หน้างานอาจไม่ง่ายอย่างที่คิด! เช็กความพร้อม ‘เลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม’ 27 ก.ย. จับตาสารพัดปัญหาพาวุ่น

สหัสวัต คุ้มคง สส.ชลบุรี พรรคประชาชน ให้ความเห็นผ่านรายการ “สนามข่าว 96” ถึงการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมที่จะมีขึ้นวันที่ 27 กันยายน โดยประเมินว่าหน้างานอาจเกิดความวุ่นวายจากหลายปัจจัย โดยเฉพาะปัญหาเอกสารของนายจ้างที่อาจเตรียมไม่ครบ จนผู้ใช้สิทธิไม่สามารถลงคะแนนได้ รวมถึงกรณีผู้ประกันตนตรวจสอบสิทธิแล้วพบว่าหน่วยเลือกตั้งไม่ตรงกับสถานที่ทำงานหรือภูมิลำเนา

สหัสวัตระบุว่า ผู้ประกันตนบางส่วนไม่เข้าใจว่าตนเองถูกจัดให้อยู่ในหน่วยเลือกตั้งใด ทั้งที่ทำงานอยู่พื้นที่หนึ่งและมีทะเบียนบ้านอยู่อีกพื้นที่หนึ่ง ขณะที่บางรายพบว่าสิทธิที่ปรากฏในระบบไม่ตรงกับหน่วยที่เคยลงทะเบียนไว้ จึงจำเป็นต้องตรวจสอบสิทธิผ่านเว็บไซต์สำนักงานประกันสังคมก่อนเดินทางไปใช้สิทธิ เพราะหากไปผิดหน่วยอาจไม่พบชื่อตนเองและไม่สามารถลงคะแนนได้

ผู้มีสิทธิราว 14 ล้านคน แต่ไม่มีเกณฑ์ขั้นต่ำผู้มาใช้สิทธิ

สำหรับการเลือกตั้งครั้งนี้ มีผู้มีสิทธิเลือกตั้งฝ่ายผู้ประกันตนประมาณ 14 ล้านคน และฝ่ายนายจ้างประมาณ 500,000 คน ขณะที่ระเบียบไม่ได้กำหนดจำนวนผู้มาใช้สิทธิขั้นต่ำ แตกต่างจากการเลือกตั้ง สส. โดยการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมครั้งที่ผ่านมา มีผู้มาใช้สิทธิไม่ถึง 1%

สหัสวัตยังย้ำว่า วันเลือกตั้งกำหนดปิดหีบเวลา 16.00 น. ไม่ใช่ 17.00 น. ซึ่งเป็นเวลาที่ประชาชนคุ้นเคยจากการเลือกตั้งทั่วไป จึงจำเป็นต้องประชาสัมพันธ์ให้ผู้ประกันตนและนายจ้างรับทราบอย่างชัดเจน

กกต.ไม่ได้จัดเลือกตั้ง ประกันสังคมรับผิดชอบเองทั้งหมด

สหัสวัตอธิบายว่า การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมไม่ได้อยู่ภายใต้การจัดการของคณะกรรมการการเลือกตั้ง หรือ กกต. แต่สำนักงานประกันสังคมเป็นผู้ดำเนินการจัดการเลือกตั้งและทำหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนดในฐานะผู้จัดการเลือกตั้ง

นอกจากนี้ ยังมีข้อกังวลเรื่องความเข้าใจของผู้มีสิทธิเลือกตั้งเกี่ยวกับวิธีลงคะแนน โดยผู้ประกันตนต้องเขียนหมายเลขผู้สมัครเป็นเลขอารบิก และเลือกได้ไม่เกิน 7 คน ไม่ใช่การกากบาทหรือทำเครื่องหมายถูก ซึ่งสหัสวัตระบุว่า จากการพูดคุยกับผู้ประกันตนก่อนหน้านี้ ยังพบว่าหลายคนเข้าใจวิธีลงคะแนนไม่ถูกต้อง สะท้อนว่าการประชาสัมพันธ์อาจยังไม่ทั่วถึง

ไม่มีข้อมูลผู้สมัครเพียงพอ ผู้มีสิทธิอาจไม่รู้ว่าจะเลือกใคร

อีกประเด็นที่ถูกตั้งข้อสังเกตคือ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งอาจไม่รู้จักผู้สมัครและไม่มีข้อมูลเพียงพอสำหรับประกอบการตัดสินใจ สหัสวัตเห็นว่า กระบวนการเลือกตั้งควรเปิดพื้นที่ให้ผู้สมัครสามารถแนะนำตัวหรือสื่อสารนโยบายกับผู้มีสิทธิได้มากกว่านี้ เช่น การเปิดพื้นที่ผ่านเว็บไซต์สำนักงานประกันสังคม เพื่อให้ผู้มีสิทธิรับรู้ว่าผู้สมัครแต่ละหมายเลขเป็นใคร

สหัสวัตประเมินว่า ปัญหาหน้างานมีโอกาสเกิดขึ้นอย่างแน่นอน แต่ยังยากที่จะคาดการณ์ว่าจะรุนแรงถึงระดับใด โดยเฉพาะขั้นตอนการวินิจฉัยบัตรดีหรือบัตรเสีย เนื่องจากผู้มีสิทธิต้องเขียนหมายเลขผู้สมัครหลายหมายเลข และอาจเกิดกรณีที่เขียนถูกบางช่องแต่ผิดบางช่อง ซึ่งต้องอาศัยดุลยพินิจของคณะกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้งในการพิจารณา

ห่วง “บัตรผี” หากผู้มีสิทธิถูกจัดหน่วยไกลจากที่ทำงาน

สหัสวัตยังตั้งข้อสังเกตถึงความเสี่ยงเรื่อง “บัตรผี” จากการจัดหน่วยเลือกตั้ง โดยเฉพาะผู้ประกันตนที่เลือกใช้สิทธิตามสถานที่ทำงาน ซึ่งกระจุกตัวอยู่ในจังหวัดที่มีนิคมอุตสาหกรรมและแหล่งจ้างงานขนาดใหญ่กว่า 10 จังหวัด ขณะที่ทะเบียนบ้านของคนกลุ่มนี้อาจอยู่ต่างจังหวัด

ยกตัวอย่าง ผู้ประกันตนที่ทำงานอยู่ชลบุรี แต่มีทะเบียนบ้านอยู่บึงกาฬ หากถูกจัดให้ไปใช้สิทธิที่บึงกาฬ โอกาสที่เจ้าตัวจะเดินทางไปใช้สิทธิมีน้อย และหากผู้มีสิทธิไม่ได้ลงทะเบียนเลือกหน่วยใหม่ ก็อาจไม่เดินทางไปใช้สิทธิในพื้นที่ดังกล่าว สหัสวัตจึงมองว่า สถานการณ์ดังกล่าวอาจเปิดช่องให้เกิดกรณีที่มีผู้ใช้สิทธิแทนโดยที่เจ้าของสิทธิไม่รู้ตัว

สำหรับจำนวนผู้สมัคร สหัสวัตระบุว่าไม่สามารถจำตัวเลขที่แน่นอนได้ แต่จากหมายเลขผู้สมัครที่เห็นมีประมาณ 70-80 หมายเลข และมีการรวมตัวเป็นหลายทีม โดยเฉพาะฝ่ายลูกจ้างที่พบอย่างน้อย 4-5 ทีม

ศาลสั่งเลือกตั้ง 27 ก.ย. ห่วงปัญหาลุกลามถึงการร้องศาล

เมื่อถามถึงความเป็นไปได้ในการเลื่อนการเลือกตั้ง สหัสวัตระบุว่าไม่สามารถเลื่อนได้ เนื่องจากมีคำสั่งศาลกำหนดให้จัดการเลือกตั้งในวันเดิม คือ 27 กันยายน

ส่วนกรณีที่อาจมีผู้มาใช้สิทธิจำนวนน้อยหรือเกิดปัญหาจนมีการร้องให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ สหัสวัตมองว่า หากการตรวจสอบพบ “บัตรผี” หรือความผิดปกติอื่นอย่างมีนัยสำคัญ และพิสูจน์ได้ว่ามีผลต่อการเปลี่ยนแปลงผลการเลือกตั้ง ก็อาจจำเป็นต้องนำเรื่องเข้าสู่ศาลเพื่อพิจารณา รวมถึงอาจต้องพิจารณาการเลือกตั้งใหม่

อย่างไรก็ตาม หากพบปัญหาแต่ไม่ถึงขั้นเปลี่ยนแปลงผลคะแนน ก็อาจไม่มีความจำเป็นต้องจัดการเลือกตั้งใหม่

หวั่นบอร์ดรักษาการยืดเยื้อ กระทบความชอบธรรมการบริหารกองทุน

สหัสวัตกล่าวว่า ไม่ว่าผลการเลือกตั้งจะออกมาอย่างไร สำนักงานประกันสังคมควรเตรียมแผนสำหรับการเลือกตั้งครั้งต่อไปตั้งแต่ขณะนี้ เพื่อป้องกันไม่ให้ปัญหาเดิมเกิดขึ้นอีกในอนาคต เนื่องจากหากการเลือกตั้งมีปัญหาจนต้องใช้บอร์ดรักษาการต่อไป ก็อาจเกิดข้อกังวลเรื่องความชอบธรรมในการอนุมัติโครงการและการรักษาผลประโยชน์ของผู้ประกันตน

เขามองว่า หากบอร์ดไม่สามารถทำหน้าที่ได้อย่างเต็มที่ อำนาจในการบริหารจัดการบางส่วนอาจกลับไปอยู่กับฝ่ายข้าราชการ ซึ่งเป็นอีกประเด็นที่น่ากังวล

เหลือ 5 วันก่อนเลือกตั้ง ห่วงสำนักงานประกันสังคมแก้ปัญหาไม่ทัน

สหัสวัตกล่าวถึงสถานการณ์ก่อนถึงวันเลือกตั้งว่า เหลือเวลาเพียงประมาณ 5 วัน แต่ยังมีปัญหาหลายด้านที่ต้องแก้ไข พร้อมระบุว่าอยากให้ทุกฝ่ายช่วยกันติดตามและสนับสนุนให้สำนักงานประกันสังคมสามารถดำเนินการได้อย่างเต็มที่ เพราะยังไม่เห็นแนวทางชัดเจนว่าจะสามารถแก้ปัญหาที่มีอยู่ให้แล้วเสร็จภายในเวลาที่เหลือได้อย่างไร

ทั้งนี้ สหัสวัตกล่าวว่า เห็นข้อมูลว่ามีการยื่นกระทู้ถามรัฐมนตรีเกี่ยวกับการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม แต่รัฐมนตรียังไม่ได้ไปตอบกระทู้ โดยไม่ทราบเหตุผล ขณะที่การจัดการเลือกตั้งครั้งนี้ใช้งบประมาณโดยประมาณ 200 ล้านบาท

การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมวันที่ 27 กันยายน จึงไม่ได้มีเพียงโจทย์เรื่องการนำผู้แทนชุดใหม่เข้าสู่บอร์ด แต่ยังมีข้อกังวลตั้งแต่การตรวจสอบสิทธิ หน่วยเลือกตั้ง วิธีลงคะแนน การวินิจฉัยบัตรดีบัตรเสีย ไปจนถึงความเสี่ยงเรื่องผู้ใช้สิทธิแทนและข้อร้องเรียนหลังการเลือกตั้ง