นิติธร ล้ำเหลือ หรือ ‘ทนายนกเขา’ นำทีมเครือข่ายนักศึกษาประชาชนปฏิรูปประเทศไทย (คปท.) ยื่นหนังสือต่อสำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน ศูนย์ราชการแจ้งวัฒนะ ให้ตรวจสอบการทำหน้าที่ของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ที่ไม่เป็นไปตามรัฐธรรมนูญในกรณีการจัดเลือกตั้งไม่ลับ ไม่สุจริต และไม่เที่ยงธรรม
นิติธร ระบุว่า ได้ยื่นร้องต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน ให้พิจารณาพฤติการณ์การกระทำของ กกต. และกระบวนการเลือกตั้งทั้งหมด ส่งให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย โดยมองว่ากระบวนการเลือกตั้งทั้งหมดขัดต่อบทบัญญัติรัฐธรรมนูญหรือไม่ โดยสิ่งที่ขัดกับรัฐธรรมนูญขณะนี้มีประเด็นที่พอจะสรุปได้ คือ “คิวอาร์โค้ด (QR Code) และบาร์โค้ด (Barcode)” ซึ่ง กกต. เคยแถลงข่าวว่าเชื่อมโยงข้อมูลได้ ซึ่งหากเชื่อมโยงข้อมูลได้ การเลือกตั้งจะลับหรือไม่ โดยในมาตรา 85 ของรัฐธรรมนูญเขียนไว้ว่า “โดยตรงและลับเท่านั้น” ไม่ได้มีการอธิบายเพิ่มว่ามอบให้ใครเป็นผู้รักษาความลับ ฉะนั้นต้องลับด้วยกระบวนการ เมื่อใช้เทคโนโลยีเข้ามาก็มีปัญหาตามมาว่า ใครเป็นเจ้าของระบบและใครเข้าถึงระบบ
ส่วนกรณี “บัตรเขย่ง” ยังไม่มีคำตอบ ข้อเท็จจริงปรากฏว่าความสัมพันธ์ของบัตรบัญชีรายชื่อและ สส. แบ่งเขตแตกต่างกันในระดับที่สูงมาก ซึ่งยังไม่มีคำตอบ ประเด็นสำคัญเรื่องสุจริตและเที่ยงธรรม หากจำได้ การเลือกตั้งเมื่อวันที่ 8 ก.พ. ที่ผ่านมา การนับคะแนนจบ 100% แล้ว แต่ประกาศแค่ 95% ซึ่งตามกฎหมายไม่อนุญาต การประกาศ 95% จะต้องมีเหตุสำคัญฉุกเฉินอย่างยิ่ง
นอกจากนี้ เรื่องบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ด มีข้อบ่งชี้ว่าการกระทำมีข้อสงสัย ในการออกระเบียบอาจมีการอ้างว่าการเลือกตั้งก่อนหน้านั้นก็มี แต่จะเห็นว่ากระบวนการเน้นไปในเรื่องของความปลอดภัย แต่ครั้งนี้ต่างออกไป เชื่อว่าหาก กกต. ตอบประชาชนว่ามีลักษณะเช่นนี้ การเลือกตั้งวันที่ 8 ก.พ. 2569 อาจจะไม่เกิดขึ้น ประชาชนจำนวนมากก็จะไม่ออกไปใช้สิทธิจนกว่าจะพิสูจน์ได้ หาก กกต. อยากพิสูจน์ ขอให้นำบัตรเลือกตั้งต้นขั้วที่ยังไม่มีการลงคะแนนมาเชื่อมระบบ
ส่วนที่ กกต. ตีความว่าสิ่งที่ทำอยู่สุจริตและโปร่งใส ฟังขึ้นหรือไม่นั้น นิติธร กล่าวว่า “ข้อเท็จจริงเรื่องสุจริตและบัตรเขย่ง ถามว่าสุจริตหรือไม่ อย่างไรก็ได้แล้วค่อยว่ากัน มาให้ถ้อยคำต่อผู้ตรวจการแผ่นดินและศาลรัฐธรรมนูญ”
สำหรับกรณีที่ขณะนี้ประชาชนมีความสงสัย แต่ กกต. กลับลงนามประกาศรับรอง สส.นั้น นิติธร มองว่า “ขณะนี้ยังไม่มีองค์กรใดชี้ว่าการเลือกตั้งครั้งนี้ลับ สุจริต เที่ยงธรรม และชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ กระบวนการเลือกตั้งก็ไปต่อได้ ทั้งที่กระบวนการเลือกตั้งยังไม่จบ การรับรองก็รับรองไปก่อน คิดได้ว่ามีเรื่องทางการเมืองเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่ กกต. บอกว่ายังหาความผิดปกติไม่เจอ หากถามถึง ‘ความชอบธรรม’ ก็เป็นเรื่องที่น่าคิด”
ท้ายที่สุดของคดีนี้ตนเองคาดเดาไม่ได้ จึงมายื่นต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน เพื่อให้ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่าจะไปในทิศทางใด ซึ่งจะนำไปสู่กระบวนการต่อไปของ กกต. ว่าบัตรเลือกตั้งในลักษณะนี้ทำได้หรือไม่ และอาจนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงกติกา
หากย้อนกลับไปดูการเลือกตั้งก่อนหน้านี้ เทคโนโลยีน้อยกว่านี้มาก เหตุใดสังคมจึงรู้สึกว่าการเลือกตั้งเป็นไปโดยลับ แม้จะทราบว่ามีการซื้อเสียง มีการโยกย้ายบุคลากรเข้าไปรองรับการเลือกตั้ง แต่ประชาชนกลับรู้สึกว่า “การเลือกตั้งเป็นไปโดยลับมากกว่า”
— นิติธร ล้ำเหลือ
ส่วนกรณีที่หากฝืนความรู้สึกของประชาชนมากๆ ทางกลุ่มมีแนวคิดถึงขั้นจะ “ลงถนน” หรือไม่นั้น นิติธร กล่าวว่า “ยังไม่มีประเด็นเพียงพอที่จะลงถนน ขณะนี้สังคมต้องคิดเรื่องความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์ มาตรฐานทางจริยธรรม และการไม่ประพฤติผิดจริยธรรมอย่างร้ายแรง เราให้กระบวนการตรวจสอบทำหน้าที่ไป แต่หากบุคคลที่จะมาทำหน้าที่คณะรัฐมนตรีเป็นผู้ที่มีประวัติกระดำกระด่าง ถึงแม้จะไม่มีคดีและข้อบ่งชี้ถึงความซื่อสัตย์สุจริต ตนเองจึงจะเคลื่อนไหว”
หากศาลรัฐธรรมนูญชี้ว่าการเลือกตั้งมิชอบด้วยกฎหมาย จะต้องมีผู้รับผิดชอบ และจะมีการยื่นดำเนินคดีเจ้าหน้าที่ กกต. ต่อไป
— นิติธร ล้ำเหลือ
ส่วนการแจ้งความประชาชนและสื่อมวลชน ตนเอง “มองไม่เห็นความผิด” เนื่องจากกฎหมายไทยเป็นระบบกล่าวหา ส่วนตัวไม่เห็นว่าจะเข้าข้อกฎหมายอย่างไร กกต. มีมุมมองอย่างไรตนเองไม่ทราบ ตนเองไม่รู้ข้อเท็จจริงทั้งหมด แต่จากสิ่งที่รับรู้ผ่านสื่อมวลชน เห็นว่ายังไม่เพียงพอที่จะไปตั้งข้อกล่าวหาร้องทุกข์ ไม่ทราบเจตนา กกต. แต่ส่วนตัวมองว่าไม่เหมาะสมและไม่ควร
ผู้สื่อข่าวได้ถามย้ำถึงกรณี “ข้อหาอั้งยี่ซ่องโจร” รุนแรงเกินกว่าเหตุหรือไม่นั้น นิติธรให้ความเห็นว่า “หน่วยงานรัฐหลายหน่วยงานและพรรคการเมืองบางพรรคก็มีลักษณะใกล้เคียงกับอั้งยี่ซ่องโจร ขอให้ไปเปรียบเทียบดู”
สำหรับการมายื่นร้องต่อผู้ตรวจการแผ่นดินในวันนี้ หวังให้ผู้ตรวจการแผ่นดินทำตามหน้าที่ ไม่จำเป็นต้องรอให้ กกต. เข้ามาชี้แจงก็สามารถสรุปสำนวนได้ หากต้องการพยานหลักฐานเพิ่มเติม ตนเองพร้อมจัดหาให้ทุกประเด็น แต่สิ่งสำคัญคือผู้ตรวจการแผ่นดินมีหน้าที่ต้องส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย




