‘ปลัดกระทรวง’ ในฐานะข้าราชการประจำ คือผู้ขับเคลื่อนนโยบายและกำหนดทิศทางการบริหารของแต่ละกระทรวงอย่างต่อเนื่อง ซึ่งปัจจุบัน มี ‘ปลัดกระทรวง’ อย่างน้อย 5 คน ดำรงตำแหน่ง ‘ยาว’ กว่าจะถึงวันเกษียณ แถมบางคนยังเหลืออายุราชการอีก 7-8 ปี ก็ยิ่งถูกจับตาในฐานะ ‘ผู้คุมเกมราชการ’
SPACEBAR ชวนมาส่องโปรไฟล์ 5 ปลัดกระทรวง ‘อยู่ยาว’ ดูเส้นทางชีวิตราชการของ ‘พวกเขา’ ก่อนก้าวสู่เก้าอี้สูงสุดในฐานะ ‘ข้าราชการประจำ’
• อรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์
ปลัดกระทรวงมหาดไทย เข้ารับตำแหน่งเมื่อปี พ.ศ.2567 จะเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ.2574 ขณะนี้ อายุราชการคงเหลือ 5 ปี
‘อรรษิษฐ์’ เติบโตสายราชการจากเจ้าหน้าที่วิเคราะห์นโยบายและแผน 3 สำนักงานจังหวัดฉะเชิงเทรา จากนั้นขยับดำรงตำแหน่งเรื่อยมาจนขึ้นเป็นรองผู้ว่าราชการ และขึ้นเป็นผู้ว่าราชการในหลายจังหวัด ก่อนจะมาเป็น อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน อธิบดีกรมการปกครอง รองปลัดกระทรวงมหาดไทย และก้าวสู่เก้าอี้ ‘ปลัดกระทรวงมหาดไทย’
• ปิยะศิริ วัฒนวรางกูร
ปลัดกระทรวงยุติธรรม เข้ารับตำแหน่งปี พ.ศ.2569 และจะเกษียณอายุราชการในปีช่วง พ.ศ.2577-2578 ขณะนี้อายุราชการคงเหลือ 8 ปี
สำหรับ ‘ปิยะศิริ’ นั้น เส้นทางเติบโต ค่อนข้างน่าสนใจ เพราะเป็นสาย ‘ข้ามห้วย’ ชีวิตราชการเริ่มจาก ‘นักการข่าว’ สำนักข่าวกรองแห่งชาติ ก่อนจะโอนย้ายมาอยู่กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) จากนั้น ในปี 2566 ได้รับการแต่งตั้งเป็นรองเลขาธิการ ศอ.บต. ก่อนที่ในปี 2568 จะได้รับการแต่งตั้งเป็นเลขาธิการ ศอ.บต. และในปี 2569 ‘ปิยะศิริ’ ก้าวสู่ตำแหน่ง ‘ปลัดกระทรวงยุติธรรม’
นอกจากนี้ สิ่งที่ทำให้สังคมจับตามองคือ ‘ปิยะศิริ’ มีศักดิ์เป็นลูกพี่ลูกน้อง ของ ‘สนองนุช วัฒนวรางกูร’ อดีตภรรยา ‘อนุทิน ชาญวีรกูล’ นายกรัฐมนตรีด้วย
• รพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์
ว่าที่ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จะเข้ารับตำแหน่งในเดือนตุลาคม พ.ศ.2569 จะเกษียณอายุราขการในปี พ.ศ.2576 ขณะนี้อายุราชการคงเหลือ 7 ปี
‘รพีภัทร์’ ผู้บริหารระดับสูง เป็นที่รู้จักในฐานะ ‘ลูกหม้อ’ ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีบทบาทสำคัญในการผลักดันการพัฒนาภาคการเกษตรของไทย ทั้งในระดับประเทศและระดับนานาชาติ ซึ่งในปี 2548-2557 เขาเป็นอัครราชทูตที่ปรึกษาฝ่ายการเกษตร ประจำกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. และกรุงโรม จากนั้นในปี 2563 ดำรงตำแหน่ง รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และปัจจุบันอยู่ในตำแหน่งอธิบดีกรมวิชาการเกษตร และจะก้าวสู่ตำแหน่ง ‘ปลัดกระทรวงเกษตรฯ’ ในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ.2569
• พชร อนันตศิลป์
ปลัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เข้ารับตำแหน่งในปี พ.ศ.2568 จะเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ.2574 ขณะนี้อายุราชการคงเหลือ 5 ปี
‘พชร’ เป็นอีกหนึ่งคน ที่เติบโตแบบข้ามห้วย โดยเริ่มต้นราชการที่กรมบัญชีกลาง และก้าวขึ้นตำแหน่งสำคัญอย่างรวดเร็วในยุครัฐบาล คสช. เคยดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมธนารักษ์ ในปี 2560 จากนั้น เป็นอธิบดีกรมสรรพสามิตในปี 2561 และอธิบดีกรมศุลกากร ในปี 2563 ก่อนจะเป็นผู้อำนวยการสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะในปี 2566 แล้วข้ามห้วยมาสู่ ‘ปลัดกระทรวงดีอี’ ในปี 2568
• ณัฐพล รังสิตพล
ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม เข้ารับตำแหน่งตั้งแต่ปี พ.ศ.2565 มีกำหนดเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ.2573 ขณะนี้ อายุราชการคงเหลือ 4 ปี
‘ณัฐพล’ บุตรชายของ สุขวิช รังสิตพล อดีตรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีหลายกระทรวง ‘เขา’ เป็นลูกหม้อกระทรวงอุตสาหกรรมที่มีผลงานโดดเด่นด้านการวางยุทธศาสตร์อุตสาหกรรม การพัฒนามาตรฐานอุตสาหกรรม และการส่งเสริมเอสเอ็มอี เคยดำรงตำแหน่งสำคัญ เช่น เลขาธิการ สมอ. อธิบดีกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม และ ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม (สศอ.)
เก้าอี้ ‘ปลัดกระทรวง’ แม้จะเป็นตำแหน่งของข้าราชการประจำ
แต่ก็ใช่ว่าจะ ‘แตะต้องไม่ได้’
เมื่อการเมืองเปลี่ยน เกมจัดทัพข้าราชการระดับสูงก็มักถูกหยิบขึ้นมาเป็นอีกหนึ่งสมรภูมิที่น่าจับตา อีกทั้ง ‘ปลัดกระทรวง’ ก็มี ‘วาระ’ ไม่ใช่อยู่ได้จนเกษียณฯ โดยอัตโนมัติ เนื่องจากตามกฎหมายว่าด้วย ระเบียบข้าราชการพลเรือนสามัญผู้ดำรงตำแหน่งประเภทบริหารระดับสูง เช่น ปลัดกระทรวง จะมีวาระการดำรงตำแหน่งคราวละ 4 ปี และเมื่อครบวาระ 4 ปี มีหลายทางเลือก ได้แก่
- ต่อให้อยู่ตำแหน่งเดิมได้ ครั้งละ 1 ปี แต่ต่อได้ ไม่เกิน 2 ครั้ง ดังนั้น คือ รวมสูงสุด 6 ปีในตำแหน่งเดิม
- ย้ายไปดำรงตำแหน่งบริหารระดับสูงตำแหน่งอื่น
- แต่งตั้งไปเป็นปลัดกระทรวงอื่น (หากมีคุณสมบัติและมีการแต่งตั้ง)
ดังนั้น ตัวเลขอายุราชการที่เหลือ 7-8 ปี อาจทำให้หลายคนมองว่า ‘อยู่ยาว’ แต่ในทางกฎหมาย เก้าอี้ ‘ปลัดกระทรวง’ มีวาระการดำรงตำแหน่ง
ขณะที่ในทางการเมือง ก็ไม่มีใครการันตีได้ว่า ปลัดคนไหนจะนั่งครบ 6 ปีจนถึงวันเกษียณฯ ได้ แม้ว่า ปฏิทินราชการจะกำหนดวันเกษียณฯ ไว้ชัดเจน แต่ ‘เกมการเมือง’ มักเดินเร็วกว่านั้นเสมอ
