เกษตรกรไทยใช้จุลินทรีย์แก้วิกฤตเผาตอซังข้าว ช่วยเพิ่มผลผลิต-ลดมีเทน

สิริพร และ อำนาจ ใต่ดี เกษตรกรจากจังหวัดเชียงราย เปลี่ยนจากการเผาตอซังข้าวมาใช้เทคโนโลยีจุลินทรีย์ที่ช่วยแก้ปัญหาหมอกควันและเพิ่มผลผลิต หลังจากรัฐบาลเข้มงวดห้ามเผาในที่โล่งเพื่อลดมลพิษทางอากาศที่เกิดขึ้นทุกปี ระหว่างเดือนมกราคม-เมษายน

สิริพร วัย 63 ปี กล่าวว่า "ชีวิตเปลี่ยนไปแล้ว ดีใจมากที่ไม่ต้องเผาอีกต่อไป" ขณะเดินผ่านนาข้าวเขียวชอุ่มในเชียงราย คู่สามีภรรยาคู่นี้หันมาใช้ผลิตภัณฑ์ Soil Digest ที่พัฒนาโดยนักวิทยาศาสตร์ไทยจากแบคทีเรีย Bacillus 5 สายพันธุ์

การเปลี่ยนแปลงที่ท้าทาย

ทุกปีระหว่างเดือนมกราคม-เมษายน ควันจากการเผาเศษพืชผล ไฟป่า และการปล่อยมลพิษจากอุตสาหกรรม รวมถึงหมอกควันที่ลอยมาจากประเทศเพื่อนบ้าน ทำให้คุณภาพอากาศของไทยอยู่ในระดับอันตราย

วิทศานต์ อัตถวานิช นักเศรษฐศาสตร์สิ่งแวดล้อมจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ชี้ว่าการห้ามเผาในที่โล่ง "เพียงแค่ผลักภาระไปให้เกษตรกรแบกรับ" เนื่องจากเกษตรกรหลายรายยังรู้สึกว่าไม่มีทางเลือกอื่น

เทคโนโลยีจุลินทรีย์แก้ปัญหา

ในปีที่ผ่านมา หน่วยงานในจังหวัดเชียงราย เริ่มส่งเสริมให้เกษตรกรท้องถิ่นลองใช้โซลูชันจุลินทรีย์ มีเกษตรกรประมาณ 2,000 รายเปลี่ยนมาใช้วิธีใหม่ จากเกษตรกรชาวนาทั้งหมด 100,000 รายในจังหวัด

อรชา วงศ์สโรจน์ เจ้าหน้าที่การเกษตรจังหวัด กล่าวว่า "หากเราต้องการหยุดการเผา เราต้องให้ทางเลือกหลายอย่างแก่เกษตรกร" ผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์ใช้เวลาย่อยสลายตอซังเพียง 5-7 วัน เทียบกับปกติที่ใช้เวลา 30 วัน

ผลลัพธ์ที่น่าพอใจ

สามารถ อัฒทอง เกษตรกรจากจังหวัดปทุมธานี ใช้เงิน 1,200 บาทจ้างโดรนเกษตรฉีดพ่น Soil Digest ในนาข้าว "คนอาจเห็นแค่ต้นทุนเพิ่มขึ้น แต่ควรมองในระยะยาว เมื่อดินดีเราจะใช้ปุ่ยน้อยลงมาก"

วิเชียร ย่งมณีชัย ศาสตราจารย์เกษียณผู้คิดค้น Soil Digest เผยว่า การทดลองเบื้องต้นแสดงให้เห็นว่าผลผลิตเพิ่มขึ้นถึง 20% และแบคทีเรียสามารถลดการปล่อยก๊าซมีเทนจากนาข้าวอย่างน้อย 20% ช่วยให้ไทยบรรลุเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศ

วิเชียรมีแผนขยายเทคโนโลยีนี้ไปยังนาข้าวทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และแอฟริกา "ไม่ต้องการอะไรอื่น แค่อยากทำให้มันสำเร็จ" วิเชียร กล่าว

อุปสรรคและโอกาส

แม้รัฐบาลจะส่งเสริมให้เกษตรกรเข้าถึงผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์ฟรี แต่เจ้าหน้าที่เผยว่าสต็อกหมดและมีปัญหาในการเพิ่มการผลิต สำหรับเกษตรกรที่ไม่สามารถเข้าถึงสินค้าจากรัฐได้ ทางเลือกในตลาดเอกชนมีราคาแพง

นิพนธ์ โปอะพงศกรณ์ ผู้เชี่ยวชาญนโยบายการเกษตรจากสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย เสนอแนะให้รัฐบาลให้เงินอุดหนุนแบบมีเงื่อนไขผูกกับข้อผูกพันไม่เผา พร้อมการเข้าถึงเครื่องจักรและการให้ความรู้เกษตรกร