงจากประเทศมาเลเซีย ทว่าคีฮุยควานกลับไม่ได้รับการพูดถึงมากขนาดนั้นในประเทศเวียดนาม อันที่จริงหลายคนยังคงนึกว่าเขาเป็นนักแสดงเชื้อสายจีนเสียด้วยซ้ำ  
 
คีฮุยควานเกิดในเมืองไซง่อน เขตทางใต้ของประเทศเวียดนามเมื่อปี 1971 ครอบครัวของเขาเป็นชาวจีนชนกลุ่มน้อย แต่ไม่มีใครนับว่าการที่เขาเดินทางจากเวียดนามเป็นการอพยพ สำนักข่าว Thanh Nien ของเวียดนามระบุข้อมูลว่า “เขาเกิดในปี 1971 ในครอบครัวชาวจีนที่เมืองโฮจิมินห์ (ชื่อทางการของเมืองไซง่อน) จากนั้นเดินทางไปที่สหรัฐอเมริกาเมื่อปลายปี 1970s” 
 
Tuoi Tre News กล่าวว่า “ควานคีฮุยเกิดเมื่อปี 1971 ในครอบครัวชาวจีนที่เวียดนาม แม่ของเขามาจากฮ่องกง ส่วนพ่อมาจากจีนแผ่นดินใหญ่” ขณะที่ VN News เขียนไว้ว่า “เขามีครอบครัวเป็นชาวจีนในเขตโชลอน เป็นเขตหนึ่งในเมืองไซง่อนที่มีชาวจีนอาศัยอยู่”
https://images.ctfassets.net/i3o8p9lzd06f/RWqHUp0zo8pbTo19tlH1S/d4c94efeab7397fe7adac6da38094b1e/Photo02
Photo: ชาวเวียดนามที่ถูกช่วยเหลือ. Wikimedia
การเดินทางอพยพ ‘คนเดินเรือ’ (boat people) ระหว่างปี 1970s-1980s เป็นหนึ่งในช่วงเวลาที่มืดมนที่สุดในเวียดนาม มีผู้คนกว่า 1.5 ล้านคนเดินทางออกนอกประเทศผ่านทางเรือบริเวณทะเลจีนใต้ โดยมีชาวจีนที่อาศัยในเวียดนามเป็นจำนวนเยอะที่สุด จากข้อมูลของ UNHCR มีผู้คนเสียชีวิตระหว่างเดินทางรวม 200,000-400,000 คน บางคนเสียชีวิตจากน้ำมือของโจรสลัด ช่วงนี้เป็นช่วงเดียวกันที่พรรคคอมมิวนิสต์สามารถเอาชนะกองทัพสหรัฐอเมริกา และเป็นผู้คุมเศรษฐกิจโดยรวมทั้งหมด
https://images.ctfassets.net/i3o8p9lzd06f/6FR99FSzzXIsK0A5zCNj66/65e6311f9f0f7faeb123bc65b96907f7/Photo03
Photo: ชาวเวียดนามที่ถูกช่วยเหลือ. Wikimedia
ถ้าพูดกันความจริง คีฮุยควานมีอายุเพียงไม่กี่ปีตอนที่เดินทางสหรัฐอเมริกา เท่ากับว่าเขาถูกเลี้ยงดู และเติบโตในต่างประเทศมากกว่าประเทศเวียดนาม หลายคนให้ความเห็นว่าเขาควรเป็นชาวเวียดนามเชื้อสายเวียดนาม หรือไม่ก็ชาวอเมริกันเชื้อสายเวียดนาม ถ้าจะให้รัฐบาลเวียดนามเคลมตัวเขาจริงๆ เขาต้องเป็นชาวเวียดนามที่เติบโตในเวียดนาม เพื่อเป็นการการีนตีว่าสภาพแวดล้อมเวียดนามสามารถหล่อหลอมให้เขาเป็นนักแสดงระดับโลกได้
https://images.ctfassets.net/i3o8p9lzd06f/7fw9Wu6DvCzlc2v8yLAuQ5/f31cd2b22be71e10d2b14773d858a046/Photo04
Photo: AFP
ต่างจาก มิเชล โหย่ว ที่แม้ว่าเธอจะเกิดในครอบครัวชาวจีน แต่เธอเติบโตในมาเลเซีย แถมพูดได้แค่ภาษามาเลย์ และภาษาอังกฤษ ก่อนจะหัดพูดภาษาจีนได้ในภายหลัง การเคลมระหว่าง คีฮุยควานและมิเชล โหย่ว ของทั้งสองประเทศ (มาเลเซียกับเวียดนาม) จึงแตกต่างกันมาก  
 
อย่างไรก็ตาม สิ่งที่คีฮุยควานกล่าวบนเวทีออสการ์ สามารถทำให้คนทั่วโลกหันมาสนใจเหตุการณ์อพยพของชาวเวียดนามเมื่อ 30-40 ปีที่แล้วได้ สร้างความเข้าใจให้กับคนรุ่นหลังว่าอดีตเกิดอะไรขึ้น หรือมีความเป็นมาอย่างไรบ้าง และเชื่อว่าคงมีชาวเวียดนามไม่น้อยที่รู้สึกภูมิใจในตัวเขา เพราะอย่างน้อยเขาและชาวเวียดนามผู้อพยพทุกคนต่างเคยมีชะตากรรมอันโหดร้ายในอดีตเช่นเดียวกัน

เรื่องเด่นประจำสัปดาห์