อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและ รมว.มหาดไทย กล่าวถึงกรณีกระแสข่าวสำนักนายกรัฐมนตรีทำหนังสือถึงคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เพื่อสอบถามเกี่ยวกับการรับเงินบริจาคของพรรคการเมือง โดยระบุว่า ปัจจุบันมีหน่วยงานที่รับผิดชอบกำกับดูแลเรื่องดังกล่าวอยู่แล้ว พร้อมยืนยันว่ารัฐบาลไม่ยอมให้มีการกระทำผิดกฎหมาย และหากพบผู้กระทำผิดก็จะดำเนินคดีตามกฎหมาย โดยติดตามผ่านหน่วยงานที่มีหน้าที่กำกับดูแลโดยตรง
‘ปกรณ์’ รอหารือ มท. ปรับกฎคุมมูลนิธิ ชี้กฎเดิมล้าสมัย
ด้าน ปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี กล่าวถึงความคืบหน้าการหารือร่วมกับ พล.ต.อ.พลพีร์ สุวรรณฉวี รมช.มหาดไทย เพื่อแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับมูลนิธิว่า ขณะนี้ยังไม่มีการนัดหมาย โดยต้องรอให้ พล.ต.อ.พลพีร์ แจ้งวันนัดและแนวทางการประชุมก่อน รวมถึงพิจารณาว่าจะเสนอให้แก้ไขกฎหมายเฉพาะ หรือปรับปรุงกฎกระทรวงมหาดไทย ซึ่งดำเนินการได้ง่ายกว่า
นายปกรณ์กล่าวว่า กฎกระทรวงที่ใช้กำกับดูแลมูลนิธิในปัจจุบันมีมานานและไม่ทันสมัย ทั้งกระบวนการขอจดทะเบียนจัดตั้งและการกำกับดูแลยังไม่ได้กำหนดรายละเอียดไว้อย่างชัดเจน โดยการจดทะเบียนดำเนินการผ่านอำเภอ ไม่ได้รวมศูนย์ข้อมูล ขณะที่การจัดเก็บเอกสารยังเป็นรูปแบบกระดาษ ทำให้ข้อมูลส่งถึงนายทะเบียนล่าช้า และเมื่อเกิดปัญหาต้องผ่านขั้นตอนหลายระดับ
แม้กฎกระทรวงเดิมกำหนดให้มูลนิธิต้องส่งรายงานงบการเงินและรายงานประจำปี แต่ยังพบว่ามีมูลนิธิจำนวนมากไม่ส่งเอกสารดังกล่าว เนื่องจากข้อมูลกระจัดกระจายและตรวจสอบได้ยาก จึงเห็นว่าควรปรับปรุงกฎกระทรวงให้มีความเข้มข้นมากขึ้น พร้อมกำหนดให้เปิดเผยข้อมูล เพื่อสร้างความโปร่งใสในการดำเนินงาน
ไม่เน้นเพิ่มขั้นตอนจดทะเบียน แต่ต้องเปิดข้อมูลให้ประชาชนตรวจสอบ
ส่วนอำนาจในการเพิกถอนมูลนิธินั้น นายปกรณ์ระบุว่า มีบัญญัติอยู่แล้วในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หากมูลนิธิประพฤติไม่ถูกต้องหรือมีพฤติการณ์เป็นอันตราย แต่สิ่งที่ควรให้ความสำคัญคือการกำกับดูแลงบการเงินและการเปิดเผยข้อมูล
นายปกรณ์มองว่า ไม่ควรรอให้เกิดความเสียหายแล้วจึงติดตามจับกุมผู้กระทำผิด เพราะจะทำให้ประชาชนเสื่อมศรัทธาและตั้งคำถามต่อการบริจาคเงิน โดยควรมีระบบเปิดเผยข้อมูลให้ทราบว่าแต่ละครั้งมูลนิธิได้รับเงินบริจาคเท่าใด และนำเงินไปใช้จ่ายอย่างไร แทนที่จะต้องให้ตำรวจไล่ตรวจสอบเส้นทางการเงินภายหลังเกิดเหตุ
เมื่อถามว่าการมีมูลนิธิจำนวนมากจะทำให้การควบคุมการจดทะเบียนยากขึ้นหรือไม่ นายปกรณ์กล่าวว่า ไม่ควรทำให้การจดทะเบียนยุ่งยากขึ้น แต่ควรทำให้สะดวก เพราะผู้ที่เข้ามาจดทะเบียนส่วนใหญ่มีเจตนาดำเนินกิจกรรมโดยชอบ หากกำหนดขั้นตอนให้ลำบากก็อาจทำให้คนไม่ต้องการจดทะเบียน
ทั้งนี้ หากมีระบบเปิดเผยข้อมูลผ่านเว็บไซต์กรมการปกครอง หลังนายทะเบียนรับข้อมูลแล้ว ประชาชนก็จะสามารถตรวจสอบได้ว่ามีมูลนิธิใดบ้าง รวมถึงดูรายละเอียดการดำเนินงานได้ โดยตั้งคำถามว่าการเป็นมูลนิธิเพื่อช่วยเหลือสังคมจะมีเหตุผลใดที่ต้องปกปิดข้อมูล พร้อมเตือนว่าหากทำให้การจดทะเบียนยากเกินไป อาจทำให้บางส่วนหลีกเลี่ยงไปดำเนินการนอกระบบ
พบฉ้อฉลประสาน ป.ป.ท.-ปปง. ไม่จำเป็นต้องตั้งหน่วยงานใหม่
สำหรับกรณีมูลนิธิที่มีพฤติการณ์ฉ้อฉลหรือหลอกลวง นายปกรณ์ระบุว่า กระทรวงมหาดไทยควรประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ (ป.ป.ท.) และสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) โดยไม่จำเป็นต้องจัดตั้งหน่วยงานใหม่ขึ้นมา เพราะจะทำให้เกิดความยุ่งยากในการบริหารจัดการ
ส่วนข้อสังเกตว่าการได้รับยกเว้นภาษีอาจเป็นแรงจูงใจให้มีผู้ต้องการจัดตั้งมูลนิธิจำนวนมาก นายปกรณ์กล่าวว่า การจัดตั้งมูลนิธิมีวัตถุประสงค์เพื่อการกุศล ขณะที่การจ่ายค่าตอบแทนให้กรรมการหรือเจ้าหน้าที่มูลนิธิสามารถทำได้ตามลักษณะการดำเนินงานของแต่ละแห่ง ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่การห้ามจ่ายค่าตอบแทน แต่เป็นการทำให้ผู้บริจาคสามารถตรวจสอบได้ว่าเงินที่บริจาคถูกนำไปใช้ทำอะไรบ้าง
ปัจจุบันผู้บริจาคไม่สามารถทราบได้อย่างชัดเจนว่ามูลนิธิมีงบดุลอย่างไร มีรายรับรายจ่ายเท่าใด เนื่องจากบางแห่งไม่ส่งงบการเงิน จึงควรกำหนดให้ทุกมูลนิธิต้องส่งงบการเงิน รายได้ รายรับ-รายจ่าย และเปิดเผยข้อมูลผ่านระบบทะเบียนทางอินเทอร์เน็ต เพื่อให้ประชาชนตรวจสอบได้
นายปกรณ์กล่าวเพิ่มเติมว่า หากมูลนิธิเปิดเผยข้อมูลการจ่ายค่าตอบแทนกรรมการและเจ้าหน้าที่ รวมถึงรายละเอียดการใช้จ่ายทั้งหมด ก็จะทำให้ประชาชนสามารถพิจารณาความเหมาะสมได้เอง และหากมีการกระทำผิดก็จะมีหลักฐานทางบัญชีและเส้นทางการเงินให้ตรวจสอบได้
แยกชัดเจน “เรี่ยไร” กับ “รับบริจาค” ชี้เป็นคนละเรื่อง
นายปกรณ์ยังกล่าวถึงกรณีการเปิดรับเงินช่วยเหลือในช่วงเกิดภัยพิบัติว่า กฎหมายเกี่ยวกับการเรี่ยไรที่มีอยู่เป็นกฎหมายเก่าและไม่ทันสมัย โดยการเรี่ยไรในอดีตเป็นลักษณะการถือซองออกไปขอรับเงินตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ ซึ่งแตกต่างจากการเปิดรับบริจาคเงิน
นายปกรณ์อธิบายว่า การบริจาคเป็นการให้เงินโดยไม่ได้กำหนดว่าผู้รับจะนำไปดำเนินการอย่างไร ขณะที่การเรี่ยไรมีวัตถุประสงค์เฉพาะเจาะจงว่าจะนำเงินไปใช้ทำอะไร ส่วนการขออนุญาตนั้น หากไม่ได้ออกไปเดินเรี่ยไร เช่น การรับบริจาคของวัด ก็ไม่จำเป็นต้องขออนุญาต
เมื่อถามว่าพรรคการเมืองสามารถเปิดเรี่ยไรเงินได้หรือไม่ นายปกรณ์กล่าวว่า กรณีของพรรคการเมืองเรียกว่าเป็นการรับบริจาค ไม่ถือเป็นการเรี่ยไร
ไม่ทราบหนังสือสำนักนายกฯ ถึง กกต. ปมพรรคการเมืองรับบริจาคเงินช่วยน้ำท่วม
เมื่อผู้สื่อข่าวถามถึงกรณีสำนักนายกรัฐมนตรีทำหนังสือถึง กกต. เกี่ยวกับการที่พรรคการเมืองเปิดรับบริจาคเงินช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วม นายปกรณ์กล่าวว่า ไม่ทราบเรื่องและยังไม่เห็นหนังสือดังกล่าว
ส่วนข้อสงสัยว่าการเปิดรับบริจาคในลักษณะนี้ หากใช้บัญชีธนาคารส่วนบุคคลจะสามารถทำได้หรือไม่นั้น นายปกรณ์ระบุว่า โดยหลักแล้วไม่ควรนำเงินบริจาคเข้าบัญชีส่วนบุคคล เพราะจะเกิดคำถามตามมาว่าเงินดังกล่าวถือเป็นรายได้หรือไม่ และต้องเสียภาษีหรือไม่
อย่างไรก็ตาม เมื่อผู้สื่อข่าวถามถึงบทลงโทษกรณีดังกล่าว นายปกรณ์ปฏิเสธที่จะให้รายละเอียด โดยระบุว่าไม่ทราบและจำไม่ได้ว่าเข้าข่ายความผิดหรือมีโทษในระดับใด
