Politics   Social Listening : โยกย้ายนายพล ‘ทหาร-ตำรวจ’ ไม่ใช่แค่ ‘ใครขึ้น’ แต่ ‘ขึ้นมา’ อย่างไร ?

ช่วงเดือน ส.ค. ของทุกปี เป็นห้วงการแต่งตั้งโยกย้าย ‘นายพล’ ทั้ง ‘ทหาร-ตำรวจ’ ซึ่งใช้กฎหมายคนละฉบับ โดย ‘กองทัพ’ จะใช้ พ.ร.บ.จัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พ.ศ.2551 ส่วน ‘ตำรวจ’ จะใช้ พ.ร.บ.ตำรวจแห่งชาติ พ.ศ.2565 โดยจะมี ‘หลักเกณฑ์-โครงสร้าง’ ที่แตกต่างกัน

สำหรับ ‘กองทัพ’ จะทำผ่าน ‘บอร์ด 7 เสือกลาโหม’ หรือ ‘คณะกรรมการพิจารณาปรับย้ายนายทหารชั้นนายพล’ ที่จะมี รมว.กลาโหม , รมช.กลาโหม , ปลัดกลาโหม , ผบ.ทหารสูงสุด , ผบ.ทบ. , ผบ.ทร. และ ผบ.ทอ. จากนั้นนำรายชื่อส่ง นายกฯ เพื่อนำขึ้นทูลเกล้าฯ กระบวนนี้ทำให้ ‘ฝ่ายการเมือง’ ไม่สามารถแทรกแซงได้

ขณะที่ ‘ตำรวจ’ ทำผ่าน พ.ร.บ.ตำรวจแห่งชาติ พ.ศ.2565 และ กฎ ก.ตร. ว่าด้วยการแต่งตั้งข้าราชการตำรวจ พ.ศ. 2567 ต้องผ่านที่ประชุม คณะกรรมการคณะกรรมการข้าราชการตำรวจ (ก.ตร.) โดย ก.ตร. ชุดปัจจุบันมี 16 คน ได้แก่ นายกรัฐมนตรี เป็น ประธาน ก.ตร. , ผบ.ตร. เป็น รองประธาน ก.ตร. , รอง ผบ.ตร. , จเรตำรวจแห่งชาติ , เลขาธิการ ก.พ.ร. , เลขาธิการ ก.พ. และ ก.ตร.ผู้ทรงคุณวุฒิ

ช่วง 1 เดือนที่ผ่านมา มีการพิจารณาเลือก ผบ.ตร. คนใหม่ คือ พล.ต.อ.สำราญ นวลมา และล่าสุด ก.ตร. ได้ประชุมแต่งตั้งข้าราชการตำรวจระดับ รอง ผบ.ตร. , จเรตำรวจแห่งชาติ ลงมาถึง ผู้บังคับการ (ผบก.) วาระประจำปี 2569 เรียบร้อยไปเมื่อ 28 ส.ค.ที่ผ่านมา ส่วน ‘กองทัพ’ ได้มีการประชุม ‘บอร์ด 6 เสือกลาโหม’ (ไม่มี รมช.กลาโหม) ครั้งสุดท้าย ไปเมื่อ 4 ก.ย.ที่ผ่านมา

ข้อมูล Social Listening โดย Spacebar DataOps ซึ่งรวบรวมบทสนทนาจากสำนักข่าวต่างๆ บน Social Media ระหว่างวันที่1 - 31 สิงหาคม 2569 พบว่า

ช่วงเดือน ส.ค.ที่ผ่านมา การแต่งตั้ง ‘นายพล’ ถูกพูดถึงในโซเชียลฯ ส่วนใหญ่เป็นฝั่ง ‘ตำรวจ’ เป็นหลัก ถูกพูดถึงตามเหตุการณ์ต่างๆ เช่น กรณีหนังสือของ พล.ต.อ.นิรันดร เหลื่อมศรี รอง ผบ.ตร. ที่ไม่ต้องการ ‘โยกย้าย’ ออกจาก ตร. ต่อมาคือช่วงที่ ก.ตร. จัดทำบัญชีโยกย้าย ที่มีการเปิดโผตำแหน่งต่างๆ

โดยบทสนทนาพุ่งตาม ‘จุดเปลี่ยนกระบวนการ’ ที่เริ่มมี ‘ข้อกังขา’ ในเรื่องการโยกย้าย เรื่อยมาถึงการเปิดรายชื่อต่างๆ และพีคสุดเมื่อเข้าสู่การพิจารณา-เคาะโผ

ความรู้สึก ‘โซเชียลฯ’ ต่อโยกย้าย ‘นายพล’

แม้ภาพรวมการสนทนาส่วนใหญ่จะเป็นกลาง 52 % แต่กระแสลบกลับสูงมากถึง 44 % โดยเนื้อหาไม่ได้มุ่งวิจารณ์ นายพลรายบุคคล แต่ตั้งคำถามต่อ ‘ความเป็นธรรม - อาวุโส - ผลงาน - เส้นสาย’ ในกระบวนการแต่งตั้ง

ในฝั่ง ‘ตำรวจ’ มีการตั้งคำถามถึงเรื่องความเป็นธรรมกว่า 89 % ขณะที่ฝั่ง ‘ทหาร’ พูดถึงความเหมาะสมกับตำแหน่ง 11 % เท่านั้น

ฝั่งตำรวจถูกวิจารณ์เรื่องการข้ามลำดับอาวุโส ความไม่ชัดเจนของหลักเกณฑ์ ระบบอุปถัมภ์ และการเมืองแทรกแซง ขณะที่ฝั่ง ‘ทหาร’ ถูกพูดถึง ‘ความเหมาะสม’ กับตำแหน่ง ผลงาน ภาวะผู้นำ และการดูแลกำลังพล

สะท้อนว่า ‘ความกังวล’ ของสังคมไม่ได้อยู่ที่ว่า ใครได้ขึ้นตำแหน่ง แต่ถูกตั้งคำถามว่า กระบวนการแต่งตั้ง ยึดผลงาน และความเหมาะสม หรือ ขับเคลื่อนด้วย ‘เส้นสาย-เครือข่ายอำนาจ’ มากกว่ากัน

โซเชียลฯ พูดอะไรบ้าง ?

กระแสไม่ได้จับตาเพียงว่า ‘ใครขึ้น’ แต่ถูกตั้งคำถามว่า ‘ขึ้นมาอย่างไร ?’ พบว่ากว่า 78% ของบทสนทนา มุ่งตรวจสอบ ‘ที่มาตำแหน่ง’ ทั้งกติกา ความเป็นธรรม เส้นสาย และผลประโยชน์ สะท้อนว่า ‘ความกังวล’ ไม่ได้อยู่ที่คุณสมบัติของ ‘นายพลรายบุคคล’ เท่านั้น แต่ขยายไปถึงความโปร่งใสและความน่าเชื่อถือ ของ ‘กระบวนการแต่งตั้ง’ ทั้งระบบ

เมื่อเจาะลึกจะพบว่าพูดถึงเรื่องเส้นสายและผลประโยชน์ 47 % , กติกาแต่งตั้งและความเป็นธรรม 31 % , ผลงานและการปฏิรูป 12 % และ ภาวะผู้นำในองค์กร 10 %

ความคาดหวัง ‘ทหาร-ตำรวจ’

รวมกัน 48 % คาดหวังในเรื่องจริยธรรม ความโปร่งใส และความเชื่อมั่นภายในองค์กร ซึ่งเป็นประเด็นใหญ่ที่สุด คือ ความน่าเชื่อถือในการทำหน้าที่

ส่วนอีก 39 % คือเรื่อง เส้นสาย-อำนาจแทรกแซง กับ หลักเกณฑ์การแต่งตั้ง สะท้อนว่าสังคมคาดหวัง ‘ระบบแต่งตั้ง’ ที่ เป็นธรรม และ ปลอดจากเส้นสาย

สะท้อนว่า ‘ความเชื่อมั่น’ ไม่ได้วัดแค่ ‘ใครเก่งกว่า’ แต่เริ่มตั้งแต่ ถูกเลือกมาอย่างไร ? และ ทำหน้าที่เพื่อใคร ?

การแต่งตั้ง ‘นายพล’ กระทบ ‘รัฐบาล-นายกฯ’ หรือไม่ ?

พบว่า 75 % พูดเฉพาะการแต่งตั้งและโยกย้ายนายพลทั้งทหารและตำรวจ ส่วน 25 % มีการเชื่อมโยงไปยังรัฐบาลและนายกฯ

สำหรับประเด็นที่ถูกเชื่อมโยง มากที่สุดคือ ‘อิทธิพลการเมือง’ ต่อระบบแต่งตั้ง 53.3% รองลงมา คือ เครือข่ายอำนาจ 26.7% และพูดถึง นายกฯ-รัฐบาล โดยตรง 20 %

สะท้อนว่าการแต่งตั้งโยกย้าย ‘นายพล’ ยังไม่กลายเป็น ‘แรงกระทบ’ ต่อ ‘รัฐบาล-นายกฯ’ ในวงกว้าง แต่เริ่มถูกเชื่อมโยงกับการเมืองมากขึ้น โดยเฉพาะข้อกังขา ว่า การแต่งตั้งอาจสัมพันธ์กับ ‘รัฐบาล-ขั้วอำนาจ’ ดังนั้นคำถามจึงไม่ใช่แค่ ใครได้ตำแหน่ง ? แต่คือ ใครมีอำนาจเลือก ?

สรุป

กระแสสังคมไม่ได้จับตาแค่ว่า ‘ใครขึ้น’ ? แต่จับตาว่า ‘ขึ้นมาได้อย่างไร’ ?

สะท้อนว่า ‘ความเชื่อมั่น’ ต่อทหารและตำรวจ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับผลงานเพียงอย่างเดียว แต่เชื่อมโยงกับความโปร่งใสและความน่าเชื่อถือของระบบ ที่พาคนเข้าสู่ตำแหน่ง

แม้ว่ากระแสจะยังไม่กระทบ ‘นายกฯ-รัฐบาล’ ในวงกว้าง แต่เริ่มเกิดคำถามว่า ‘การเมือง-ขั้วอำนาจ’ มีบทบาทต่อการเลือกคนมากน้อยเพียงใด ?

ดังนั้นสิ่งที่สังคมจับตาจึงไม่ใช่แค่ ‘ความสามารถ’ ของคนที่ได้ตำแหน่ง แต่คือ ความเป็นธรรม เส้นสาย และอิทธิพลทางการเมือง สุดท้ายย้อนกลับไปสู่คำถามที่ว่า “ระบบกำลังเลือกคนที่เหมาะสม หรือคนที่มีอำนาจเครือข่าย ?”