คืบ ‘นิรโทษฯ’ เคาะนิยาม ‘แรงจูงใจทางการเมือง’ แต่ปม ‘คดี ม.112’ ยังไร้ข้อสรุป

คืบหน้าไปอีกขั้นสำหรับปม ‘นิรโทษกรรม’ โดยล่าสุด นิกร จำนง เลขานุการคณะกรรมาธิการ (กมธ.) วิสามัญพิจารณาศึกษาแนวทางการตราพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) นิรโทษกรรม สภาผู้แทนราษฎร เปิดเผยว่า ที่ประชุม กมธ.มีมติเห็นชอบเรื่องของกรอบเวลานิรโทษกรรม ช่วงเวลาตั้งแต่ 1 ม.ค. 2548 ถึงปัจจุบัน

โดย ชัยธวัช ตุลาธน สส.บัญชีรายชื่อ และหัวหน้าพรรคก้าวไกล ได้เสนอความเห็นว่า ควรมีเรื่องขอบเขตการนิรโทษกรรม ซึ่งเป็นความเห็นใหม่ที่เสนอเข้ามาใน กมธ.

นอกจากนี้ ทาง กมธ.ยังได้ข้อสรุปเกี่ยวกับขอบเขตการนิรโทษกรรม รวมถึงผลของการนิรโทษกรรม ว่า “บรรดาการกระทำใด ๆ หากเป็นความผิดตามกฎหมาย ให้การกระทำนั้นไม่เป็นความผิดต่อไป และให้ผู้ที่ได้กระทำการนั้นพ้นจากการเป็นผู้กระทำความผิด และถ้าได้มีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ลงโทษแล้ว ก็ให้ถือว่าผู้นั้นไม่เคยต้องคำพิพากษาว่าได้กระทำความผิดนั้น ถ้าผู้นั้นรับโทษอยู่ ก็ให้การลงโทษนั้นสิ้นสุดลง และให้ถือเสมือนว่า บุคคลนั้นไม่เคยกระทำความผิด”

ปมพ่วง ‘คดีมาตรา 112’ ยังไร้ข้อสรุป

ส่วนการนิรโทษกรรมจะครอบคลุมถึง ‘คดีมาตรา 112’ ด้วยหรือไม่นั้น นิกร กล่าวว่า อีกประมาณ 2-3 ครั้งการประชุม กมธ.คงจะพิจารณาได้ เพราะขณะนี้ มีหลายคดีที่ต้องมาคิดกันว่าจะนิรโทษฯ อะไรบ้างอย่างไร ขณะนี้ ยังไม่ได้พิจารณา ต้องดูกรอบอื่นมาก่อน แต่หากจะนิรโทษกรรมมาตรา 112 จะต้องครอบคลุมทุกคดีใช่หรือไม่นั้น ต้องแล้วแต่ว่าจะเจอมาอย่างไร เพราะตอนนี้รวมอยู่ในกรอบการศึกษาทั้งหมด

กาง 7 ประเด็น จำแนก ‘การกระทำที่มีมูลเหตุจูงใจทางการเมือง’ ผุดคณะกรรมการทำหน้าที่ ‘ครอบจักรวาล-รับจบในที่เดียว’ ไม่อิงกระบวนการยุติธรรม มีวาระ 2 ปี

ขณะที่ ยุทธพร อิสรชัย ประธานคณะอนุกรรมาธิการ (กมธ.) ศึกษาและจำแนกการกระทำเพื่อประกอบการพิจารณาแนวทางการตราพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) นิรโทษกรรม เปิดเผยว่า กมธ.ชุดใหญ่ ได้พิจารณาข้อเสนอของอนุ กมธ. ในการจำแนกการกระทำที่มีเหตุจูงใจทางการเมือง ซึ่ง กมธ.ส่วนใหญ่ ให้ความเห็นชอบตามข้อเสนอของอนุ กมธ. ที่มีกระบวนการพิจารณา 7 ประเด็น เป็นไปตามเค้าโครงเดิมที่เคยพิจารณาไปก่อนหน้านี้ ซึ่งประกอบด้วย

1\. นิยามแรงจูงใจทางการเมือง

2\. การจำแนกประเภทคดีที่มีแรงจูงใจทางการเมือง สรุปได้ 3 ประเภท

1. การกระทำในคดีหลัก เช่น คดีการชุมนุมทางการเมืองที่มีความผิดตาม พ.ร.บ.ฉุกเฉิน หรือกฎหมายความมั่นคง
2. การกระทำในคดีรอง เป็นผลที่พ่วงมาจากคดีหลัก เช่น ความผิดตาม พ.ร.บ.ความสะอาดฯ, พ.ร.บ.ว่าด้วยการใช้เครื่องขยายเสียงฯ หรือ พ.ร.บ.จราจรฯ
3. การกระทำในคดีที่มีความอ่อนไหวทางการเมือง หลายคนอาจเข้าใจว่าเป็นการกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 แต่จริง ๆ มีอีกหลายมาตราที่เกี่ยวข้องกับความอ่อนไหว เช่น ความผิดต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ หรือการละเมิดสิทธิมนุษยชน

3\. การมีกระบวนการ หรือ ทางเลือกที่จะนิรโทษกรรมแบบใด แบ่งเป็น 3 ทางเลือก

1. ใช้รูปแบบคณะกรรมการนิรโทษกรรม
2. การนิรโทษฯ โดยยกร่างกฎหมายแล้วยกเว้นความผิด หรือเหตุการณ์ต่าง ๆ
3. ผสมผสานกันระหว่างการมีคณะกรรมการฯ และยกร่างกฎหมายไปในตัว อาจเรียกว่า เป็นคณะกรรมการกลั่นกรองและติดตามการบังคับใช้ พ.ร.บ.นิรโทษกรรม

4\. กลไกกระบวนการนิรโทษกรรม จะเลือกในรูปแบบคณะกรรมการหรือไม่ จะมีกลไกตั้งแต่ชั้นรับเรื่องในการพิจารณา มีกลไกในชั้นกลั่นกรอง ประสานงานกับหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง หรือแม้กระทั่งในชั้นพิจารณาตัดสินการนิรโทษฯ รวมถึงมาตรการการเยียวยา

5\. องค์ประกอบของคณะกรรมการนิรโทษฯ จะเน้นไปที่ ‘ฝ่ายนิติบัญญัติ’ เป็นหลัก ที่ประกอบไปด้วยหลายพรรคการเมือง ทั้งฝ่ายค้านและฝ่ายรัฐบาล เนื่องจากได้รับการยอมรับ มีความเป็นกลาง สังคมให้ความเชื่อถือมากกว่าฝ่ายบริหาร 

โดยให้ประธานสภาผู้แทนราษฎร เป็นประธานคณะกรรมการฯ นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกฯ ได้รับมอบหมาย เป็นรองประธานคณะกรรมการฯ ตัวแทนกระทรวงยุติธรรม ตัวแทน สส. นักวิชาการ ภาคประชาชน รวมถึงตัวแทนจากคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.)

6\. มาตรการเยียวยา จะเน้นในเรื่องสิทธิ์เป็นหลัก ไม่ได้เน้นเรื่องทางแพ่ง เพราะจะเกิดการฟ้องร้องคดีต่าง ๆ ได้ ถือเป็นการคืนสิทธิ์ให้กับบุคคลที่ได้รับการนิรโทษกรรม

7\. มาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำและการเสริมสร้างความปรองดอง ไม่ได้กำหนดระยะเวลา เพราะเมื่อทุกคนได้รับการนิรโทษฯ ถือว่าเป็นผู้ที่ไม่มีความผิด

ทั้งนี้ คณะอนุกรรมการติดตามฯ จะมีวาระเท่ากับคณะกรรมการนิรโทษฯ คือ 2 ปี