ปัจจุบัน ‘ร่องน้ำกันตัง’ หรือ แม่น้ำตรัง เส้นทางออกทะเลไปมหาสมุทรอินเดีย ตื้นเขินระยะทางร่วม 20 กิโลเมตร จากบริเวณสะพานข้ามแม่น้ำตรังหรือสะพานท่าปาบ ถึงปากน้ำกันตัง ติดทะเลอันดามัน ต.เกาะลิบง อ.กันตัง จ.ตรัง เส้นทางแห่งนี้มีเรือประมงร่วม 200 ลำ และเรือขนส่งสินค้าไปต่างประเทศ เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย สิงคโปร์ จีน รวมไปถึงบังคลาเทศ ศรีลังกา อินเดีย ใช้สัญจรในชีวิตประจำวัน
การขุดลอกร่องน้ำกันตังล่าสุดเมื่อปี 2563 ดังนั้นระยะเวลาร่วม 5 ปี ที่ไม่มีการขุดลอกทำให้ร่องน้ำตื้นเขิน ส่งผลกระทบทำให้เรืออาจจะติดแห้ง เข้าออกไม่ได้ จะต้องรอน้ำขึ้นสูงสุด ระดับน้ำที่เรือประมง หรือเรือขนส่งสินค้าจะเข้าออกท่าเรือกันตังได้จะต้องมีความลึก “ร่องน้ำการันตี” จากระดับน้ำทะเลลงต่ำสุด 5.50 เมตร เรือจึงจะเข้าออกได้ปลอดภัย เรือขนส่งสินค้าที่เข้ามาขนสินค้าจากท่าเรือกันตัง ทั้งท่าเรือของรัฐและท่าเรือเอกชน จะเป็นเรือบาสท้องแบน มีเรือลากจูง เมื่อเป็นเรือท้องแบนก็กินน้ำน้อยสามารถเข้าออกร่องน้ำกันตังได้
สฤษฎ์พัฒน์ ภมรวิศิษฐ์ นายกการประมงกันตัง เปิดเผยว่า ร่องน้ำกันตังถึงเวลาจะต้องขุดลอกเพราะขณะนี้ตื้นเขิน หลังการขุดครั้งล่าสุดเมื่อปี 2563 ซึ่งร่องน้ำจะต้องมีการขุดลอกตลอด เพราะน้ำจะพัดเอาตะกอน ดิน หิน ทราย กรวด ทำให้ร่องน้ำเดินเรือตื้นเขินทุกๆ ปี
“เมื่อไม่มีการขุดลอกเรือก็สัญจรไม่ได้เป็นปัญหา และอุปสรรคต่อการเดินเรือประมง เรือขนส่งสินค้าระหว่างประเทศ ระยะทางร่วม 20 กิโลเมตร จากบริเวรสะพานข้ามแม่น้ำตรัง หรือสะพานท่าปาบ ถึงปากน้ำกันตังติดทะเลอันดามัน ต.เกาะลิบง อ.กันตัง จ.ตรัง เส้นทางแห่งนี้มีเรือประมงร่วม 200 ลำ และเรือขนส่งสินค้าไปต่างประเทศอีกจำนวนมากที่เข้ามาขนส่งสินค้า รวมไปถึงเรือที่มา “ขึ้นคาน” หรือการซ่อมบำรุง”
“ทางสมาคมการประมงกันตัง ได้ขอให้ทางหอการค้าจังหวัดตรังนำเรื่องขุดลอกร่องน้ำเข้าประชุมใน กรอ.มาหลายปี แต่ยังไม่มีการเคลื่อนไหวอะไร เพราะหากไม่มีการขุดลอกร่องน้ำตื้นเรือเข้าออกไม่ได้ ก็จะส่งผลกระทบทันที ล่าสุดทราบมาว่ากรมเจ้าท่าก็ได้จัดงบฯ มาเพื่อทำการศึกษาผลกระทบในเรื่องนี้เช่นกัน”
นายกการประมงกันตัง กล่าวต่อว่า จากข้อมูลด้านการประมงกันตัง มีเรือประมงไม่ถึง 200 ลำ หากเปรียบจากปี 2563 จำนวนเที่ยวเรือประมงลดลงเดือนละ 100 เที่ยว เงินหมุนเวียนหายไปปีละ 500-600 ล้านบาท 5 ปี เงินจากธุรกิจประมงหายไป 3,000 ล้านบาท ดังนั้นกรมเจ้าท่า กระทรวงคมนาคมและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (กระทรวงทรัพย์ฯ) ต้องเร่งพิจารณาในเรื่องนี้ด้วย “หากร่องน้ำตื้นเขิน เรือเข้าออกไม่ได้ จะส่งผลกระทบกับเศรษฐกิจประมงโดยตรง และเศรษฐกิจของเรือขนส่งสินค้าระหว่างประเทศ เพราะท่าเรือกันตัง คือท่าเรือระหว่างประเทศ”
นายกการประมงกันตัง กล่าวอีกว่า ปัญหาที่กระทรวงทรัพย์ฯ และกลุ่มเอ็นจีโอ เคยตั้งข้อสันนิฐานว่าหญ้าทะเลตายจากการขุดลอกร่องน้ำกันตังนั้น เมื่อไม่นานมานี้ก็ได้เกิดเหตุการณ์หญ้าทะเลตายทั้งทะเล พะยูนต้องอพยพไปหากินยังพื้นที่ กระบี่ พังงา และ ภูเก็ต โดยที่ไม่ได้มีการขุดลอกร่องกันตังมา 5 ปี แต่หญ้าทะเลก็ตายเป็นพื้นที่กว้างหมื่นๆ ไร่
“ดังนั้นข้อสังเกตนี้ไม่เป็นเรื่องจริง กระทรวงทรัพย์ฯ ออกมายอมรับแล้ว ส่วนตัวกลัวว่า เอ็นจีโอ และกระทรวงทรัพย์ฯ หลงประเด็นการอนุรักษ์ หรือไม่”
“ขณะนี้เราหลงประเด็นการอนุรักษ์หรือไม่ เศรษฐกิจประมงก็พัง หญ้าทะเลตาย พะยูนก็หายล้มตาย ดังนั้น เอ็นจีโอ หน่วยงานภาครัฐ ต้องพูดความจริง ต้องเอาความจริงมาพูด หาข้อมูลให้ชัดว่าหญ้าทะเลตาย พะยูนหายไปไหน”
ด้าน จรัล ดำเนินผล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาและบำรุงรักษาทางน้ำที่ 3 กรมเจ้าท่า เปิดเผยว่า กรมเจ้าท่ามีแผนที่จะศึกษาผลกระทบการขุดลอกร่องน้ำกันตัง อ.กันตัง จ.ตรัง ระยะทาง 28 กิโลเมตร จากสะพานข้ามแม่น้ำตรัง ที่บ้านท่าปาบ ลงไปจนถึงปากน้ำกันตัง แม่น้ำตรังยาว 123 กิโลเมตร ต้นน้ำจากนครศรีธรรมราช โดยใช้งบประมาณปี 2568-2569 พร้อมการทำ TOR
การขุดลอกร่องน้ำกันตังล่าสุดตั้งแต่ปี 2563 สภาพร่องน้ำที่เส้นทางเส้นนี้จะมีเรือขนส่งสินค้าระหว่างประเทศ และ เรือประมงพาณิชย์ ใช้สัญจร ตลอด 24 ชั่วโมง กรมเจ้าท่ามีการการันตีร่องน้ำลึก 5.50 เมตร จากน้ำลงต่ำสุด สามารถรองรับเรือบาสขนส่งตู้คอนเทนเนอร์หนัก 4,000 ตัน เข้าออกได้ นอกจากนั้นเรือประมงก็เข้าออกได้เช่นกัน งบประมาณ 30 ล้านบาท 2 ปี
“ทางผู้ประกอบการเรือประมงพาณิชย์ อยากให้มีการขุดร่องน้ำลุก การันตี 9 เมตร ระดับน้ำลงต่ำสุด เรือบาสขน ส่งตู้สินค้าขนาด 12,000 ตัน และเรือประมงพาณิชย์กินน้ำลึก 6 เมตรเข้าออกได้ ปัจจุบันนี้ไม่ได้มีการขุดลอกร่องน้ำมานาน 5 ปี อัตราการตกของตะกอนจะอยู่ที่ปีละ 900,000.คิวบิกเมตร ดังนั้นทำให้ร่องน้ำกันตังตื้นขึ้นมา 2.50เมตร ถึง 3.00เมตรเท่านั้น บางจุดลึก 3.50เมตร จากน้ำลงต่ำสุด”
ผอ.สำนักงานพัฒนาฯ ที่ 3 กรมเจ้าท่า กล่าวอีกว่า ก่อนหน้านี้กระทรวงทรัพย์ฯ พร้อมด้วยนักวิชาการได้ศึกษาผลกระทบว่า หญ้าทะเลตายเพราะการขุดลอกร่องน้ำกันตัง แต่ปัจจุบันนี้นักวิชาการที่เฝ้าศึกษาพบว่า หญ้าทะเลใบยาวนั้นตายเพราะเต่าทะเลกัดกิน ส่วนหญ้าทะเลที่เป็นอาหารของพะยูนนั้น เป็นหญ้าชนิดใบมะกรูด หญ้าทะเลอาหารของพะยูนตาย ไม่ใช่เพราะการขุดลอกร่องน้ำ เต่าทะเลกินหญ้าเหล่านั้น สังเหตุได้จาก พื้นที่ เกาะไหง เกาะปู เกาะปลา ไม่ได้มีการขุดลอกร่องน้ำ แต่หญ้าทะเลก็ตายเป็นจำนวนมาก
“สำหรับแผนที่กรมเจ้าท่าจะดำเนินการขุดลอกในครั้งนี้ จะมีการนำน้ำตะกอนไปทิ้งห่างจากปากปากน้ำกันตังไป 12 กิโลเมตร ก่อนหน้านี้ระยะจุดที่ทิ้งตะกอนเพียง 5 กิโลเมตร ครั้งนี้ขยายออกไป 7 กิโลเมตร จุดดังกล่าวไม่มีหญ้าทะเลแต่อย่างใด”
ขณะที่ สิทธิชญาน์ ชลวิศษฎ์ เลขาการหอการค้าตรัง เปิดเผยว่า ข้อมูลจากด่านศุลกากรกันตัง สินค้านำเข้าและส่งออกผ่านพิธีการศุลกากรกันตัง ปีงบประมาณ 2567 มีมูลค่า 20,000 กว่าล้านบาท และเดือนเมษายน 2568 ที่ผ่านมา มูลค่าสินค้านำเข้า 470 ล้านบาท ส่งออก 792 ล้านบาท รวมมูลค่ากว่า 1,262 ล้านบาท โดยสินค้านำเข้าส่วนมากมีหลากหลาย ส่วนสินค้าส่งออกคือผลิตภัณฑ์จากยางพาราเป็นตัวหลัก เช่น ยางอบแห้ง น้ำยางผสมเสร็จ ไม้ยางพาราแปรรูป และผลิตภัณฑ์จากไม้ยางพารา
เลขาการหอการค้าตรัง กล่าวต่อว่า ท่าเรือระหว่างประเทศกันตัง ไม่ได้มีกองเรือ หรือสายเดินเรือจากกันตังไปยังประเทศปลายทางที่ขนส่งสินค้า แต่เราจะต้องนำสินค้าส่งออกทั้งหมดไปขึ้นเรือขนาดใหญ่ที่ ท่าเรือปีนัง และพอตร์กรัง มาเลเซีย ดังนั้น สินค้าที่จะส่งออกจากท่าเรือกันตังไปมาเลเซีย จะต้องตรงต่อเวลา หากร่องน้ำกันตังตื้นเขิน เรือเข้าออก 24 ชั่วโมงไม่ได้ หรือไม่ได้รับความสะดวกจะเกิดความเสียหายต่อการเดินเรือ และขนส่งสินค้า เพราะเรือเดินทะเลมีค่าใช้จ่ายที่สูงมาก
ดังนั้นผู้ประกอบการผลิตสินค้าจากจ.ตรังหรือจังหวัดอื่นส่งออกไปต่างประเทศส่วนหนึ่งหันไปใช้เส้นทางรถไฟจากกันตัง- สะเดา (สงขลา) แล้วต่อไปด่านป่าดังเบร์ซาร์ ชายแดนไทย-มาเลเซีย เพื่อไปยัง ‘ท่าเรือปีนัง’หรือท่าเรือ ‘พอตร์กรัง’ โดยเส้นทางรถไฟไทยและมาเลเซียสามารถบริหารเวลาได้ ค่าขนส่งยังพอรับได้ ส่วนค่าขนส่งทางรถยนต์จากตรัง-ด่านชายแดน อ.สะเดา สงขลากับมาเลเซีย ก็มีค่าขนส่งที่แพง ที่ให้ความสำคัญกับเส้นทางเรือเพราะค่าขนส่งไม่สูง
“สินค้าส่งออกส่วนมากเป็นผลิตภัณฑ์จากยางพาราซึ่งเป็นอาชีพของคนจ.ตรัง สะดุดลงหรือมีปัญหาในอนาคต กรมเจ้าท่า และหน่วยงานอนุรักษ์ หรือองค์กรเอกชน กระทรวงทรัพย์ฯ และจังหวัด จะต้องพิจารณาเรื่องเหล่านี้ด้วย หากเรามุ่งเน้นอนุรักษ์เพียงอย่างเดียวจนอาชีพอื่นเดินไปไม่ได้มันก็ไม่สมดุล”
“ร่องน้ำกันตังคือชีวิตของคนที่ทำการประมง และเรือขนส่งสินค้าระหว่างประเทศ จะสะดุดหยุดลงเพราะคำว่าอนุรักษ์ แต่กระทบกับเศรษฐกิจของคนส่วนใหญ่ในจังหวัดตรัง และของประเทศ ทำอย่างไรให้ทุกฝ่ายสามารถเดินไปกันได้
ไม่ได้ขุดลอกร่องน้ำกันตังนาน 5 ปี ร่องน้ำตื้นเขิน เรือเริ่มประสบปัญหาการเข้าออก ดังนั้นจะต้องเร่งรีบขุดลอกร่องน้ำกันตังเพื่อการเติบโตทางเศรษฐกิจโดยเร็ว” เลขาการหอการค้าตรัง กล่าว
