นับตั้งแต่การเปิดตัวแคมเปญ 'ลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลาฯ' วันที่ 5 กรกฎาคม 2569 เพื่อรวบรวมรายชื่อประชาชน ที่ต้องการลบล้างมรดกจากการรัฐประหาร เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ที่ออกคำสั่งคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดินฉบับที่ 41 พ.ศ. … โดยปิดรับวันที่ 17 ตุลาคม 2569
ก่อนนำรายชื่อทั้งหมดยื่นต่อสภา ในวันที่ 21 ตุลาคม 2569 อันเป็น วันครบรอบ 50 ปี ของคำสั่งดังกล่าว ที่มาตรา 112 ถูกเพิ่มอัตราโทษ และใช้ดำเนินคดีมาจนถึงปัจจุบัน โดยมี 59,503 คน ร่วมเข้าชื่อเสนอ
"คำสั่งฉบับนี้ ยังฝังอยู่ในกฎหมายอาญาของประเทศไทยจนถึงปัจจุบัน โดยไม่มีการทบทวนจากสภาผู้แทนราษฎร เพื่อยืนยันเจตจำนงของประชาชนที่เห็นว่า คำสั่งที่ออกมาภายหลังการนองเลือดครั้งนั้น เป็นสิ่งที่ไม่ชอบธรรม และกฎหมายนั้นต้องมาจากประชาชน เราจึงต้องการยกเลิกคำสั่งฉบับนี้" ความตั้งใจของกลุ่มเครือข่าย
'สภาฯ' ปัดตก เหตุหลักการไม่เป็นไปตาม หมวด 3 หมวด 5
ต่อมา วันที่ 27 ตุลาคม 2569 สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร มีหนังสือแจ้งผลการวินิจฉัยของโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร ว่าร่าง พ.ร.บ. ยกเลิกคำสั่งคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ 41 พ.ศ. …. ที่ประชาชน 59,503 คน ร่วมกันเข้าชื่อ ไม่อยู่ในขอบเขตที่ประชาชนสามารถเข้าชื่อเสนอได้ ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 133 (3) เนื่องจากมีหลักการที่ไม่เกี่ยวข้องกับสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย ตามหมวด 3 ของรัฐธรรมนูญ และหมวด 5 หน้าที่ของรัฐของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
ศิโรจน์ แพทย์พันธุ์ เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ได้อธิบายว่า การรับร่างที่ยื่นโดยประชาชนนั้น มีการตรวจสอบพบว่า มีเพียงผู้แทนประชาชนจำนวน 26 คน ที่เป็นผู้ริเริ่มเข้าชื่อเสนอกฎหมาย และเนื้อหาของร่าง พ.ร.บ.นั้น เป็นการแก้ไขเพิ่มเติมอัตราโทษ ในประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งไม่สอดคล้องกับชื่อร่าง และหลักการแห่งการร่างกฎหมาย รวมถึงไม่ถูกต้องตามรูปแบบการแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา
สำนักงานเลขาธิการฯ จึงได้ประสานไปยังผู้แทนที่ริเริ่ม 26 คน ให้มาแก้ไขปรับปรุงให้ถูกต้องตามรูปแบบ แต่ปรากฏว่า ผู้เสนอหรือผู้ริเริ่มไม่ยอมแก้ไข และยังยืนยันจะเสนอ ทางสำนักงานฯ จึงส่งเรื่องให้ เลิศศักดิ์ พัฒนชัยกุล รองประธานสภาผู้แทนราษฎรคนที่ 2 ซึ่งได้รับมอบหมายจากประธานสภาผู้แทนราษฎรให้เป็นผู้พิจารณา โดยให้พิจารณาร่างพ.ร.บ.ทุกเรื่อง ทั้งของคณะรัฐมนตรี(ครม.), สส.และประชาชน ดังนั้น การที่บอกว่า โสภณ เป็นผู้วินิจฉัย จึงไม่ใช่ข้อเท็จจริง
อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ยังอยู่ในขั้นตอนการเสนอร่าง ผู้ริเริ่มจึงสามารถเสนอร่างเข้ามาใหม่ได้ ถึงแม้ร่างที่เสนอเข้ามาแล้ว จะไม่ผ่านเกณฑ์ตามรูปแบบ หลักการหมวด 3 และหมวด 5 ก็ตาม แต่ยืนยันว่า สำนักงานฯ ไม่ได้ปัดตกเรื่อง หากผู้ริเริ่มอยากจะเสนอร่างพ.ร.บ.ดังกล่าวอีก อาจจะร้องขอให้สำนักงานฯ ช่วยยกร่าง หรือให้คำปรึกษาได้ เพื่อให้ร่างถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ
'ภาคประชาชน' เตรียมบุกสภาฯ ยื่นอุทธรณ์ 'พังประตูสีน้ำเงิน'
เครือข่ายรณรงค์ลบมรดกรัฐประหาร 6 ตุลา ไม่เห็นด้วยกับข้อวินิจฉัยดังกล่าว เพราะเห็นว่า ประมวลกฎหมายอาญาเกี่ยวข้องกับสิทธิเสรีภาพของประชาชน เนื่องจากเจตนารมณ์ของร่างกฎหมายที่เราเสนอ เป็นไปเพื่อยกระดับเสรีภาพในการแสดงออกให้สูงขึ้น
หลักการสำคัญ คือ การเน้นย้ำว่า อัตราโทษของกฎหมายที่คณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดินได้ทำการแก้ไข เมื่อหลังเหตุการณ์สังหารหมู่ 6 ตุลาคม 2519 ทั้ง 12 มาตรา นั้น ล้วนแต่เป็นกฎหมายที่จำกัดสิทธิเสรีภาพในการแสดงออกของประชาชนอย่างร้ายแรง
โดยในวันพรุ่งนี้ (อังคารที่ 10 พฤศจิกายน 2569) เวลา 14.00 น. ภาคประชาชน จะยื่นอุทธรณ์ต่อประธานสภาฯ กรณีปัดตกกฎหมายลบมรดก 6 ตุลา ต่อพรรคประชาชน
พร้อมเชิญชวนทุกคนมาแสดงพลัง เวลา 16.30 น. ณ ประตูทางเข้ารัฐสภา ฝั่ง สส. คัดค้านคำวินิจฉัยของประธานสภาฯ ชื่อกิจกรรม 'โสภณ ๆ เปิดประตูให้ยื่นหน่อย รวมพลังเข็นรายชื่อ พังประตูสีน้ำเงิน!'
พร้อมฟังเสียงของผู้ได้รับผลกระทบ นักกฎหมาย และภาคประชาชน ที่จะร่วมกันตั้งคำถามต่อมรดกรัฐประหาร และอนาคตประชาธิปไตยไทย
'ทนายแจม' ลั่น มรดกบาปที่ยังไม่ลบ 'นิรโทษกรรม' ที่ยังไม่ทั่วถึง
ขณะความเคลื่อนไหวฝ่ายการเมือง ศศินันท์ ธรรมนิฐินันท์ สส.กทม.พรรคประชาชน เห็นต่างอย่างยิ่งต่อคำวินิจฉัยดังกล่าว โดยอ้างอิงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 34 ได้รับรองเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การพูด การเขียน การพิมพ์ และการสื่อความหมาย เมื่อกฎหมายกำหนดโทษต่อการแสดงออก การแก้ไขปรับปรุงกฎหมายดังกล่าว ย่อมเชื่อมโยงโดยตรงกับการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ
"คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่า ร่างกฎหมายนี้ มีบทลงโทษทางอาญาหรือไม่ แต่คือร่างกฎหมายนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนหรือไม่ หากการแก้ไขกฎหมายอาญาทุกเรื่องถูกตีความว่าเป็นอำนาจของรัฐโดยตรง จนประชาชนไม่สามารถริเริ่มเสนอร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองสิทธิของตัวเองได้ แล้วสิทธิเสนอร่างกฎหมายของประชาชนจะมีความหมายอย่างไร" ศศินันท์ เน้นย้ำ
และมีข้อเสนอแนะ 3 ข้อ เพื่อคลี่คลายปัญหาดังกล่าว คือ 1. ประธานสภาฯ ควรทบทวนคำวินิจฉัย พร้อมทั้งเปิดเผยบันทึกเหตุผลและหลักเกณฑ์ทางกฎหมายอย่างครบถ้วนและโปร่งใสต่อสาธารณะ เพื่อให้ประชาชนร่วมตรวจสอบการใช้อำนาจได้
2. สภาผู้แทนราษฎรต้องเปิดพื้นที่พิจารณาร่างกฎหมายนี้ โดยควรผลักดันผ่านช่องทางการเสนอร่างกฎหมายของ สส. จากทุกพรรคการเมือง เพื่อนำหลักการยกเลิกมรดกกฎหมายจากคณะรัฐประหารเข้าสู่การถกเถียงในรัฐสภาอย่างเป็นทางการ
3. รัฐบาลต้องเร่งคืนความเป็นธรรมแก่ผู้ตกหล่น โดยเฉพาะผู้ที่ยังคงถูกคุมขังหรือได้รับผลกระทบจากคดีความที่มีมูลเหตุมาจากการแสดงออกทางการเมือง
50 ปีหลังเหตุการณ์ 6 ตุลา เราไม่ควรปล่อยให้มรดกจากวันนั้น ยังเป็นต้นทุนที่ประชาชนต้องจ่ายด้วยอิสรภาพของตัวเอง และเสียงของประชาชนเกือบ 60,000 คนที่ร่วมกันลงชื่อตามรัฐธรรมนูญ ไม่ควรถูกหยุดยั้งไว้เพียงเพราะดุลพินิจ และการตีความของคนเพียงคนเดียว
— ศศินันท์ กล่าวทิ้งท้าย
'ปิยบุตร' ย้ำ ต้องอาศัยความกล้าหาญของผู้แทน
ปิยบุตร แสงกนกกุล เลขาธิการคณะก้าวหน้า โพสต์ข้อความแสดงความเห็นกรณีร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าวว่า เนื่องจากเป็นกฎหมายที่เกี่ยวกับความผิดอาญา และกำหนดอัตราโทษ ก็ย่อมเป็นกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับหมวด 3 สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย ซึ่งโทษจำคุก คือ การจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลผู้กระทำความผิด ดังนั้น การวินิจฉัยของประธานสภาผู้แทนราษฎร จึงไม่ถูกต้อง
สำหรับสิทธิในการโต้แย้งคำวินิจฉัยของประธานสภาผู้แทนราษฎร ปิยบุตร เชื่อว่า ประชาชนผู้เข้าชื่อเสนอร่างพระราชบัญญัติ ย่อมมีสิทธิโต้แย้งคำวินิจฉัยของประธานสภาผู้แทนราษฎร ไปยังศาลปกครองได้
ดังนั้น คณะบุคคลผู้เข้าร่วมเสนอชื่อ จึงน่าจะพิจารณาหาช่องทางในการโต้แย้งไปยังองค์กรตุลาการต่อไป หากดำเนินการตามนี้ ต้องลุ้นว่าศาลปกครองจะวินิจฉัยอย่างไร ซึ่งเป็นประเด็นทางกฎหมาย ต่อสู้ทางกฎหมาย
พร้อมเสนออีกหนึ่งทางว่า สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จำนวน 20 คนขึ้นไป สามารถเสนอร่างพระราชบัญญัติเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรได้
"เมื่อพิจารณาสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากทุกพรรคการเมืองที่มีอยู่ในสภา ณ เวลานี้ ก็เห็นมีแต่ พรรคประชาชนเท่านั้นกระมัง ที่พอจะสนใจประเด็นปัญหาดังกล่าว ส่วนพรรคอื่น คงไม่ต้องไปคาดหวัง ปัญหาจึงมีอยู่ว่า สส.พรรคประชาชน คิดอ่านกันอย่างไร" ปิยบุตร ตั้งคำถาม
อาจกล่าวกันว่า ศาลรัฐธรรมนูญเคยวินิจฉัยมาแล้วว่า ห้ามแก้ มาตรา 112 คำวินิจฉัยนี้ มีปัญหาในทางกฎหมายหลายประการ ไม่ควรยึดถือเป็นบรรทัดฐาน
ดังนั้นการเสนอแก้ไขมาตรา 112 จึงยังกระทำได้อยู่บ้าง เช่น ลดอัตราโทษ หรือแยกฐานความผิด ดูหมิ่น หมิ่นประมาท และอาฆาตมาดร้ายออกจากกัน และการดำเนินการตามกรณีนี้ ก็เป็นการสนับสนุนส่งเสริมสิทธิของประชาชน ในการเข้าชื่อเสนอร่างพระราชบัญญัติ เพื่อโต้กลับการใช้อำนาจของประธานสภาผู้แทนราษฎร
หากดำเนินการตามนี้ ทำได้เลย แต่ต้องอาศัยความกล้าหาญของผู้แทนราษฎร และการประเมินสถานการณ์ของพรรคการเมือง เพราะเป็นประเด็นทางการเมือง ต่อสู้ทางการเมือง
ปชน. จ่อทำหนังสือคัดค้าน 'ประธานรัฐสภา' ใช้อำนาจปัดตก ร่างกฎหมายภาคประชาชน
ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ ผู้นำฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร ในฐานะหัวหน้าพรรคประชาชน ยกตัวอย่างการเสนอกฎหมายโดยภาคประชาชนในอดีต 2 กรณี ที่เคยได้รับการบรรจุเข้าสู่วาระการพิจารณาของสภา ได้แก่ ร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมประชาชน ซึ่งรวบรวมรายชื่อได้ประมาณ 36,000 รายชื่อ ร่างกฎหมายปลดอาวุธ คสช. ซึ่งรวบรวมรายชื่อได้กว่าหมื่นรายชื่อ
และตั้งคำถามถึงความแตกต่างในการใช้ดุลพินิจของประธานรัฐสภาคนปัจจุบัน พร้อมยืนยันว่า การปัดตกร่างกฎหมายที่ประชาชนเกือบ 60,000 คนร่วมกันเข้าชื่อเสนอ เพื่อมุ่งลบล้างผลพวงจากคำสั่งคณะปฏิวัติ และรัฐประหาร เป็นการใช้อำนาจที่พรรคประชาชนไม่เห็นด้วย และเห็นว่าอาจเป็นการใช้อำนาจโดยมิชอบ
"พรรคประชาชนจะทำหนังสือคัดค้านต่อประธานรัฐสภา กรณีการใช้อำนาจปัดตกร่างกฎหมายภาคประชาชนดังกล่าวต่อไป" ณัฐพงษ์ กล่าว
