เหตุใช้อาวุธปืนภายใน โรงเรียนเทพศิรินทร์ นนทบุรี ช่วงเช้าวันที่ 7 สิงหาคม 2569 กลายเป็นเหตุสะเทือนใจที่ทำให้เรื่อง ‘การเข้าถึงอาวุธปืน’ กลับมาเป็นคำถามใหญ่ของสังคมอีกครั้ง หลังเจ้าหน้าที่ตำรวจต้องระดมกำลังเข้าควบคุมสถานการณ์และให้ความช่วยเหลือผู้ที่อยู่ภายในโรงเรียน โดยข้อมูลช่วงแรกระบุว่าผู้ก่อเหตุเป็นนักเรียน ขณะที่รายละเอียดเกี่ยวกับที่มาของอาวุธยังต้องรอการตรวจสอบอย่างเป็นทางการจากเจ้าหน้าที่
เหตุการณ์นี้จึงนำมาสู่คำถามว่า หากผู้ก่อเหตุเป็นเยาวชน แล้วเด็กสามารถมีปืนได้หรือไม่?
คำตอบคือ สำหรับประชาชนทั่วไป ไม่ใช่ว่าใครมีเงินก็สามารถซื้อปืนอย่างถูกกฎหมายได้ทันที ประเทศไทยมีกฎหมายหลักคือ พ.ร.บ.อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และสิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 ซึ่งกำหนดคุณสมบัติของผู้ที่จะได้รับใบอนุญาตไว้หลายประการ หนึ่งในนั้นคือผู้ขอจะต้องไม่เป็นบุคคลที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ
เมื่อประกอบกับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่กำหนดว่า โดยทั่วไปบุคคลจะบรรลุนิติภาวะเมื่อมีอายุ 20 ปีบริบูรณ์ จึงอธิบายแบบเข้าใจง่ายได้ว่า ประชาชนทั่วไปที่จะขอซื้อและมีปืนตามกฎหมายต้องมีอายุอย่างน้อย 20 ปี แต่ อายุถึง 20 ปี ไม่ได้แปลว่าจะได้รับอนุญาตโดยอัตโนมัติ
เพราะผู้ขอยังต้องมีคุณสมบัติอื่นประกอบ เช่น มีอาชีพและรายได้ มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง รวมถึงต้องผ่านการตรวจสอบประวัติและเหตุผลในการขอมีอาวุธปืน โดยกรมการปกครองระบุขั้นตอนว่าผู้ขอต้องยื่นคำร้องด้วยตัวเอง เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบคุณสมบัติ เหตุผลการขอมีและใช้อาวุธปืน ตลอดจนข้อมูลที่เกี่ยวข้อง ก่อนให้นายทะเบียนท้องที่เป็นผู้พิจารณาว่าจะอนุญาตหรือไม่
ซื้อปืนถูกกฎหมาย ต้องมีทั้ง ป.3 และ ป.4
หากต้องการซื้อปืน ขั้นแรกไม่ใช่การเดินเข้าไปเลือกรุ่นแล้วจ่ายเงิน แต่ต้องยื่นขอ ใบอนุญาตให้ซื้ออาวุธปืน หรือ ป.3 ก่อน เมื่อได้รับอนุญาตแล้วจึงนำ ป.3 ไปซื้อหรือรับโอนอาวุธปืนจากแหล่งที่ถูกต้อง หลังจากได้ปืนมาแล้วจะต้องนำอาวุธและเอกสารไปดำเนินการกับนายทะเบียนเพื่อออก ป.4 หรือใบอนุญาตให้มีและใช้อาวุธปืน โดยระบบของรัฐมีไว้เพื่อให้ตรวจสอบได้ว่าปืนแต่ละกระบอกอยู่ในการครอบครองของใคร
พูดง่ายๆ คือ ‘ขออนุญาตก่อนซื้อ–ซื้อจากแหล่งที่ถูกต้อง–นำปืนเข้าระบบทะเบียน’ ไม่ใช่สั่งซื้อมาเก็บไว้ก่อนแล้วค่อยไปขอใบอนุญาตภายหลัง
สิ่งที่คนจำนวนไม่น้อยอาจเข้าใจผิดคือ มีปืนถูกกฎหมายไม่ได้หมายความว่าสามารถพกปืนไปไหนก็ได้ การพกอาวุธปืนติดตัวเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ปัจจุบันรัฐบาลยังมีคำสั่งงดออกใบอนุญาตให้มีอาวุธปืนติดตัว หรือ ป.12 แก่บุคคลทั่วไปเป็นการชั่วคราว 1 ปี ตั้งแต่วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569 ท่ามกลางมาตรการควบคุมอาวุธปืนที่เข้มงวดขึ้น
แล้วทำไมเสิร์ชออนไลน์ถึงยังเจอ ‘ปืน’?
นี่อาจเป็นจุดที่ทำให้หลายคนรู้สึกว่าประเทศไทยสามารถเข้าถึงปืนได้ง่าย เพราะในโลกออนไลน์ยังสามารถพบการประกาศขายอาวุธ ปืนไทยประดิษฐ์ หรือการนัดซื้อขายผ่านโซเชียลมีเดียได้อยู่เรื่อยๆ
แต่ต้องแยกกันให้ชัดว่า ‘หาเจอบนออนไลน์’ ไม่ได้เท่ากับ ‘ซื้อได้อย่างถูกกฎหมาย’
สำนักงานตำรวจแห่งชาติยังคงมีมาตรการปราบปรามการจำหน่ายและโฆษณาอาวุธปืนผิดกฎหมายผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ขณะที่คดีจริงก็ยังเกิดขึ้น เช่น เมื่อเดือนมิถุนายน 2569 ตำรวจ สภ.เมืองสุรินทร์ จับกุมผู้ต้องหาหลังตรวจพบการโพสต์ขายอาวุธปืนผ่านเฟซบุ๊กก่อนวางแผนล่อซื้อ และพบทั้งปืนไทยประดิษฐ์และเครื่องกระสุน โดยตำรวจย้ำว่าการซื้อขายอาวุธปืนโดยไม่ได้รับอนุญาตมีความผิดตามกฎหมาย
ปัญหาจึงอยู่ตรงที่โลกออนไลน์ทำให้ ‘ตลาดปืนเถื่อน’ ไม่จำเป็นต้องมีหน้าร้าน อีกต่อไป ผู้ซื้อกับผู้ขายสามารถหาเจอกันผ่านบัญชีโซเชียล กลุ่มปิด หรือช่องทางออนไลน์ ก่อนย้ายไปพูดคุยและนัดส่งสินค้ากันในช่องทางอื่น ทำให้การตรวจสอบและปิดกั้นไม่ได้ง่ายเหมือนการเข้าไปตรวจร้านค้าปืนที่มีสถานที่ตั้งชัดเจน
ขณะเดียวกันยังมีประเด็นเรื่อง สิ่งเทียมอาวุธปืน ปืนดัดแปลง และปืนไทยประดิษฐ์ ซึ่งทำให้การควบคุมซับซ้อนขึ้นไปอีก เพราะอาวุธบางชนิดอาจเริ่มต้นจากวัตถุหรืออุปกรณ์ที่ไม่ได้มีสถานะเช่นเดียวกับปืนจริง แต่เมื่อถูกนำไปดัดแปลงก็อาจสามารถใช้กระสุนและก่ออันตรายได้
นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการตั้งคำถามว่า ‘ประเทศไทยซื้อปืนง่ายหรือไม่?’ อาจต้องแยกออกเป็นสองเรื่อง
หากเป็น ปืนถูกกฎหมาย ผู้ซื้อไม่ได้เพียงเดินเข้าไปซื้อได้ทันที แต่ต้องอายุถึงเกณฑ์ ผ่านการตรวจคุณสมบัติ ขออนุญาตจากนายทะเบียน และนำอาวุธเข้าสู่ระบบทะเบียนอย่างเป็นขั้นตอน
แต่สิ่งที่น่ากังวลกว่าคือ ปืนที่อยู่นอกระบบ ซึ่งไม่ว่ากฎหมายสำหรับปืนถูกกฎหมายจะเข้มงวดเพียงใด หากยังมีตลาดซื้อขายผิดกฎหมายที่เข้าถึงได้ผ่านหน้าจอโทรศัพท์ก็ยังเกิดช่องว่างให้คนที่ตามกฎหมายไม่ควรมีปืนสามารถเข้าใกล้อาวุธได้้
อีกคำถามสำคัญคือ ‘ปืนในบ้าน ใครเข้าถึงได้บ้าง?’
โดยเฉพาะเมื่อเหตุรุนแรงเกี่ยวข้องกับเด็กหรือเยาวชน สิ่งที่ต้องตรวจสอบไม่ได้มีเพียงว่า เด็กสามารถซื้อปืนได้หรือไม่ เพราะตามกระบวนการปกติเยาวชนที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะไม่เข้าเกณฑ์ที่จะได้รับใบอนุญาตอยู่แล้ว
คำถามอีกด้านจึงควรเป็นว่า ปืนที่ถูกใช้ก่อเหตุ มาจากไหน ใครเป็นเจ้าของ และถูกเก็บรักษาอย่างไร
เพราะแม้ปืนกระบอกหนึ่งจะได้รับอนุญาตและจดทะเบียนถูกต้องในชื่อของผู้ใหญ่ แต่หากถูกเก็บไว้ในจุดที่คนอื่นภายในบ้านสามารถหยิบไปใช้ได้ง่าย ปืนที่ ‘ถูกกฎหมาย’ ก็สามารถไปอยู่ในมือของคนที่ไม่ได้รับอนุญาตได้เช่นกัน
เหตุการณ์ที่โรงเรียนเทพศิรินทร์ นนทบุรี ในวันที่ 7 สิงหาคม 2569 ยังมีข้อมูลอีกหลายส่วนที่ต้องรอผลการสอบสวน โดยเฉพาะ ที่มาของอาวุธและเส้นทางที่ทำให้ผู้ก่อเหตุเข้าถึงปืน จึงยังไม่ควรสรุปในเวลานี้ว่าเป็นปืนเถื่อน ปืนที่ซื้อออนไลน์ หรือปืนที่มีทะเบียนของบุคคลอื่น
แต่เหตุการณ์นี้ทำให้คำถามเรื่องกฎหมายอาวุธปืนกลับมามีความสำคัญอีกครั้ง เพราะท้ายที่สุดแล้วการควบคุมอาวุธปืนอาจไม่สามารถหยุดอยู่เพียงคำถามว่า ‘ใครมีสิทธิซื้อปืน’
หากต้องมองไปถึงว่า หลังจากปืนหนึ่งกระบอกถูกขายออกจากร้านแล้ว มันถูกเก็บไว้ที่ไหน ใครสามารถหยิบมันขึ้นมาได้ ปืนเถื่อนเข้ามาสู่ตลาดได้อย่างไร และเราจะปิดช่องทางออนไลน์ที่ทำให้คนซึ่งไม่ควรเข้าถึงอาวุธสามารถตามหามันเจอได้อย่างไร
เพราะสำหรับอาวุธที่สามารถเปลี่ยนความขัดแย้งเพียงไม่กี่นาทีให้กลายเป็นความสูญเสียครั้งใหญ่ การควบคุมที่สำคัญอาจไม่ใช่แค่การทำให้ ‘ซื้อยาก’ แต่ต้องทำให้ปืน ‘ไปไม่ถึงมือคนที่ไม่ควรถือมัน’ ตั้งแต่แรกด้วย
