(29 พ.ย. 2565) สำนักเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ผู้กำกับมูลนิธิคอนราด อาเดนาวร์ ประเทศไทย (Konrad-Adenauer-Stiftung Thailand) จัดโครงการพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมและการสื่อสารทางการเมืองเพื่อสร้างภาพลักษณ์ที่ดีต่อสถาบันนิติบัญญัติ ณ รัฐสภา ซึ่งเป็นการเสวนาเรื่อง ‘กติกาเลือกตั้งใหม่ ใครได้ประโยชน์’ โดยมี อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ อดีตนายกรัฐมนตรี, สมชัย ศรีสุทธิยากร อดีตโฆษกคณะกรรมาธิการ (กมธ.) ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. และ เจษฎ์ โทณะวณิก ประธานคณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย เข้าร่วมเสวนา
โดย อภิสิทธิ์ กล่าวบางช่วงบางตอนว่า ยังไกลเกินไปที่จะบอกว่าคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ในประเด็นเกี่ยวกับ พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. จะออกมาอย่างไร โดยกรณีที่ชี้ว่าขัดรัฐธรรมนูญ ต้องมีการชี้ให้เห็นว่าขัดตรงไหน แต่เชื่อว่าอาจมีการให้ผ่าน อย่างไรก็ตาม ไม่ค่อยเห็นด้วยกับความคิดที่ว่า หากทำกฎหมายไม่ทันก็ออกพระราชกำหนด (พ.ร.ก.) เพราะ พ.ร.ก. มาแทน พ.ร.บ.เท่านั้น ในกรณีที่มีความจำเป็นเร่งด่วน ขณะที่เราก็ยังมีมรดกตกค้าง มาตรา 272 ที่ให้ ส.ว. 250 คนสามารถเลือกนายกฯ ได้อยู่
“สิ่งที่เป็นห่วงคือเราเลือกตั้งไปทำไม ถ้าระบบเลือกตั้งสับสนเช่นนี้ ก็ไม่ทราบว่าเลือกไปแล้วสุดท้ายเจตนารมณ์ของประชาชนคืออะไร อยากให้ช่วยกันคิดมากกว่า ว่าจะทำอย่างไรให้ประชาชนและประเทศชาติได้อะไรจากการเลือกตั้ง” อภิสิทธิ์ กล่าว
ด้าน เจษฎ์ กล่าวบางช่วงบางตอนว่า คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) เขียนมาแล้วเมื่อปี 60 หากจะแก้ระบบจัดสรรปันส่วน ก็ต้องไปดูว่าระบบจัดสรรปันส่วนผสมอยู่ในรัฐธรรมนูญมาตราใดบ้าง สภาฯ แก้แค่มาตรา 91 ก็เหมือนกับมาตรา 91 เดิมคือหาร 500 มาตรา 91 ใหม่คือหาร 100 ซึ่งปัญหา คือ วาระ 1 เอาหาร 100, วาระ 2 เอา 500, วาระ 3 ตัดสินใจไม่ได้ ซึ่งเป็นปัญหาของการยกร่างรัฐธรรมนูญ ท้ายที่สุด หากศาลรัฐธรรมนูญเห็นว่าขัด จะตีตกแบบไหน ตีตกเฉพาะรายมาตรา หรือตีตกทั้งฉบับ แต่หากจะตีตกทั้งฉบับ เมื่อไปทำใหม่ ปัญหาอยู่ที่รัฐธรรมนูญ ไม่ใช่กฎหมายลูก หากดูรากเหง้าของปัญหา ปัญหาแรกคือ คสช., ปัญหาที่สองคือ ส.ว.เลือกนายกฯ 5 ปี และปัญหาที่สามคือ คสช.มาตั้งพรรค
ขณะที่ สมชัย กล่าวบางช่วงบางตอนว่า พรุ่งนี้ (30 พ.ย.) ศาลรัฐธรรมนูญจะตัดสินเหมือนการตัดสิน พ.ร.ป.พรรคการเมือง คือเป็นไปได้ทั้งผ่านและไม่ผ่าน หากผ่าน ก็จะเข้าสู่กระบวนการเลือกตั้งอย่างสบายใจ สิ่งที่หลายคนคาดการณ์ไว้ คือ พรรคการเมืองขนาดใหญ่จะได้เปรียบจากการเลือกตั้ง ซึ่งระบบการคำนวณ ส.ส.เป็นระบบคู่ขนาน หากชนะในเขตก็จะได้ ส.ส.ในเขตไป และยังมีโอกาสลุ้นได้ ส.ส.ในสัดส่วนบัญชีรายชื่อด้วย หากไม่ผ่าน เนื่องจากรัฐธรรมนูญมีการขัดกัน การที่จะเขียนให้ไม่ขัดกันมาตราที่เกี่ยวข้องต้องแก้ทั้งหมด 6 มาตราเป็นอย่างน้อย แต่ขณะนี้แก้เพียง 3 มาตรา
โดย อภิสิทธิ์ กล่าวบางช่วงบางตอนว่า ยังไกลเกินไปที่จะบอกว่าคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ในประเด็นเกี่ยวกับ พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. จะออกมาอย่างไร โดยกรณีที่ชี้ว่าขัดรัฐธรรมนูญ ต้องมีการชี้ให้เห็นว่าขัดตรงไหน แต่เชื่อว่าอาจมีการให้ผ่าน อย่างไรก็ตาม ไม่ค่อยเห็นด้วยกับความคิดที่ว่า หากทำกฎหมายไม่ทันก็ออกพระราชกำหนด (พ.ร.ก.) เพราะ พ.ร.ก. มาแทน พ.ร.บ.เท่านั้น ในกรณีที่มีความจำเป็นเร่งด่วน ขณะที่เราก็ยังมีมรดกตกค้าง มาตรา 272 ที่ให้ ส.ว. 250 คนสามารถเลือกนายกฯ ได้อยู่
“สิ่งที่เป็นห่วงคือเราเลือกตั้งไปทำไม ถ้าระบบเลือกตั้งสับสนเช่นนี้ ก็ไม่ทราบว่าเลือกไปแล้วสุดท้ายเจตนารมณ์ของประชาชนคืออะไร อยากให้ช่วยกันคิดมากกว่า ว่าจะทำอย่างไรให้ประชาชนและประเทศชาติได้อะไรจากการเลือกตั้ง” อภิสิทธิ์ กล่าว
ด้าน เจษฎ์ กล่าวบางช่วงบางตอนว่า คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) เขียนมาแล้วเมื่อปี 60 หากจะแก้ระบบจัดสรรปันส่วน ก็ต้องไปดูว่าระบบจัดสรรปันส่วนผสมอยู่ในรัฐธรรมนูญมาตราใดบ้าง สภาฯ แก้แค่มาตรา 91 ก็เหมือนกับมาตรา 91 เดิมคือหาร 500 มาตรา 91 ใหม่คือหาร 100 ซึ่งปัญหา คือ วาระ 1 เอาหาร 100, วาระ 2 เอา 500, วาระ 3 ตัดสินใจไม่ได้ ซึ่งเป็นปัญหาของการยกร่างรัฐธรรมนูญ ท้ายที่สุด หากศาลรัฐธรรมนูญเห็นว่าขัด จะตีตกแบบไหน ตีตกเฉพาะรายมาตรา หรือตีตกทั้งฉบับ แต่หากจะตีตกทั้งฉบับ เมื่อไปทำใหม่ ปัญหาอยู่ที่รัฐธรรมนูญ ไม่ใช่กฎหมายลูก หากดูรากเหง้าของปัญหา ปัญหาแรกคือ คสช., ปัญหาที่สองคือ ส.ว.เลือกนายกฯ 5 ปี และปัญหาที่สามคือ คสช.มาตั้งพรรค
ขณะที่ สมชัย กล่าวบางช่วงบางตอนว่า พรุ่งนี้ (30 พ.ย.) ศาลรัฐธรรมนูญจะตัดสินเหมือนการตัดสิน พ.ร.ป.พรรคการเมือง คือเป็นไปได้ทั้งผ่านและไม่ผ่าน หากผ่าน ก็จะเข้าสู่กระบวนการเลือกตั้งอย่างสบายใจ สิ่งที่หลายคนคาดการณ์ไว้ คือ พรรคการเมืองขนาดใหญ่จะได้เปรียบจากการเลือกตั้ง ซึ่งระบบการคำนวณ ส.ส.เป็นระบบคู่ขนาน หากชนะในเขตก็จะได้ ส.ส.ในเขตไป และยังมีโอกาสลุ้นได้ ส.ส.ในสัดส่วนบัญชีรายชื่อด้วย หากไม่ผ่าน เนื่องจากรัฐธรรมนูญมีการขัดกัน การที่จะเขียนให้ไม่ขัดกันมาตราที่เกี่ยวข้องต้องแก้ทั้งหมด 6 มาตราเป็นอย่างน้อย แต่ขณะนี้แก้เพียง 3 มาตรา
