เชียงใหม่ร้องรัฐ "มาตรการอายัดบัญชีม้า" กระทบผู้ประกอบการ-ประชาชนผู้บริสุทธิ์ 'นักวิชาการ' แนะยกระดับการตรวจสอบเข้มข้น

ปัญหาแก๊งคอลเซ็นเตอร์ที่หลอกลวงประชาชนคือหนึ่งในสิ่งที่ภาครัฐตั้งเป้าที่จะปราบปรามให้หมดไป ซึ่งบัญชีม้าเป็นหนึ่งในห่วงโซ่ของกระบวนการของกลุ่มอาชญากรที่ใช้เป็นช่องทางรับเงินที่หลอกมาได้ และทำการโอนไปบัญชีม้าหลายๆ บุคคล ก่อนที่จะรีบถอนเงินออกมาแล้วนำเงินสดออกนอกประเทศไทย หรือนำไปฟอกเงินในธุรกิจต่างๆ จนนำมาซึ่งมาตรการอายัดบัญชีที่ต้องสงสัยว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับกลุ่มมิจฉาชีพ

แต่ภายหลังที่รัฐเดินหน้ามาตรการดังกล่าว กลับพบว่ามีประชาชนออกมาร้องเรียนถูกอายัดบัญชี ทั้งที่ไม่เคยไปยุ่งเกี่ยวกับธุรกิจสีเทา และไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับกลุ่มมิจฉาชีพ บางคนหลังเห็นข่าวก็มีความกังวลใจรีบไปถอนเงินออกจากธนาคารเพราะกลัวว่าจะกลายเป็นผู้บริสุทธิ์ที่โดนลูกหลงไปด้วย แม้ไม่ได้ทำอะไรผิด และหากถูกอายัดบัญชีการใช้ชีวิต หรือทำธุรกิจจะสะดุดทันที อีกทั้งขั้นตอนและกระบวนการยื่นอุทธรณ์ชี้แจงว่าไม่ได้ทำอะไรผิด ใช้เวลานานกว่าจะกลับมาใช้เงินในธนาคารได้ตามปกติ

จังหวัดเชียงใหม่ก็เป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่เริ่มเห็นถึงความกังวลใจดังกล่าว โดยมีผู้ประกอบการร้านค้าบางร้านตัดสินใจที่จะไม่รับเงินโอน เปลี่ยนมารับเป็นเงินสดเท่านั้น เพราะไม่สามารถรู้ได้เลยว่าคนที่มาซื้อของ และโอนเงินเข้าบัญชีจะมีส่วนเกี่ยวข้องกับแก๊งคอลเซ็นเตอร์หรือไม่ แม้ว่าจะกระทบกับการค้าขาย แต่จำเป็นต้องทำเพื่อป้องกันตัวเองกว่าจะมีความชัดเจนจากภาครัฐ

ผู้ประกอบการร้านค้ารายย่อยแห่งหนึ่งในตัวเมืองเชียงใหม่กล่าวว่า มีความกังวลใจว่าจะเป็นผู้บริสุทธิ์ที่ถูกอายัดบัญชีในการทำธุรกิจแม้จะไม่เกี่ยวข้องกับการกระทำความผิดก็ตาม จึงตัดสินใจที่จะรับเพียงแค่เงินสดเท่านั้น ซึ่งก็กระทบกับยอดขายเพราะลูกค้าส่วนใหญ่ร้อยละ 80 จะจ่ายเงินผ่านการโอน แถมยังต้องพูดคุยทำความเข้าใจกับลูกค้าว่า มีความจำเป็นเพื่อป้องกันไม่ให้เป็นเหมือนในข่าวที่ไม่เคยยุ่งเกี่ยวกับธุรกิจสีเทาแต่ก็โดนอายัดบัญชี ลูกค้าบางคนก็ไม่มีเงินสดก็ไปซื้อร้านอื่นทำให้สูญเสียโอกาสทางธุรกิจไปมาก

“แน่นอนว่าการโอนเงินมันง่ายต่อทั้งผู้ประกอบการและลูกค้าซึ่งลูกค้าส่วนใหญ่จะเป็นลูกค้าขาจรที่ไม่ได้พกเงินสด ทำให้ลำบากทั้งลูกค้าและคนขายของ หลังจากนี้ก็ต้องตัดสินใจว่าจะดำเนินการในลักษณะนี้ต่อไปหรือไม่เพราะกระทบกับยอดขายกว่า 30% และอาจจะสูญเสียลูกค้าที่อาจจะมาเป็นลูกค้าประจำในอนาคตด้วย”

“ดังนั้นจึงอยากจะให้ภาครัฐมีความรัดกุมกว่านี้ในการที่จะเดินหน้าปราบปรามหรือทำการอายัดบัญชีใดบัญชีหนึ่งต้องทำการตรวจสอบให้ละเอียดเพราะผลกระทบมันจะตกมาที่ผู้บริสุทธิ์  การเดินหน้าปราบปรามเป็นสิ่งที่ดีแต่ต้องเพิ่มเติมในการป้องกันด้วยเช่นการที่จะปล่อยให้คนคนหนึ่งทำบัญชีธนาคารก็ต้องมีการตรวจสอบย้อนหลังและสืบข้อมูลให้มากกว่านี้ก็จะเป็นการป้องกันบัญชีม้าตั้งแต่ต้นทาง ในส่วนของการปราบปรามก็ต้องไม่ให้ผู้บริสุทธิ์ได้รับผลกระทบแบบนี้”

เช่นเดียวกันกับ ร้านออย-โอ๊ด หมูกระทะ-ชาบู หนึ่งในร้านดังของจังหวัดเชียงใหม่ ที่แสดงความคิดเห็นต่อประเด็นดังกล่าว ว่า “ในความเป็นจริง และในทางปฏิบัติ มันยากถ้าจะไม่ให้ลูกค้าสแกนจ่าย หรือ โอนจ่าย เพราะส่วนใหญ่ไม่พกเงินสดกัน หากผู้บริสุทธิ์ถูกอายัดบัญชีจริงๆ ก็อยากจะให้เพิ่มเติมในส่วนของความรวดเร็วในการแก้ไขให้กลับมาใช้บัญชีเป็นปกติได้โดยเร็วที่สุด”

ทั้งนี้ ทางร้านยังรับเงินโอนตามปกติ แต่ก็ได้มีการเขียนป้ายติดภายในร้าน และโพสต์ในเพจของร้านว่า “จากข่าวอายัดบัญชีธนาคาร ทางร้านขอความร่วมมือ ใครเป็นบัญชีม้ากรุณาจ่ายเป็นเงินสดเท่านั้น” ซึ่งจุดมุ่งหมายในการเขียนป้ายดังกล่าวขึ้นมาเนื่องจากอยากจะให้ผู้ประกอบการและลูกค้าที่เป็นผู้บริสุทธิ์คลายเครียดจากประเด็นดังกล่าว

ด้าน แคทรียา คุณยศยิ่ง ประชาชนชาวเชียงใหม่ ผู้ประกอบอาชีพค้าขายร้าน Bubble time กล่าวว่า ได้ติดตามประเด็นข่าวดังกล่าว และได้มีการถอนเงินจากธนาคารออกมาเป็นเงินสดบางส่วน เพื่อเป็นการป้องกันเอาไว้ หากโดนอายัดบัญชีเหมือนในข่าว ก็ยังพอมีเงินใช้ชีวิต และดำเนินธุรกิจต่อไปได้

“ยอมรับว่ามีความกังวลใจเหมือนกัน แต่ก็ต้องฝากความหวังไว้กับรัฐบาล ทั้งการแก้ไขปัญหาผู้บริสุทธิ์ถูกอายัดบัญชี รวมถึงปัญหาแก๊งคอลเซ็นเตอร์ เพราะสิ่งเหล่านี้ต้องเป็นภาครัฐเท่านั้นที่เป็นผู้แก้ไข ประชาชนทั่วไปคงแก้ไขด้วยตนเองไม่ได้ อยากจะให้ตรวจสอบให้ละเอียดว่าใครคือผู้บริสุทธิ์ใครคืออาชญากร”

แคทรียา กล่าวอีกว่า สำหรับการค้าขายทางร้านก็จะรับโอนเงินหรือสแกนจ่ายอยู่ เพราะไม่อยากจะเสียลูกค้า ซึ่งส่วนใหญ่ที่มาซื้อก็จะสแกนจ่าย แต่ถ้าบางคนอยากให้เป็นเงินสดก็ไม่ติด เพราะเงินสดก็สามารถนำเอาไปหมุนเวียนในธุรกิจได้ง่ายเช่นกัน ถือว่ามีข้อดีข้อเสียคนละแบบ อีกส่วนหนึ่งก็อยากจะให้รัฐบาลเร่งฟื้นฟูเศรษฐกิจ เพราะปัจจุบันนี้ประชาชนกำลังซื้อน้อยมาก การค้าขายย่ำแย่กว่าช่วง โควิด-19 หากมีปัญหาเพิ่มเติมประชาชนและผู้ประกอบการคงอยู่ลำบากมากขึ้น

ขณะที่ รศ.ดร.ทศพล ทรรศนพรรณ หัวหน้าศูนย์ศึกษากฎหมายกับเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กล่าวว่า การโอนเงินด้วยโมบายแบงค์กิ้งในสังคมมันเปิดกว้างมากจนทำให้เราไม่รู้เลยว่าเรารับเงินหรือโอนเงินให้กับใครบ้าง ไม่สามารถรู้ได้เลยว่าบุคคลแต่ละคนนั้นเกี่ยวข้องกับกลุ่มอาชญาก่อนหรือไม่อย่างไร

“ก็ถือว่ามีความเสี่ยง เพราะเรามองเรื่องของความสะดวกสบายเป็นหลักจนลืมไปว่าต้องคำนึงถึงประเด็นที่ว่าคนที่โอนเงินให้เรานั้นเป็นอาชญากรหรือไม่ ประเด็นต่อมาก็คือการตรวจสอบถ่วงดุลว่ามีการคัดกรองว่าบุคคลคนหนึ่งมีความน่าเชื่อว่าเกี่ยวข้องกับการกระทำความผิด หรือเป็นการฟอกเงิน จะมีการตรวจสอบถ่วงดุลอย่างไร ก็ต้องมีความโปร่งใสให้ประชาชนรับรู้ได้ว่ากลไกของรัฐทำงานอย่างไร มีหน่วยงานใดเป็นผู้ดำเนินการและมีหน่วยงานใดป้องกันการใช้อำนาจโดยมิชอบหรือดำเนินการโดยไม่แม่นยำอย่างไร”

รศ.ดร.ทศพล กล่าวต่อว่า อีกประเด็นก็คือเรื่องของการเยียวยาจากผู้บริสุทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นผู้ประกอบการ ประชาชน ที่ถูกอายัดบัญชีแล้วใช้เวลาในการร้องเรียนและต้องติดตามด้วยตัวเองว่าขั้นตอนไปถึงไหนแล้ว ใครมีอำนาจอย่างแท้จริงในการตรวจสอบ หรือปลดล็อคให้

“การมีปัญหาในลักษณะนี้เกิดขึ้นแสดงว่ามันไม่มีขั้นตอนการปฏิบัติงานให้ประชาชนรับรู้เลยว่าขั้นตอนไปถึงขั้นไหนแล้ว ซึ่งขั้นตอนนี้ภาครัฐต้องเร่งพัฒนาปรับปรุงให้ดีพอ เพื่อเยียวยาให้ประชาชนบริสุทธิ์ที่ได้รับผลกระทบจากการบังคับใช้กฎหมาย ยังมีทรัพยากรทางการเงินในการดำรงชีวิตหรือทำธุรกิจต่อไปได้

สิ่งที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าว คือการแลกเปลี่ยนหมุนเวียนของเงิน หากในอนาคตประชาชนไม่มีความมั่นใจ และมีข้อกังวลมากขึ้น ผู้ที่จะได้รับผลกระทบก็คือสถาบันการเงิน เพราะจะเลิกใช้แอพพลิเคชันหรือฝากเงินน้อยลง”

รศ.ดร.ทศพล กล่าวด้วยว่า ในส่วนของผู้ประกอบการร้านค้าก็ต้องปรับตัวต้องรู้ลูกค้าของตนเองมากขึ้น เข้าใจว่าเรามีผู้ประกอบการที่เป็นร้านค้าเล็กๆจำนวนมากสิ่งหนึ่งก็คือชื่อร้านกับชื่อที่รับโอนเงินต้องเป็นชื่อคนคนเดียวกันเพื่อแสดงถึงความโปร่งใส และร้านค้าต้องมีการเก็บหลักฐานว่าลูกค้าที่มาซื้อก็เป็นใครเพื่อป้องกันตนเอง

“แก๊งค์คอลเซ็นเตอร์ไม่เคยหายไปไหนก็ยังคงวนเวียนอยู่ตามประเทศเพื่อนบ้านและปรับเปลี่ยนวิธีการหลอกรวมถึงการโยกเงินอยู่เรื่อย ๆ การปราบปรามบัญชีม้าของภาครัฐก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่ที่จะปราบปรามกลุ่มอาชญากรเหล่านี้ เป็นการแสดงให้เห็นว่ามีการทำงานจริงของเจ้าหน้าที่ แต่ต้องเพิ่มเติมในส่วนของการลดผลกระทบจากกระบวนการที่เกิดขึ้น เพื่อไม่ให้ผู้บริสุทธิ์ได้รับผลกระทบหากมีผู้บริสุทธิ์ได้รับผลกระทบจริงๆ ก็ต้องเร่งเยียวยาให้เร็วที่สุด”