ก่อนหน้านี้ ‘แชตบอต’ ที่เราคุ้นเคยอาจจะไม่ได้มีศักยภาพมากเท่าไหร่นัก ซึ่งจะเห็นว่ามันไม่สามารถให้คำตอบเราได้ในบางคำถาม จนกระทั่งล่าสุดที่มีแชตบอตตัวใหม่ ChatGPT ที่ได้สร้างปรากฏการณ์ และเผยความ ‘อัจริยะ’ ของมัน และกลายเป็นทอล์กออฟเดอะทาวน์มาจนถึงปัจจุบัน
และล่าสุด มันไปไกลขนาดที่ ‘ผู้พิพากษา’ ในโคลอมเบียเองก็ใช้ ChatGPT ในการพิจารณาคดีของศาลฯ ซึ่งเห็นได้ชัดว่าเป็นครั้งแรกที่มีการตัดสินทางกฎหมายด้วยความช่วยเหลือของปัญญาประดิษฐ์ (AI)
ผู้พิพากษา ‘ฮวน มานูเอล ปาดิลลา การ์เซีย’ ซึ่งเป็นประธานศาลฯ ประจำเมือง ในเมืองการ์ตาเฮนา (Cartagena) กล่าวว่า เขาใช้ AI ตั้งคำถามทางกฎหมายเกี่ยวกับคดีและรวมคำตอบไว้ในคำตัดสินของเขา ตามเอกสารของศาลฯ ลงวันที่ 30 มกราคม ปี 2023
“ข้อโต้แย้งสำหรับการตัดสินใจนี้จะถูกกำหนดให้สอดคล้องกับการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ด้วยเหตุนี้ เราจึงเข้าสู่ส่วนหนึ่งของคำถามทางกฎหมายในการดำเนินการเหล่านี้ จุดประสงค์ของการรวมข้อความที่มาจาก AI เหล่านี้ไม่สามารถแทนที่คำตัดสินของผู้พิพากษาได้ สิ่งที่เรากำลังมองหาจริงๆ คือการใช้เวลาที่เหมาะสมที่สุดในการร่างคำตัดสินหลังจากยืนยันข้อมูลที่ AI ให้มา” การ์เซียเขียนไว้ในคำตัดสินซึ่งแปลมาจากภาษาสเปน
กรณีนี้เกี่ยวข้องกับข้อพิพาทกับบริษัทประกันสุขภาพเกี่ยวกับ ‘เด็กออทิสติกควรได้รับความคุ้มครองในการรักษาพยาบาลหรือไม่’ ซึ่งคำถามทางกฎหมายที่ป้อนเข้าไปให้ AI ได้แก่
Q: ผู้เยาว์ที่เป็นออทิสติกได้รับการยกเว้นจากการชำระค่าธรรมเนียมสำหรับการรักษาหรือไม่ และหลักนิติธรรมของศาลรัฐธรรมนูญได้วินิจฉัยไว้โดยชอบในกรณีทำนองเดียวกันหรือไม่
การ์เซียรวมคำตอบทั้งหมดของแชตบอตไว้ในคำตัดสิน ซึ่งเห็นได้ชัดว่าเป็นครั้งแรกที่ผู้พิพากษายอมรับว่าทำเช่นนั้น นอกจากนี้ผู้พิพากษายังได้รวมข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับแบบอย่างทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และกล่าวว่า AI นั้นถูกใช้เพื่อ ‘ขยายข้อโต้แย้งของคำตัดสินที่นำมาใช้’ หลังจากให้รายละเอียดแลกเปลี่ยนกับ AI แล้ว ผู้พิพากษาจะใช้คำตอบและข้อโต้แย้งทางกฎหมายของเขาเองเป็นเหตุผลในการตัดสิน
กฎหมายของโคลอมเบียไม่ได้ห้ามการใช้ AI ในการตัดสินของศาลฯ แต่ระบบอย่าง ChatGPT ขึ้นชื่อเรื่องการให้คำตอบที่มีอคติ เลือกปฏิบัติ หรือผิดธรรมดา นี่เป็นเพราะโมเดลภาษาไม่มี ‘ความเข้าใจ’ ที่แท้จริงของข้อความ เพียงแต่มันแค่สังเคราะห์ประโยคตามความน่าจะเป็นจากตัวอย่างนับล้านที่ใช้ในการฝึกระบบ
OpenAI ผู้สร้าง ChatGPT ได้นำตัวกรองมาใช้เพื่อกำจัดการตอบสนองที่เป็นปัญหามากขึ้น แต่นักพัฒนาเตือนว่าเครื่องมือนี้ยังมีข้อจำกัดที่สำคัญและไม่ควรนำไปใช้ในการตัดสินใจที่เป็นผลสืบเนื่อง
การใช้ระบบเหล่านี้ในศาลฯ ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากนักจริยธรรมของ AI ซึ่งชี้ให้เห็นว่าระบบเหล่านี้เสริมสร้างการเหมารวมเหยียดเชื้อชาติและเหยียดเพศอย่างสม่ำเสมอ และขยายรูปแบบความไม่เท่าเทียมที่มีอยู่ก่อนแล้ว
แม้ว่าการยื่นฟ้องในศาลฯ ของโคลอมเบียจะระบุว่า AI ส่วนใหญ่ใช้เพื่อเร่งการร่างคำตัดสิน และคำตอบนั้นได้รับการตรวจสอบข้อเท็จจริงแล้ว แต่ก็น่าจะเป็นสัญญาณว่ายังมีอีกมากที่กำลังดำเนินการอยู่
และล่าสุด มันไปไกลขนาดที่ ‘ผู้พิพากษา’ ในโคลอมเบียเองก็ใช้ ChatGPT ในการพิจารณาคดีของศาลฯ ซึ่งเห็นได้ชัดว่าเป็นครั้งแรกที่มีการตัดสินทางกฎหมายด้วยความช่วยเหลือของปัญญาประดิษฐ์ (AI)
ผู้พิพากษา ‘ฮวน มานูเอล ปาดิลลา การ์เซีย’ ซึ่งเป็นประธานศาลฯ ประจำเมือง ในเมืองการ์ตาเฮนา (Cartagena) กล่าวว่า เขาใช้ AI ตั้งคำถามทางกฎหมายเกี่ยวกับคดีและรวมคำตอบไว้ในคำตัดสินของเขา ตามเอกสารของศาลฯ ลงวันที่ 30 มกราคม ปี 2023
“ข้อโต้แย้งสำหรับการตัดสินใจนี้จะถูกกำหนดให้สอดคล้องกับการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ด้วยเหตุนี้ เราจึงเข้าสู่ส่วนหนึ่งของคำถามทางกฎหมายในการดำเนินการเหล่านี้ จุดประสงค์ของการรวมข้อความที่มาจาก AI เหล่านี้ไม่สามารถแทนที่คำตัดสินของผู้พิพากษาได้ สิ่งที่เรากำลังมองหาจริงๆ คือการใช้เวลาที่เหมาะสมที่สุดในการร่างคำตัดสินหลังจากยืนยันข้อมูลที่ AI ให้มา” การ์เซียเขียนไว้ในคำตัดสินซึ่งแปลมาจากภาษาสเปน
กรณีนี้เกี่ยวข้องกับข้อพิพาทกับบริษัทประกันสุขภาพเกี่ยวกับ ‘เด็กออทิสติกควรได้รับความคุ้มครองในการรักษาพยาบาลหรือไม่’ ซึ่งคำถามทางกฎหมายที่ป้อนเข้าไปให้ AI ได้แก่
Q: ผู้เยาว์ที่เป็นออทิสติกได้รับการยกเว้นจากการชำระค่าธรรมเนียมสำหรับการรักษาหรือไม่ และหลักนิติธรรมของศาลรัฐธรรมนูญได้วินิจฉัยไว้โดยชอบในกรณีทำนองเดียวกันหรือไม่
การ์เซียรวมคำตอบทั้งหมดของแชตบอตไว้ในคำตัดสิน ซึ่งเห็นได้ชัดว่าเป็นครั้งแรกที่ผู้พิพากษายอมรับว่าทำเช่นนั้น นอกจากนี้ผู้พิพากษายังได้รวมข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับแบบอย่างทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และกล่าวว่า AI นั้นถูกใช้เพื่อ ‘ขยายข้อโต้แย้งของคำตัดสินที่นำมาใช้’ หลังจากให้รายละเอียดแลกเปลี่ยนกับ AI แล้ว ผู้พิพากษาจะใช้คำตอบและข้อโต้แย้งทางกฎหมายของเขาเองเป็นเหตุผลในการตัดสิน
กฎหมายของโคลอมเบียไม่ได้ห้ามการใช้ AI ในการตัดสินของศาลฯ แต่ระบบอย่าง ChatGPT ขึ้นชื่อเรื่องการให้คำตอบที่มีอคติ เลือกปฏิบัติ หรือผิดธรรมดา นี่เป็นเพราะโมเดลภาษาไม่มี ‘ความเข้าใจ’ ที่แท้จริงของข้อความ เพียงแต่มันแค่สังเคราะห์ประโยคตามความน่าจะเป็นจากตัวอย่างนับล้านที่ใช้ในการฝึกระบบ
OpenAI ผู้สร้าง ChatGPT ได้นำตัวกรองมาใช้เพื่อกำจัดการตอบสนองที่เป็นปัญหามากขึ้น แต่นักพัฒนาเตือนว่าเครื่องมือนี้ยังมีข้อจำกัดที่สำคัญและไม่ควรนำไปใช้ในการตัดสินใจที่เป็นผลสืบเนื่อง
การใช้ระบบเหล่านี้ในศาลฯ ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากนักจริยธรรมของ AI ซึ่งชี้ให้เห็นว่าระบบเหล่านี้เสริมสร้างการเหมารวมเหยียดเชื้อชาติและเหยียดเพศอย่างสม่ำเสมอ และขยายรูปแบบความไม่เท่าเทียมที่มีอยู่ก่อนแล้ว
แม้ว่าการยื่นฟ้องในศาลฯ ของโคลอมเบียจะระบุว่า AI ส่วนใหญ่ใช้เพื่อเร่งการร่างคำตัดสิน และคำตอบนั้นได้รับการตรวจสอบข้อเท็จจริงแล้ว แต่ก็น่าจะเป็นสัญญาณว่ายังมีอีกมากที่กำลังดำเนินการอยู่
