ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อวันที่ 28 มิ.ย. 2567 โรเบิร์ต โกเดค (Robert F. Godec) เอกอัคราชทูตสหรัฐฯ ประจำประเทศไทย ได้เข้าพบ สุทิน คลังแสง รมว.กลาโหม ที่ศาลาว่าการกระทรวงกลาโหม เพื่อแจ้งข้อมูลเพิ่มเติมในการโครงการช่วยเหลือทางทหารในการเสนอขายเครื่องบิน F-16 Block 70 ของบริษัท ล็อกฮีด มาร์ติน (Lockheed Martin)
หลังจากที่ได้ยื่นหนังสือถึง เศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี ไปก่อนหน้านี้แล้ว ยังไม่มีรายงานว่าเนื้อหาในหนังสือที่ส่งให้นายกรัฐมนตรีว่ามีรายละเอียดอย่างไร
คาดว่า เป็นการแจ้งข้อเสนอในเรื่องของความช่วยเหลือเพิ่มเติม ที่นอกจากโปรแกรมการซื้ออาวุธในโครงความช่วยเหลือกับมิตรประเทศ และข้อมูลการค้าต่างตอบแทนที่มีกับไทย
พร้อมกันนั้น เอกอัคราชทูตสหรัฐฯ ประจำประเทศไทย ยังได้เชิญ รมว.กลาโหมของไทย ไปเยือนสหรัฐฯ ด้วย
ทางด้าน พล.อ.อ.พันธ์ภักดี พัฒนกุล ผู้บัญชาการทหารอากาศ ซึ่งอยู่ระหว่างการเยือนกองทัพอากาศจีนอย่างเป็นทางการ ปฏิเสธว่าไม่ทราบเรื่องที่ ‘ทูตสหรัฐฯ’ ส่งหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี แต่ในส่วนของกองทัพอากาศกำลังดำเนินการตามขั้นตอนในการคัดเลือกแบบให้มีความคุ้มค่าในทุกด้าน และเป็นไปตามนโยบายการตอบแทนทางเศรษฐกิจ โดยยังรับฟังข้อเสนอที่เพิ่มเติมจากทั้ง 2 ชาติ
อย่างไรก็ตาม ในช่วงการประชุม ‘แชงกรีล่า ไดอะล็อก’ (Shangri-La Dialogue: SLD) ที่ประเทศสิงคโปร์ เมื่อปลายเดือน พ.ค.ที่ผ่านมา ลอยด์ ออสติน (Lloyd James Austin III) รมว.กลาโหมสหรัฐฯ ได้ร่วมหารือทวิภาคี กับ สุทิน พร้อมหยิบยกข้อเสนอในโปรแกรม Foreign Military Financing (FMF) ซึ่งเป็นการมอบเงินช่วยเหลือและเงินกู้แก่ในรัฐบาลประเทศพันธมิตร เพื่อใช้ในการจัดซื้ออาวุธยุทโธปกรณ์ทางทหาร และการฝึกอบรมของสหรัฐฯ
แต่ประสบปัญหาขาดแคลนงบประมาณ แต่มีความจำเป็นในการพัฒนาขีดความสามารถทางทหาร จากเดิมที่มีการลดราคา F-16 Block 70 แล้ว จะให้ผ่อนชำระในระยะยาว 9 ปี มีดอกเบี้ยต่ำกว่า 5 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งต่ำกว่ากรอบที่กำหนดไว้ และเป็นระยะเวลาที่ผ่อนยาวกว่าการจัดซื้อปกติ ซึ่งสหรัฐฯ จะอนุมัติให้กับมิตรประเทศที่ใกล้ชิด
มีรายงานว่า ในร่างพระราชบัญญติงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2568 ได้บรรจุรายละเอียดโครงการผูกพันงบประมาณในปีแรกวงเงินประมาณ 3,500 ล้านบาทจำนวน 4 โครงการ
ซึ่งหนึ่งในนั้น เป็นงบฯ ซื้อเครื่องบินขับไล่โจมตีทดแทน 4 เครื่อง (ระยะที่ 1) แต่ในเอกสารงบประมาณไม่ได้แบ่งเป็นรายการให้เห็นว่าเป็นโครงการใดบ้าง ทั้งนี้ จะเข้าสู่การพิจารณาในชั้นกรรมาธิการวิสามัญฯ ในช่วงเดือนกรกฎาคมก่อนลงมติในวาระ 2 และ 3 ต่อไป
ทำให้ระหว่างนี้ บริษัทและประเทศผู้ผลิตเครื่องบินรบ 2 ชาติ คือ SABB จากสวีเดน ผู้ผลิตเครื่องบิน Gripen E และ ล็อกฮีด มาร์ติน สหรัฐฯ ผู้ผลิตเครื่องบิน F-16 Block 70 ซี่งกองทัพอากาศให้ความสนใจ ต่างเร่งยื่นข้อเสนอเพิ่มเติมเพื่อให้ชนะการคัดเลือกในโค้งสุดท้าย
ซึ่งคณะกรรมการพิจารณารวบรวมข้อมูลฯ ที่มี พล.อ.อ.เสกสรร คันธา เสนาธิการทหารอากาศ เป็นประธาน เดิมจะแถลงข่าวผลการสรุปว่า เครื่องบินแบบใดได้รับคะแนนลำดับที่ 1 และ 2 แต่ได้เลื่อนออกไปก่อน เพื่อรอเอกสารจากบริษัท กองทัพอากาศก็จะให้คณะกรรมการคัดเลือกแบบฯ เป็นผู้เลือกแบบในขั้นตอนสุดท้าย
ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 24 มิ.ย.2567 มาร์คัส วอลเลนเบิร์ก (Marcus Wallenberg) ประธานกลุ่มบริษัท SAAB SEB ได้เดินทางเข้าพบนายกรัฐมนตรี ที่ทำเนียบรัฐบาล
โดยนายกฯ ระบุว่า ได้มีการพูดคุยกันหลายเรื่อง รวมถึงเรื่องเครื่องบินกริพเพน และปีหน้า นายกฯ จะเดินทางไปดาวอส อีกครั้ง และอาจจะจัดเป็นฟอรั่มเล็ก ๆ ระหว่างไทยกับสวีเดน ในการนำบริษัทที่เกี่ยวข้อง 2 ประเทศ มาพูดคุยจะพัฒนาเรื่องเทคโนโลยีร่วมกันได้หรือไม่ พร้อมยังระบุว่า ในกรณีของเครื่องบิน F-16 ของสหรัฐฯ ถ้าซื้อ ก็ต้องมาพัฒนาที่เมืองไทยเหมือนกัน เป็นการต่างตอบแทน
