ศาลภาษีอากรกลาง นัดฟังคำสั่งคดีหมายเลขดำที่ ภ 59/2569 ที่ ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี เป็นโจทก์ ฟ้องกรมสรรพากรเป็นจำเลย เรื่องภาษีอากร (ชั้นไต่สวนขอคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟังคำพิพากษา) กรณี ทักษิณ ยื่นขอให้ศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้กรมสรรพากรกระทำซ้ำหรือกระทำต่อไป ซึ่งการยึดและอายัดทรัพย์เงิน 17,000 ล้านบาท ซึ่งเป็นการเก็บเงินภาษีซ้ำซ้อนโดยมิชอบ โดยมี วิญญัติ ชาติมนตรี ทนายความ เดินทางมาฟังคำสั่ง
ศาลพิเคราะห์ กรณีคดีมีข้อปัญหาต้องวินิจฉัยว่าโจทก์มีสิทธิยื่นคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษาหรือไม่ ว่า ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งแบ่งบทบัญญัติออกเป็น 4 ภาค โดยภาค 4 วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาและการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง แบ่งออกเป็น 2 ลักษณะ คือ ลักษณะ 1 วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษา และ ลักษณะ 2 การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง บทบัญญัติของกฎหมายในแต่ละภาคและแต่ละลักษณะ เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการใช้สิทธิของคู่ความ การดำเนินกระบวนการพิจารณา และเรื่องที่เกี่ยวข้องเชื่อมโยงกันในแต่ละภาคและแต่ละลักษณะนั้น
โดยการคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษา เป็นกระบวนการทางกฎหมายที่ถูกบัญญัติไว้ในมาตรา 254 ซึ่งอยู่ในภาค 4 ลักษณะ 1 วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษา ที่แยกจากลักษณะ 2 การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง
เมื่อพิจารณาเนื้อหาของกฎหมายในลักษณะ 1 และลักษณะ 2 ดังกล่าว เห็นได้ว่า ลักษณะ 1 เป็นกระบวนการทางกฎหมายที่ให้สิทธิแก่โจทก์ที่นำคดีมาฟ้องต่อศาลสามารถขอให้ศาลจัดให้มีวิธีคุ้มครองใดก่อนมีคำพิพากษา เพื่อมิให้โจทก์ต้องได้รับความเสียหายจากการกระทำของจำเลย หรือจากการที่อาจไม่ได้รับชำระหนี้ หรือเหตุที่จำเลยยักย้ายหรือจำหน่ายทรัพย์สินหลบเลี่ยงการชำระหนี้ดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 254
รวมทั้งให้สิทธิแก่คู่ความขอให้ศาลมีคำสั่งกำหนดวิธีการเพื่อคุ้มครองประโยชน์ของผู้ขอในระหว่างการพิจารณาหรือเพื่อบังคับตามคำพิพากษาดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 264
เนื่องจากเมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องโดยศาลยังไม่มีคำพิพากษานั้น คู่ความฝ่ายหนึ่งย่อมไม่อาจบังคับคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งมิให้ก่อความเสียหาย กระทำละเมิด หรือกระทำการที่ถูกฟ้องร้องเพื่อหลบเลี่ยงการชำระหนี้ ตลอดจนค่าฤชาธรรมเนียมที่อาจต้องชดใช้เมื่อแพ้คดีได้
การที่มาตรา 254 บัญญัติว่า “ในคดีอื่น ๆ นอกจากคดีมโนสาเร่ โจทก์ชอบที่จะยื่นต่อศาลพร้อมกับคำฟ้องหรือในเวลาใดๆ ก่อนพิพากษาซึ่งคำขอฝ่ายเดียวร้องขอให้ศาลมีคำสั่งภายในบังคับแห่งเงื่อนไขซึ่งจะกล่าวต่อไป เพื่อจัดให้มีวิธีคุ้มครองใด ๆ ดังต่อไปนี้”
โจทก์มีสิทธิยื่นคำร้องดังกล่าวจึงหมายถึงโจทก์ผู้ฟ้องคดี ซึ่งหากต่อมาศาลมีคำพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีแล้ว จะสามารถบังคับให้จำเลยในฐานะลูกหนี้ตามคำพิพากษาชำระหนี้ กระทำการ หรืองดเว้นกระทำการตามที่ระบุในคำพิพากษา
ในขณะที่โจทก์คดีนี้เป็นบุคคลที่อธิบดีกรมสรรพากรใช้อำนาจตามประมวลรัษฎากร มาตรา 12 สั่งยึดหรืออายัดและขายทอดตลาดทรัพย์สินของโจทก์ ซึ่งอธิบดีกรมสรรพากรอ้างว่าเป็นผู้รับผิดเสียภาษีอากรที่ถึงกำหนดชำระแล้ว แต่มิได้เสีย
โจทก์จึงมิใช่ผู้ฟ้องคดีตามความหมายของมาตรา 254 ดังที่กล่าวมานอกจากนี้เมื่อพิจารณาตามประมวลรัษฎากร มาตรา 12 วรรค 4 ซึ่งบัญญัติว่า “วิธีการยึดและขายทอดตลาดทรัพย์สินให้ปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งโดยอนุโลม ส่วนวิธีการอายัดให้ปฏิบัติตามระเบียบที่อธิบดีกำหนดโดยอนุมัติรัฐมนตรี”
ย่อมเห็นได้ว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งที่นำมาใช้โดยอนุโลมดังกล่าว หมายถึงบทบัญญัติภาค 4 ลักษณะ 2 การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง ซึ่งเป็นส่วนที่ว่าด้วยวิธีการยึดและขายทอดตลาดทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาเพื่อนำมาชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา โดยลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือผู้เกี่ยวข้องที่เห็นว่าเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาไม่มีสิทธิ์บังคับคดีหรือบังคับคดีไม่ชอบ ก็มีสิทธิ์ขอให้ศาลมีคำสั่งงดการบังคับคดีได้หากมีเหตุตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 289
การที่อธิบดีกรมสรรพากรใช้อำนาจตามประมวลรัษฎากร มาตรา 12 มีลักษณะเช่นเดียวกับเจ้าหนี้ตามคำพิพากษายึดทรัพย์สินของโจทก์ที่มีฐานะเช่นเดียวกับลูกหนี้ตามคำพิพากษา จึงเป็นกระบวนการบังคับคดี โจทก์จึงไม่มีสิทธิ์ยื่นคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 254 (2) ประกอบพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลภาษีอากรและวิธีพิจารณาคดีภาษีอากร พ.ศ. 2528 มาตรา 17 ดังที่วินิจฉัยมา จึงมีคำสั่งให้ยกคำร้อง
ด้าน วิญญัติ ชาติมนตรี ทนายความประจำตัวของ ทักษิณ เปิดเผยว่า ศาลยกคำร้องด้วยข้อกฎหมาย โดยยังไม่ได้พิจารณาในส่วนของข้อเท็จจริงที่ทางโจทก์โต้แย้งการกระทำของกรมสรรพากร ซึ่งกระบวนการพิจารณาคดีหลักยังคงเดินหน้าต่อไป โดยศาลนัดชี้สองสถาน 21 ธ.ค.นี้
วิญญัติ ระบุอีกว่า ประเด็นที่โต้แย้งมาตลอด คือเงินได้จำนวนนี้เป็นก้อนเดียวกับทรัพย์สินกว่า 4 หมื่นล้านบาท ที่ถูกยึดอายัดไปแล้วเมื่อปี 2553 ซึ่งต้องไปพิสูจน์กันในชั้นสืบพยานปีหน้าว่า การที่กรมสรรพากรมาเรียกเก็บภาษีซ้ำอีกนั้น ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่“
วิญญัติ เปิดเผยว่า ได้รายงานผลให้ทักษิณรับทราบแล้ว และให้ดำเนินการตามกฎหมาย ซึ่งเราจะอุทธรณ์คำสั่งนี้ต่อไป
สำหรับกระบวนการบังคับคดีขายทอดตลาดและโอกาสในการถูกฟ้องล้มละลายนั้น วิญญัติ ระบุว่า ขณะนี้การขายทอดตลาดยังไม่เกิดขึ้น ต้องดูความชัดเจนของจำนวนเงินที่ได้ก่อน ซึ่งการจะฟ้องล้มละลาย ต้องพิจารณาดูว่าเข้าหลักเกณฑ์ไหม โดยกระบวนการยังมีการโต้แย้งกันอยู่
ส่วน ทักษิณ จะยอมเป็นบุคคลล้มละลายหรือไม่นั้น วิญญัติ กล่าวเพียงสั้นๆ ว่า “เรื่องยอมไม่ยอมต้องว่ากันตามกฎหมาย เพราะมีกระบวนการกฎหมายก็สู้ตามสิทธิ จะเป็นบุคคลล้มละลายหรือไม่เราก็ต้องดำเนินการในชั้นนั้นต่อไป”




