กรณีโซเชียลมีการเผยแพร่ภาพคล้าย ‘ปลานิล-ปลาหมอเทศ’ มีสีดำที่คาง ลักษณะลำตัวอ้วนท้วน จนทำให้สังคมเกิดคำถามว่ามีการกลายพันธุ์เกิดขึ้นหรือไม่
ล่าสุดวันนี้ (31 ก.ค.) รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ ได้โพสต์ข้อความผ่านเพจเฟซบุ๊ก อธิบายเกี่ยวกับประเด็นที่สังคมเกิดคำถามหลายโพสต์ โดยมีใจความสำคัญว่า มันคือ ‘ปลาหมอคางดำที่อ้วน’ แค่นั้นแหละครับ
รศ.ดร.เจษฎา ระบุว่า เช้าวันนี้มีพาดหัวข่าวกันหลายสำนักข่าวว่าเจอ ปลานิลคางดำ , ปลานิลกลายพันธุ์มาจากปลาหมอคางดำ หรือเป็นลูกผสมระหว่างปลานิลกับปลาหมอคางดำ แต่ส่วนตัวมองว่ามันไม่ใช่ปลากลายพันธุ์หรือปลาลูกผสมอะไร เพราะจากที่ดูในรูปและคลิปข่าวมันคือปลาหมอคางดำนั่นแหละ แค่มันกินจนอ้วนใหญ่ จนคนไม่คุ้นตากัน เพราะคิดว่ามันจะต้องผอมเรียวยาวเท่านั้น
รศ.ดร.เจษฎา ยังอ้างถึงข้อมูลจากแอฟริกา ที่พบว่า ปลาหมอคางดำ ถ้าเติบโตดี อาหารดี สามารถยาวได้ถึง 8 นิ้ว และสถิติตัวยาวสุด คือ 11 นิ้ว (เป็นปลาอาหารชนิดหนึ่ง ของคนในท้องถิ่น)
การจำแนกความแตกต่างระหว่าง ปลาหมอคางดำ ออกจาก ปลาหมอเทศ และ ปลานิล ให้ดูที่ลักษณะจำเพาะของมัน อย่าดูแต่ความอ้วนผอม ซึ่ง ดร.ชวลิต วิทยานนท์ นักวิชาการอิสระ ด้านความหลากหลายของสัตว์น้ำ เคยโพสต์ข้อมูลไว้ว่า ปลาหมอคางดำ หรือ blackchin tilapia (หรือชื่อวิทยาศาสตร์ Sarotherodon melanotheron) จะมีลักษณะเด่นคือ ใต้คาง มักมีแต้มดำ หางเว้าเล็กน้อย และไม่มีลายใดๆ
ส่วน ปลาหมอเทศ หรือ Mozambique tilapia (ชื่อวิทยาศาสตร์ Oreochromis mossambicus) จะมีแก้ม ในตัวผู้มักมีแต้มขาว หางมน มีขอบแดงเสมอ
ขณะที่ ปลานิล หรือ Nile tilapia (ชื่อวิทยาศาสตร์ O. niloticus) จะมีแก้มและตัวสีคล้ายๆ กัน หางมน และมีลายเส้นคล้ำขวางเสมอ
รศ.ดร.เจษฎา ยังชี้ให้เห็นว่า ถ้าพิจารณาดูจากปลาต้องสงสัยในคลิปข่าวแล้วจะเห็นว่า ไม่ได้มีลักษณะลายเส้นคล้ำขวาง (ตามลำตัว และหาง) แบบปลานิล ที่จะให้คิดว่าเป็นปลานิลกลายพันธุ์มาคล้ายปลาหมอคางดำ หรือเกิดลูกผสมกัน แต่มีรูปร่างหน้าตาสีสันไปทางเดียวกับปลาหมอคางดำตามปกติ เพียงแต่ตัวอ้วนกว่าเท่านั้น
ข้อสังเกตอีกอย่างคือ ปลานิลและปลาหมอเทศ (สกุล Oreochromis) เป็นปลาคนละสกุล กับปลาหมอคางดำ (สกุล Sarotherodon) การที่อยู่ๆ ในเวลาไม่กี่ปีจะกลายพันธุ์มาคล้ายกันได้นั้น เป็นไปไม่ได้เลยส่วนการเกิดลูกผสมข้ามสกุล ระหว่างปลานิลกับปลาหมอคางดำ เคยโพสต์อธิบายอย่างละเอียดแล้ว ว่ามีการทดลองทำได้จริงในระดับงานวิจัย แต่ทำลูกผสม F1 สำเร็จได้ในปริมาณที่น้อยมากๆ และไม่มีรายงานว่าเกิดขึ้นในธรรมชาติ
