Data Daily: ผลเลือกตั้ง-นายกรัฐมนตรี กว่าจะรู้ ต้องรอนานแค่ไหน?

14 พฤษภาคม 2566 หีบเลือกตั้งเปิดให้ลงคะแนนตั้งแต่ 08.00 - 17.00 น. เมื่อเสร็จสิ้นการลงคะแนน จะปิดหีบเลือกตั้ง และเริ่มนับคะแนน ณ สถานที่เลือกตั้งจนเสร็จสิ้น 

แสวง บุญมี เลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กล่าวว่า จะเปิดเผยผลคะแนนเลือกตั้ง ส.ส. อย่างไม่เป็นทางการ ครบทุกเขต คาดว่าไม่เกินห้าทุ่มหรือ 23.00 น. ของวันเลือกตั้ง 

ประชาชนสามารถติดตามภาพรวมการนับคะแนนทั่วประเทศ แบบแบ่งเขต และแบบบัญชีรายชื่อได้ที่ www.ectreport.com ตั้งแต่ 1 ทุ่มเป็นต้นไป โดยจะอัพเดทข้อมูลทุก 15 นาที และหยุดรายงานคะแนนเมื่อนับไปได้ 95% 

จากนั้นจะรายงานผลการเลือกตั้งอย่างไม่เป็นทางการ คาดว่าประมาณ 23.00 น. 

ชนะเลือกตั้ง ใครว่าได้เป็นนายกฯ เสมอไป 

ส่วนผลเลือกตั้งอย่างเป็นทางการ หลังจาก กกต. ตรวจสอบว่าการเลือกตั้งสุจริต ชอบธรรมแล้ว จะประกาศผลซึ่งต้องไม่ช้ากว่า 60 วัน นับตั้งแต่วันเลือกตั้ง ดูตามปฏิทินคือภายในวันที่ 13 กรกฎาคม 2566 

ตามมารยาททางการเมืองแล้ว พรรคที่ได้คะแนนเสียงมากที่สุดเป็นอันดับหนึ่ง จะต้องเป็นพรรคที่มีสิทธิในการจัดตั้งรัฐบาล 

แต่ท่ามกลางเงื่อนไขทางการเมืองและ ส.ว. 250 คนที่มีอำนาจโหวตเลือกนายกรัฐมนตรี อาจทำให้พรรคที่ไม่ได้คะแนนเสียงอันดับหนึ่ง มีอำนาจต่อรองกับพรรคอื่น และร่วมกันจัดตั้งรัฐบาลได้ 

เมื่อคราวเลือกตั้ง พ.ศ.2562 เคยเกิดเหตุการณ์นี้แล้ว ส่วน พ.ศ.2566 จะซ้ำรอยหรือไม่ คงต้องติดตามชม 

โหวตเลือกนายกฯ เมื่อไหร่? 

หลัง กกต. ประกาศผลเลือกตั้งอย่างเป็นทางการแล้ว จะมีการเรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรกภายใน 15 วัน หรือภายใน 28 กรกฎาคม 2566 แล้วให้มีการเลือกประธานสภาคนหนึ่ง และรองประธานสภาคนหนึ่งหรือสองคน 

หลังจากนั้นจะเปิดประชุมรัฐสภาเพื่อลงมติเลือกนายกฯ รัฐธรรมนูญ 2560 ระบุว่า นายกรัฐมนตรีต้องมาจากการเสนอชื่อของพรรคการเมืองไม่เกิน 3 รายชื่อ และมีเงื่อนไข ดังนี้ 

• เป็นคนในบัญชี 'แคนดิเดต' ของพรรคที่มี ส.ส. ไม่น้อยกว่าร้อยละ 5 ของสภาผู้แทนราษฎร 
• ต้องมี ส.ส. จำนวนไม่น้อยกว่า 1 ใน 10 ของสภาผู้แทนฯ หรือ 50 คน ร่วมกันเสนอชื่อ 
• จะต้องได้รับเสียงไม่น้อยกว่า 'ครึ่งหนึ่ง' ของสภาผู้แทนฯ เท่าที่มีอยู่ 

ทว่าใน ‘บทเฉพาะกาล’ ของรัฐธรรมนูญ เพิ่ม ‘กลไกพิเศษ’ ในช่วง 5 ปีแรกที่รัฐธรรมนูญ 2560 ประกาศใช้ คือให้ ส.ว. มีส่วนร่วมในการร่วมโหวตนายกฯ ด้วย 

คำถามสำคัญคือ ส.ว. 250 คน จะโหวตเลือกใคร ความจริงแล้ว คำถามนี้ไม่ควรต้องถาม เพราะคนที่ได้รับคะแนนเสียงจากประชาชนมากที่สุด ควรจะได้รับสิทธิ์นั้น