ในการประชุมรัฐสภา ที่มี 'วันมูหะมัดนอร์ มะทา' ประธานสภาผู้แทนราษฎร ทำหน้าที่ประธานประชุม พิจารณาร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายปี 2569 วงเงิน 3.78 ล้านล้านบาท วาระ 2 และ 3 วันแรก หลัง กมธ.วิสามัญฯ พิจารณาแล้วเสร็จ
'พิชัย ชุณหวชิร' รองนายกรัฐมนตรีและรมว.คลัง ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปี 2569 รายงานต่อที่ประชุมว่า กมธ.ได้ปรับลดงบประมาณรวม 8,920 ล้านบาท จากวงเงินที่เสนอเดิม เพื่อให้การใช้งบสอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบันและความจำเป็นเร่งด่วน การตัดลดมาจากหลายปัจจัย
อาทิ รายการที่มีภาระผูกพันต่ำกว่าของบ รายการที่ยังไม่สามารถดำเนินการได้ทันภายในปีงบประมาณ และรายการที่สามารถชะลอออกไปโดยไม่กระทบต่อเป้าหมายหลักของภารกิจหน่วยงาน ทั้งนี้เพื่อให้การใช้งบประมาณมีประสิทธิภาพและลดความเสี่ยงการใช้งบไม่เต็มจำนวน
นอกจากนี้ กมธ.ฯ ยังได้จัดสรรงบเพิ่มในบางส่วนที่มีความจำเป็น เช่น งบกลางรายการสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น, งบสำหรับปรับอัตราเงินเดือนบุคลากรสำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน), การจัดประชุมสภาผู้ว่าการธนาคารโลก, โครงการปรับสภาพที่อยู่อาศัยผู้พิการ, การดำเนินการฝนหลวงเพื่อบรรเทาฝุ่น PM2.5, งบติดตามตัวผู้คุมประพฤติคดียาเสพติด, งบชำระหนี้กองทุนประกันสังคม, งานโยธารถไฟฟ้าสายสีส้ม และงบบุคลากรของหน่วยงานในสังกัดศาลและองค์กรอิสระ
พิชัยกล่าวด้วยว่า การเปลี่ยนแปลงงบประมาณบางส่วนยังรวมถึงการโอนงบระหว่างหน่วยงาน เช่น ตัดงบของกระทรวงสาธารณสุข 70 ล้านบาท เพื่อเพิ่มให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และลดงบของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น 114 ล้านบาท เพื่อจัดสรรให้กับเทศบาลเมืองและเทศบาลตำบลที่เกิดขึ้นหลังการยุบรวมองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) โดยยืนยันว่าการปรับดังกล่าวไม่ได้กระทบการให้บริการประชาชน และยังมุ่งรักษาสมดุลระหว่างความจำเป็นเร่งด่วนกับการบริหารการเงินการคลังอย่างรอบคอบ
จากนั้น 'ศิริกัญญา ตันสกุล' ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน และหนึ่งในกมธ.ฯ ได้ลุกอภิปรายโดยมีใจความสำคัญว่า คณะกรรมาธิการควรพิจารณาปรับลดงบประมาณเพิ่มอีก 50,000 ล้านบาท จากวงเงิน 3.78 ล้านล้านบาท ให้เหลือ 3.73 ล้านล้านบาท เพื่อเก็บงบสำรองหรือ 'กระสุน' ไว้รับมือความไม่แน่นอนในเศรษฐกิจโลก โดยเฉพาะความเสี่ยงจากสงครามการค้าที่กำลังปะทุ ซึ่งอาจฉุดให้ประเทศไทยเผชิญวิกฤตใน 3 มิติ คือ รายได้ รายจ่าย และหนี้สาธารณะ หากไม่เตรียมการล่วงหน้า
ศิริกัญญาอธิบายว่า แนวโน้มผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ปี 2569 อาจเติบโตเพียง 1.6% จากที่เคยคาดการณ์ไว้ 2.8% หากเศรษฐกิจชะลอตัวจริงตามคาด การจัดเก็บรายได้รัฐบาลอาจพลาดเป้ากว่า 63,933 ล้านบาท สะท้อนปัญหารายได้ภาครัฐที่ลดลงต่อเนื่อง ทั้งจากการจัดเก็บภาษีที่ไม่ถึงเป้าและการพึ่งพารายได้จากรัฐวิสาหกิจมากขึ้น ซึ่งไม่ใช่แหล่งรายได้ที่ยั่งยืน
พร้อมทั้งยังวิจารณ์การจัดสรรงบรายจ่ายว่าขาดการเตรียมงบเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจในสถานการณ์เสี่ยง กองทุนช่วยเหลือเกษตรกรและกองทุนส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศได้รับงบเพิ่มน้อยเกินไปเมื่อเทียบกับความจำเป็น ขณะเดียวกัน แนวโน้มหนี้สาธารณะอาจแตะระดับ 69% ของ GDP ในปี 2569 ซึ่งเข้าใกล้กรอบวินัยการคลังที่กำหนดไว้ การไม่ปรับลดงบหรือเตรียมสำรองเพียงพออาจทำให้รัฐบาลขาดความยืดหยุ่นในการรับมือวิกฤตทั้งในและนอกประเทศ
ขณะที่ 'พริษฐ์ วัชรสินธุ' ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน และกมธ.ฯ อภิปรายถึงปัญหาความซ้ำซ้อนในระบบราชการไทย โดยแบ่งออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ 'แยกกันทำ' คือโครงการที่มีลักษณะและวัตถุประสงค์ใกล้เคียงกันแต่หน่วยงานต่างคนต่างทำ ทำให้เกิดการใช้งบซ้ำซ้อน, 'แย่งกันทำ' คือการที่หน่วยงานขยายขอบเขตภารกิจจนทับซ้อนกัน เพื่อแข่งขันของบประมาณ และ 'ย้ายออกไปทำ' คือการตั้งหน่วยงานใหม่เพื่อทำภารกิจเดิมซ้ำกับหน่วยงานที่มีอยู่แล้ว ซึ่งเป็นการเพิ่มภาระด้านบุคลากรและค่าใช้จ่ายระยะยาว
เขากล่าวว่า ความซ้ำซ้อนเหล่านี้ทำให้ประเทศสูญเสียงบประมาณจำนวนมากในแต่ละปีโดยไม่ได้เพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการแก่ประชาชน จึงเสนอให้รัฐบาลและกมธ.ฯ พิจารณาทบทวนการตั้งหน่วยงานใหม่อย่างเข้มงวด ควบรวมหน่วยงานที่ทำภารกิจใกล้เคียงกัน และจัดลำดับความสำคัญของโครงการให้ชัดเจน เพื่อให้การใช้งบตรงจุดและลดความสูญเปล่า
พริษฐ์ยังเสนอให้เพิ่มการแลกเปลี่ยนทรัพยากรระหว่างหน่วยงาน เช่น การใช้บุคลากร เครื่องมือ หรือข้อมูลร่วมกัน เพื่อลดการลงทุนซ้ำซ้อน พร้อมเตือนว่าหากยังคงปล่อยให้ระบบราชการทำงานในลักษณะซ้ำซ้อน ประเทศจะเสี่ยงเผชิญภาวะงบประมาณไม่เพียงพอในยามวิกฤต และสูญเสียโอกาสในการจัดการปัญหาที่เร่งด่วนของประชาชนอย่างมีประสิทธิภาพ
สำหรับการประชุมเป็นไปอย่างคึกคัก ท่ามกลางกระแสความกังวลเรื่อง 'การนับองค์ประชุม' ทำให้เห็นความเคลื่อนไหวของ 'สส.รัฐบาล' ที่เดินทางเข้าห้องประชุมต่อเนื่อง