ในการประชุมวุฒิสภา ที่มี พล.อ.เกรียงไกร ศรีรักษ์ รองประธานวุฒิสภาคนที่ 1 เป็นประธานการประชุม วาระพิจารณากระทู้ถามสดของ นันทนา นันทวโรภาส สว. เรื่องโครงการ TH-AI Passport ถามไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) แต่ไชยชนกมอบหมายให้ แนน บุณย์ธิดา สมชัยรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงดิจิทัลฯ มาตอบกระทู้แทน
โดยนันทนา กล่าวว่า ขอบคุณที่แนนมาตอบกระทู้เรื่องนี้แทนไชยชนก เพราะหากไชยชนกมาตอบ ตนเองคงต้องไปฝึกภาษาทิงลิชมาสนทนากับไชยชนก และอาจจะต้องมีคนมาแปลภาษาให้คนอื่นเข้าใจอีกครั้งขอกระทู้ถามรัฐมนตรีช่วยเป็นภาษาคน อุ๊ย ภาษาไทยแล้วกัน
โดยโครงการ TH-AI Passport นี้ เป็นโครงการที่ประชาชนให้ความสนใจอย่างล้นหลาม หรือเรื่องอื้อฉาวเลยก็ว่าได้ เพราะแทบจะเป็นโครงการที่เหาะมาเลยเร็วกว่าทุกกระทรวง และยังสร้างความตื่นตะลึงให้กับชาวเน็ตเป็นอย่างมาก เมื่อโครงการที่ใช้งบประมาณถึง 1,621 ล้านบาท แต่กลับใช้เวลาในการเขียนทีโออาร์ และเสร็จสิ้นการประมูลภายใน 34 วัน ช่างเร็วรวดอย่างน่าตกใจ ปกติการที่รัฐบาลจะเสนอโครงการที่ประชาชนได้ประโยชน์ ผู้คนก็จะแซ่ซ้องสรรเสริญ ยิ่งได้รับประโยชน์อย่างรวดเร็วเช่นนี้ ประชาชนก็น่าจะยิ่งไชโยโห่ร้อง แต่ทำไมโครงการนี้ตรงกันข้าม มีแต่คำถามมากมาย
นันทนา กล่าวว่า ตนเองมีคำถามเรียบง่าย 9 ข้อ ได้แก่ 1.กระทรวงดีอีฯ คิดอย่างไรจึงออกนโยบาย AI โปรที่จะแจกประชาชน 5 ล้านบัญชี ทำไมต้อง 5 ล้านบัญชีกระทรวงดีอีฯ เอาฐานคิดมาจากไหน และจะใช้เกณฑ์การแจกจ่ายอย่างไร 2.การแจก AI โปร 1 ปีคนไทยและประเทศไทยจะได้อะไรจากการใช้เงินมากมายขนาดนี้จะเป็นการสูญเปล่าหรือไม่ 3.หากจะแจก AI โปรทำไมจึงไม่ซื้อตรงจากบริษัทปลายทางเลย ไม่ประหยัดกว่าหรือ ทำไมจึงต้องซื้อแบบมีคนกลาง เพราะมีคนสงสัยว่ามีเงินทอนหรือไม่ แต่ตนเองไม่เชื่อ 4.การจัดทำทีโออาร์อย่างเร่งรีบ ผิดสังเกต และผู้มีส่วนได้เสียได้เข้ามามีส่วนจัดทำทีโออาร์ด้วยหรือไม่ 5.ในเนื้อหานั้นแน่ใจหรือไม่ว่า AI โปรที่แจกนั้น เป็นระดับโปรหรือจริงๆ แล้วเป็นแค่ระดับพื้นฐานที่คนทั่วไปสามารถใช้ได้ฟรี แต่รัฐต้องมาจ่ายเงิน
6.ทำไมทีโออาร์จึงระบุให้โฆษณาผ่านหน้าจอร้านสะดวกซื้อ 1,500 จอ โดยคนไทยทราบดีว่าใครที่ทำธุรกิจนี้บ้าง มีเจ้าเดียวใช่หรือไม่ และทำไมหากเราจะแจก AI โปร ซึ่งเป็นเทคโนโลยีออนไลน์ ทำไมจึงไม่โฆษณาออนไลน์ แต่ทำไมไปโฆษณาผ่านร้านสะดวกซื้อ เพราะมันโบราณและย้อนแย้งกับสิ่งที่ทางกระทรวงกำลังจะแจก7.ทำไมบริษัทที่ชนะการประมูลเป็นบริษัทที่ทำราคากลางของกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กระทรวงสาธารณสุข และยังได้ต่อสัญญาโมโต้จีพี ซึ่งถือเป็นความบังเอิญอย่างร้ายกาจ 8.ทำไมเร่งผลักดันโครงการนี้ เพราะมีคนพูดว่าเร่งรีบถอนทุนจากการเลือกตั้ง และ 9.ขณะนี้มีเสียงคัดค้านอย่างอื้ออึงกระทรวงจะทบทวนโครงการนี้หรือไม่
ด้านแนน กล่าวว่า หากใครติดตามการเมืองจะทราบดีว่า พวกเราเรียกวุฒิสภาว่าสภาสูง ตนเองค่อนข้างตกใจเล็กน้อย ที่เมื่อสักครู่มีคำเสียดสีมาพอสมควร และแปลกใจพอสมควรที่ประธานไม่ได้ทักท้วงอะไรด้วย แต่ไม่เป็นอะไร ตนเองจะขอตอบคำถามแม้ว่าคำถามทั้ง 9 ข้อนั้น ไชยชนกเคยตอบไปแล้ว และสัปดาห์ที่ผ่านมาปลัดกระทรวงก็ตอบคำถามไปแล้วทุกคำถามเช่นกัน ตนเองจึงค่อนข้างไม่ค่อยเข้าใจ ว่านี่เป็นเรื่องเร่งด่วนที่ไม่มีใครรับรู้ข้อมูลนี้เลยหรือไม่ คงจะไม่ใช่ เพราะทุกคำถามมีคำตอบไปหมดแล้วทุกข้อ และไม่เข้าใจว่า ทำไมมาถึงวันนี้แล้วยังติดหล่ม 34 วัน เมื่อมีการชี้แจงไปเรียบร้อยแล้ว ว่าตั้งแต่เริ่มกระบวนการจนถึงวันที่เซ็นสัญญาไม่ใช่แค่ 34 วันมันมากกว่านั้น ระยะเวลาทั้งหมดเป็นไปตามการจัดซื้อจัดจ้างทั่วไปเหมือนโครงการอื่นๆ ไม่มีอะไรผิดแปลก
ส่วนที่ท่านถามว่า ทำไมถึงอยากให้ประชาชนคนไทยได้ใช้ และเป้าหมายเป็นใครบ้าง เราก็เขียนไว้ชัดอยู่แล้วว่า ต้องการให้คนไทยที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไปมีสิทธิ์เข้าถึงการใช้ AI โปร ซึ่งเราก็อยากแจกหมดทั้งประเทศ หลายประเทศทั่วโลกสนับสนุนให้ประชาชนได้ใช้ AI เพื่อพัฒนาตัวเอง ซึ่งถ้ากดเข้าไปดูในแพลตฟอร์มต่าง ๆ ในแฮทแท็กตัวนึงคือ ครีเอเตอร์มือใหม่ เปิดค่าการมองเห็น คนไทยทั้งนั้นที่ใช้ หลายคนใช้เพื่อทำมาหากิน ในโลกออนไลน์ ไม่ได้จำกัดแค่ว่าคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ตัวชี้วัดหลังจากนี้ จะชี้ชัดว่าประชาชนจะได้อะไร
สำหรับคำถามว่า ทำไมไม่ซื้อตรง มีเงินทอนหรือไม่ นี่ก็เป็นคำถามที่ไม่น่าจะออกมาจากทางสมาชิกรัฐสภา เพราะคำถามเหล่านี้ถ้าสงสัยจริงต้องส่งเรื่องไปที่สำนักงานป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) แล้ว คงไม่มาถามเพื่อเป็นการเสียดสีหรือชี้นำให้สังคมมองไปเองด้านหนึ่ง ทั้งที่ยังไม่เห็นตัวเนื้องานเลยว่าคืออะไร
ที่สำคัญเราไม่ได้ใช้เจ้าเดียว โครงการนี้มีทั้งหมด 8 เจ้า 14 แพลตฟอร์ม ถ้าเราต้องไปคุยตรงแยกกัน 8 เจ้า ไม่มั่นใจว่าระยะเวลา 1 ปีจะเพียงพอหรือไม่ และขอยืนยันว่า การจัดทำ TOR การจัดทำโครงการรวมถึงการจัดซื้อจัดจ้างเป็นไปตามระเบียบราชการทุกข้อ ซึ่งวันนั้นการทำประชาพิจารณ์ไม่มีใครมีความเห็นอะไรเลย เราก็โฆษณาตามปกติเหมือนโครงการอื่นๆ แต่ไม่มีใครค้านมาทั้งสิ้น ส่วนเป็น AI โปรจริงหรือไม่ ก็ขอให้รอดูแต่ยืนยันว่าโปรแน่นอน
ขณะที่ทำไมต้องโฆษณาบนจอร้านสะดวกซื้อ ก็ขอตอบตามปลัดกระทรวงฯ ว่า มีคนเข้าร้านสะดวกซื้อจำนวน 20 ล้านคนต่อวัน เพราะโครงการนี้เราไม่ได้เจาะจงกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่อยากให้คนไทยที่อยากใช้ AI เข้ามาลงทะเบียนเพื่อนำโครงการนี้ไปพัฒนา ทั้งในการเรียนและการสร้างอาชีพ
ส่วนที่พยายามชี้ว่า เป็นบริษัทเดียวกับที่ได้งานตรงนี้ตรงนั้น ถ้าจะสงสัยแบบนี้คงต้องรื้องบประมาณใหม่ทั้งหมด ในทุกงานของภาครัฐ เพราะว่าหลายๆ งาน ก็มีวนไม่กี่เจ้าในแต่ละกระทรวง เพราะเขามีความสามารถในการทำงาน ไม่ได้หมายความว่ามีการล็อกให้ใครอย่างใดอย่างหนึ่งทำ ท่านทราบดีว่างานประมูลภาครัฐก็ต้องมีความสามารถตามที่รัฐกำหนดเพื่อที่จะเข้ามาทำงานได้ ในเมื่อถ้าเขามีความสามารถ ไม่ใช่แค่กระทรวงดีอีฯ กระทรวงไหนก็ตาม แต่ถ้าเขามีความสามารถเขาก็มีสิทธิ์ประมูลงาน
แนน ขอประชาสัมพันธ์เพิ่มเติมว่า เป็นความใส่ใจของรัฐมนตรีที่เปิดให้รับฟังความเห็นเพิ่มเติมจากผู้ที่มีความเห็นแตกต่างกันไป ซึ่งในวันที่ 11 มิถุนายนนี้ ที่กระทรวงดีอีฯ เปิดเวทีเสวนารับฟังและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ซึ่งเราไม่ได้ปิดหรือจิ้มให้ใครไป จึงอยากจะเชิญชวน ว่าใครมีความคิดเห็นอย่างไร เราต้องการเปิดรับฟังความคิดเห็นอย่างจริงจังและจริงใจ และต้องขอขอบคุณที่ทำให้ประชาชนทุกกลุ่ม ได้รับทราบว่ามีโครงการนี้ และสามารถเข้าถึงโครงการนี้ได้จริงๆ แล้วจริงๆอยากจะให้คนทั้งประเทศ แต่ในเมื่อได้เท่านี้ ก็ต้องให้เป็นโครงการนำร่องไปก่อน เป็นสิ่งหนึ่งที่เราอยากพัฒนาอยากให้คนเรียนรู้
ขณะที่ พล.อ.เกรียงไกร กล่าวว่า ตนเองต้องขอโทษแนนด้วยที่ไม่ได้ตักเตือนสมาชิกที่อภิปรายในลักษณะดังกล่าว ตนเองคิดว่าเป็นสภาสูง วุฒิสมาชิกทั้งหลายเป็นผู้ที่มีวุฒิภาวะ ประชาชนที่ฟังอยู่ย่อมทราบดีว่า ความหมายเป็นอย่างไร ก็เป็นเสียงสะท้อนของประชาชนเช่นเดียวกัน ตนเองก็ต้องขอโทษด้วยเช่นกัน
จากนั้นนันทนา กล่าวถามย้ำถึงคำถามสุดท้ายว่า ท่านจะไปต่อกับโครงการนี้ หรือทบทวนในรายละเอียดหรือไม่ อย่างไร ตนเองยังต้องการคำตอบ
แนน จึงชี้แจงว่า คิดว่าตนเองตอบคำถามชัดเจนแล้ว ว่าคนไทยตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไป ซึ่งจะมีการลงทะเบียนพร้อมกัน โดยใช้การยืนยันตัวตนผ่านไทยไอดีแค่นี้ หากจะมีคำถามตามมาว่า ทำไมต้องผ่านไทยไอดี ก็เพราะเราต้องการให้คนไทยใช้ หากจะใช้อีเมล์เฉยๆ มาลงทะเบียน เราก็ไม่สามารถที่จะทราบได้ ว่าเป็นคนไทยจริงๆหรือไม่ เราจึงบอกว่า 5 ล้านสิทธิ์ ให้คนไทย 15 ปีขึ้นไป ใคร 15 ปีขึ้นไป รอลงทะเบียนได้เลย
แต่ถามว่าทำไมไม่เจาะจงเป้าหมาย ตนเองก็ตอบไปแต่แรกแล้ว จริงๆ อยากได้ทั้งประเทศเลย แต่งบประมาณเมื่อดูแล้วทำได้ประมาณ 5 ล้านคน และได้กำหนดเป้าหมายไปแล้ว 3 กลุ่มใหญ่ๆ ที่ครอบคลุมทั้งหมด ทั้งนักเรียนนักศึกษา กลุ่มผู้ประกอบการธุรกิจ และภาคราชการ โดยเราได้มีหนังสือไปสอบถามหน่วยงานราชการเมื่อช่วงเดือนเมษายนที่ผ่านมา ว่าหากกระทรวงดีอีฯ จะมีโครงการนี้ หน่วยงานราชการมีความคิดเห็นอย่างไร ซึ่งมีการตอบกลับตัวเลขที่สูง
“ท่านอย่าคิดว่าการใช้ AI จะเป็นการใช้แค่กลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ตอนนี้ AI อยู่ในชีวิตเราทุกส่วนมีการใช้ในทุกด้าน มีการใช้จนกระทั่งผู้ปกครองเป็นห่วงลูก ซึ่งเราได้มองเห็นถึงปัญหานี้เช่นกัน จึงได้เพิ่มเรื่องของการเรียนรู้เข้าไป และเมื่อเรียนจบก็จะมีการออกใบรับรองให้ด้วยเช่นกัน” แนน ย้ำ
ส่วนที่ถามว่า จะไปต่อหรือไม่นั้น ตนเองขอย้ำว่า ไชยชนกบอกแล้วว่าได้เปิดเวทีรับฟังความผิดเห็น รวมถึงข้อเสนอแนะที่กระทรวงในวันที่ 11 มิถุนายนนี้ สามารถเข้าไปพูดคุยกันได้ ว่าเนื้อหาของโครงการนี้ดีหรือไม่ ที่มาเป็นอย่างไร เราจะสามารถทำอะไรให้ครอบคลุม เพื่อให้เป็นประโยชน์ต่อประชาชนได้หรือไม่ และเข้าใจว่าตนเองค่อนข้างตอบได้ชัดเจนแล้วในประเด็นที่มา และแจกให้ใครบ้าง กรอบระยะเวลา คำถามทั้ง 9 ข้อที่นันทนาถามนั้น ตนเองมั่นใจว่าตอบครบและครอบคลุมท่านบอกว่าตนเองเลี้ยวไปเลี้ยวมา ตนเองไม่ได้เลี้ยวไปไหน และยืนตอบอยู่ตรงนี้ และตอบชัดเจนทุกข้อด้วย
นันทนา ขอใช้เวลาที่เหลืออีก 1 นาที จึงจะขอสรุปตรงสั้นๆ ทำให้ พล.อ.เกรียงไกร กล่าวว่า “สั้นๆ นะครับ” นันทนา จึงกล่าวว่า “สั้นค่ะ ดิฉันเหลือ 1 นาที รัฐมนตรีใช้เวลาเกินไป 6 นาที 36 วินาที ดิฉันยังไม่หมดเวลานะคะ” พร้อมกล่าวต่อว่า สิ่งที่ตนเองได้ยินแนนตอบคำถามนั้น หากบอกว่าตอบครอบคลุมแล้ว ตนเองคงขอสรุปในฐานะที่เป็นผู้ตั้งกระทู้ถาม ว่าโครงการดังกล่าวเป็นโครงการที่ใช้ภาษีของประชาชนอย่างไม่คุ้มค่าเป็นอย่างยิ่ง และเป็นการสูญเปล่าของงบประมาณ 1,621 ล้านบาทที่จะเกิดขึ้นกับกระทรวงแห่งนี้
