คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า หรือที่รู้จักกันในชื่อ Lemon Law ตามข้อเสนอของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ในวันที่ 16 มิถุนายน 2569 โดยศุภมาส อิศรภักดี รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นผู้ผลักดันกฎหมายฉบับนี้ เพื่อส่งต่อให้รัฐสภาพิจารณา ถือเป็นก้าวสำคัญที่ผู้บริโภคไทยรอคอยมานานกว่า 10 ปี
พลิกภาระพิสูจน์จากผู้ซื้อมาสู่ผู้ขาย
ปัญหาเดิมที่ผู้บริโภคเผชิญมาตลอดคือ เมื่อซื้อสินค้าแล้วพบว่าชำรุด ตนเองต้องเป็นฝ่ายพิสูจน์ว่าสินค้ามีปัญหาตั้งแต่ต้น ขณะที่ผู้ขายกำหนดเงื่อนไขการรับประกันเองฝ่ายเดียว หลายกรณีต้องนำสินค้าเข้าซ่อมซ้ำหลายครั้งโดยไม่มีกรอบเวลาชัดเจน และหากต้องการเรียกร้องสิทธิเพิ่มเติมก็ต้องฟ้องคดีในศาล ซึ่งเสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่าย
กฎหมาย Lemon Law เปลี่ยนหลักการนี้โดยตรง โดยกำหนดให้ **ผู้ขายต้องรับผิดชอบพิสูจน์** ว่าสินค้าไม่ได้ชำรุดมาตั้งแต่วันส่งมอบ หากสินค้าทั่วไปพบความบกพร่องภายใน 6 เดือน หรือรถยนต์ภายใน 1 ปี กฎหมายให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าปัญหาเกิดขึ้นตั้งแต่ต้น
สิทธิ 4 รูปแบบและกรอบเวลาซ่อมที่ชัดเจน
ผู้บริโภคมีสิทธิเลือกรับการเยียวยา 4 รูปแบบ ได้แก่ การซ่อมแซม การเปลี่ยนสินค้าใหม่ การลดราคา หรือการเลิกสัญญา ตามความรุนแรงของปัญหา
กฎหมายยังกำหนดกรอบเวลาซ่อมที่ผู้ขายต้องปฏิบัติตาม คือสินค้าทั่วไปและรถจักรยานยนต์ต้องซ่อมเสร็จภายใน 60 วัน ส่วนรถยนต์ต้องเสร็จภายใน 90 วัน นับจากวันรับมอบสินค้าเข้าซ่อม หากผู้ขายทำไม่ได้ตามกำหนด ผู้บริโภคมีสิทธิขอลดราคา บอกเลิกสัญญา หรือเรียกค่าเสียหายได้ทันที
เปลี่ยนสินค้าทันทีหากพบข้อบกพร่องสำคัญ
หากสินค้าชำรุดในส่วนที่เป็นสาระสำคัญ สินค้าทั่วไปสามารถขอเปลี่ยนได้ภายใน 7 วัน เครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ภายใน 14 วัน นับจากวันรับสินค้า ส่วนรถยนต์ที่มีข้อบกพร่องด้านความปลอดภัยและแก้ไขไม่ได้ ผู้ขายต้องเปลี่ยนรถคันใหม่ชนิดเดียวกันให้ผู้ซื้อ
ขอบเขตกฎหมายและช่องทางร้องเรียน
กฎหมายครอบคลุมการซื้อขายระหว่างผู้ประกอบธุรกิจกับผู้บริโภค รวมถึงสัญญาเช่าซื้อ สัญญาแลกเปลี่ยน และการซื้อขายระหว่างผู้ประกอบธุรกิจด้วยกัน แต่ไม่รวมสินค้าใช้แล้ว สัตว์มีชีวิต และการซื้อขายระหว่างผู้บริโภคด้วยกันเอง โดยผ่านการตรวจพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาและกระบวนการรับฟังความคิดเห็นตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญแล้ว
กว่า 10 ปีที่ผู้บริโภครอคอยกฎหมายฉบับนี้ นี่คือการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ จากเดิมที่ประชาชนต้องรับภาระพิสูจน์เอง มาเป็นผู้ขายที่ต้องรับผิดชอบมากขึ้น" — ศุภมาส อิศรภักดี
ผู้บริโภคที่ได้รับความเดือดร้อนจากสินค้าและบริการ ติดต่อร้องเรียนได้ที่สายด่วน สคบ. 1166 แอปพลิเคชัน OCPB Connect เว็บไซต์ OCPB.go.th หรือศูนย์ดำรงธรรมทั่วประเทศ
