จีนจมปลักซีโรโควิดป่วนห่วงโซ่ผลิต iPhone ขาดตลาดหลายชาติรวมถึงไทย

นับตั้งแต่ไตรมาส 3 ของปี 2022 แวดวงการเทคโนโลยีทั้งบริษัทแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย จนถึงบริษัทผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ดูเหมือนไม่พ้นบ่วงติดหล่มปัญหาสารพัด แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียก็เผชิญภาวะชะลอตัว หลายบริษัทปลดพนักงานเป็นว่าเล่น  

ส่วนบริษัทผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์แม้ปัญหาเรื่องคอขวดซัพพลายเชนชิปเซตเริ่มมีสัญญาณคลายตัว แต่มิวายเจอปัญหาห่วงโซ่อุปทานจากปัจจัยภายในของจีน จนส่งผลให้หลายบริษัทเริ่มพิจารณาแนวเลี่ยงการพึ่งห่วงโซ่อุปทานจากจีน หรือ non-China supply มากขึ้นจากความไม่แน่นอนด้านนโยบายซีโรโควิด 

เดือนตุลาคมซึ่งเป็นห้วงเวลาสำคัญที่ทั่วโลกจับตามองจากวาระการประชุมสมัชชาใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์ ซึ่งหลายฝ่ายคาดหวังให้รัฐบาลปักกิ่งผ่อนคลายมาตรการซีโรโควิด แต่ท้ายที่สุดรัฐบาลปักกิ่งใต้การนำของประธานาธิบดีสีจิ้นผิง ยังยืนกรานแนวทางคุมโควิดอย่างเข้มข้นต่อไป ด้วยเหตุผลที่ยืนยันมาตลอดว่า แนวทางซีโรโควิดคือความสำเร็จในการรักษาชีวิตของประชาชน  

แม้ว่าชาติอื่นทั่วโลกมองข้ามเรื่องการระบาดไปไกลแล้วก็ตาม จีนยังคงติดหล่มโควิดจนทำให้เศรษฐกิจสะดุดขาตัวเอง ดังเห็นได้จากคำแถลงของคณะกรรมการประจำกรมการเมือง (Politburo) กลุ่มบุคคลที่ทรงอำนาจที่สุดในทางการเมืองจีน ส่งสัญญาณเป็นนัยว่าจีนอาจพลาดเป้าการเติบโตทางเศรษฐกิจประจำปีนี้ จากที่เคยจีดีพีโต 5.5% ที่ตั้งไว้ก่อนหน้านี้  โดยคณะโปลิตบูโรไม่ได้พูดถึงเป้าการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างเป็นทางการ แต่เลี่ยงใช้คำแถลงว่า "จะพยายามรักษาการเติบโตให้อยู่ในช่วงที่เหมาะสม"  

ช่วงที่ชาติอาเซียนเป็นเจ้าภาพจัดประชุมสำคัญอย่างน้อย 2 เวทีคือ การประชุม G20 ที่บาหลีของอินโดนีเซีย และการประชุมเอเปคซึ่งไทยเป็นเจ้าภาพ การเดินทางเยือนทั้งสองเวทีของประธานาธิบดีสีจิ้นผิง ถือว่าเป็นที่จับตาอย่างยิ่ง เพราะนอกจากเป็นการเยือนต่างประเทศครั้งแรกของผู้นำจีนหลังกระชับอำนาจในพรรคเป็นผู้นำ 3 สมัยได้แล้ว หลายชาติที่เข้าร่วมเวทีประชุมดังกล่าว ต่างแสดงความกังวลถึงปัญหาห่วงโซ่อุปทานที่ยังคงสะดุดจากนโยบายโควิดเป็นศูนย์ของจีนที่มีส่วนทำให้ปัญหาดังกล่าวรุนแรงขึ้น  

ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่มีสัญญาณชะลอตัว จึงปฏิเสธไม่ได้ว่าการที่จีนยังจมปลักกับการคุมโควิดเข้มงวดไม่เพียงแค่สะเทือนเศรษฐกิจเอเชียเท่านั้น แต่ยังกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานต่ออุตสาหกรรมเทคโนโลยีอย่างเลี่ยงไม่ได้  

ซีโรโควิดป่วนไอที สินค้าเริ่มขาดตลาด 

เมื่อ 24 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ปรากฏภาพในโซเชียลมีเดียซึ่งไม่ค่อยเห็นกันบ่อยนักที่เหล่าพนักงานบริษัทฟ็อกซ์คอนน์ (Foxconn) ซัพพลายเออร์ผู้ผลิตมือถือไอโฟน แห่งใหญ่ที่สุดในโลก ในเมืองเจิ้งโจว มณฑลเหอหนาน ทางภาคกลางของจีน ประท้วงแสดงความโกธรเคืองต่อมาตรการโควิดจนเกิดการปะทะกับตำรวจปราบจลาจล  

ภาพของคนงานบริษัทที่สวมชุดพีพีอีสีขาวหลายร้อยคนออกมากแสดงความไม่พอใจต่อมาตรการป้องกันโควิดที่เข้มงวด ประกอบกับการขาดแคลนยาและอาหาร ตลอดจนเงินชดเชยระหว่างที่พวกเขาถูกบังคับให้ต้องกักตัวในโรงงาน  

รายงานจากสื่อต่างประเทศระบุว่า เหตุประท้วงรุนแรงเกิดขึ้นช่วงบ่าย 2 ของวันที่ 23 พฤศจิกายน ตามเวลาท้องถิ่นคลิปวิดีโอในโลกออนไลน์แสดงให้เห็นผู้ประท้วง ขว้างปาขวดน้ำและสิ่งของใส่ตำรวจ ทำลายกล้องวงจรปิดและทรัพย์สินภายในโรงงาน ขณะที่ตำรวจได้ลงมือใช้กระบองทุบตีผู้ประท้วง จนกลายเป็นเหตุการณ์ชุลมุนวุ่นวายนานหลายชั่วโมง  

อย่างไรก็ตามรอยเตอร์อ้างแหล่งข่าวว่า แม้จะเกิดเหตุประท้วงแต่การผลิตสินค้าไอทีจากโรงงานในเจิ้งโจวไม่ได้รับผลกระทบแต่อย่างใดการผลิตยังคงเป็นไปตามปกติ 

โรงงาน Foxconn ในเจิ้งโจวถือเป็นผู้ผลิตไอโฟนป้อนสู่ตลาดโลกถึงร้อยละ 70% แม้ว่าจะมีโรงงานผลิตขนาดเล็กอื่นๆ ในอินเดียและจีนตอนใต้ก็ตาม โดยก่อนหน้านี้รอยเตอร์เคยรายงานว่า การผลิตไอโฟนจากโรงงานในเจิ้งโจวอาจลดลงถึง 30% ในเดือนพฤศจิกายน โดยบริษัท Foxconn ตั้งเป้ากลับมาเดินหน้าผลิตเต็มรูปแบบอีกครั้งช่วงครึ่งเดือนหลังของเดือนพฤศจิกายนถึงต้นเดือนธันวาคม โดยคาดว่า iPhone 14 รุ่นตัวท็อปอาจได้รับผลกระทบจัดส่งล่าช้ากว่าคาด ขณะที่ iPhone 14 รุ่นระดับล่างยังสามารถจัดส่งได้ตามเป้า 

แต่จากเหตุความสงบที่เกิดขึ้นครั้งล่าสุด ได้เพิ่มความไม่แน่นอนให้กับเป้าหมายของ Foxconn และ Apple ในความพยายามส่งมอบมือถือตามเป้า โดยก่อนหน้านี้ Foxconn ระบุว่ามีแผนจ้างพนักงานสายการผลิตเพิ่มเติมในเดือนพฤศจิกายน แต่จากความไม่สงบและความไม่แน่นอนของสถานการณ์ระบาด ก็ไม่สามารถรับประกันได้ว่าจะสามารถดำเนินการผลิตได้ตามเป้าภายในสิ้นเดือนนี้หรือไม่  

การล็อกดาวน์รอบโรงงานในเจิ้งโจวยังทำให้ Apple ยอมรับว่า ลูกค้าอาจได้รับการจัดส่ง iPhone 14 และ iPhone 14 Promax ช้าลง เนื่องจากการล็อกดาวน์ทำให้โรงงานประกอบไอโฟนที่จีนต้องลดความสามารถในการผลิตลงอย่างมีนัยสำคัญ สะท้อนให้เห็นถึงผลกระทบของนโยบายโควิดเป็นศูนย์ต่อห่วงโซ่อุปทานโลก 

พูดถึงการจัดส่ง iPhone 14 ที่ช้าลง ผู้เขียนได้ทราบถึงปัญหามือถือไอโฟนขาดตลาดในไทยในบางส่วน โดยจากการสอบถามค่ายมือถือรายใหญ่ที่มักเสนอโปรโมทชั่นควบคู่กับส่วนลด iPhone 14 รุ่นท็อปบางค่ายมือถือยอมรับว่าสินค้ามือถือไอโฟนขาดตลาด และจำจองรอหลายสัปดาห์ แต่หากลูกค้าไม่ต้องการรอสามารถหาซื้อได้ที่ร้านค้าอย่างเป็นทางการของ Apple ซึ่งจะเป็นไปในราคาเต็มแบบไม่มีส่วนลด  

กรณีการจัดส่ง  iPhone 14 ล่าช้า มีรายงานข่าวจากเว็บไซต์ Appleinsider ว่า iPhone 14 Pro บางประเทศอาจต้องรออย่างน้อยถึงประมาณ 36 วัน ถือเป็นเวลาการรอคอยมือถือรุ่นใหม่ของ Apple mujนานที่สุดนับตั้งแต่ iPhone 14 เปิดตัวเมื่อเกือบ 3 เดือนก่อน จากปัญหาซัพพลายเออร์ รวมถึงชิปเซตขาดแคลน ทำให้ความเตรียมพร้อมที่จะส่งออกจำหน่ายกว่า 30 ประเทศของแอปเปิลต้องรอนานกว่าเดิม บางพื้นที่ในอเมริกาที่ต้องรอประมาณ 34 วัน  

ปัญหานี้อาจทำให้ผู้ใช้หันไปใช้ไอโฟนรุ่นมาตรฐานมากขึ้น เพราะหากเป็นรุ่น 14 Pro และ 14 Pro Max จะต้องรอเป็นเวลานานแต่หากเป็นรุ่นมาตรฐานหรือรุ่น 14 Plus แทบไม่ต้องรอ 

สอดคล้องกับ Thomas Forte นักวิเคราะห์ของ DA Davidson กล่าวว่าการหยุดชะงักอาจทำให้ยอดขาย iPhone บางส่วนเปลี่ยนไปในไตรมาสเดือนมีนาคมจากช่วงวันหยุดที่สำคัญ ขณะที่สื่ออังกฤษบางสำนักรายงานว่า ปัญหายอดขายมือมือถือ iPhone รุ่นโปรและโปรแมกซ์ที่ล่าช้าอาจทำให้ยอดขายที่ไอโฟนช่วงเทศกาลคริสต์มาสปลายปีต่ำกว่าคาด

ปัญหาการส่งมอบล่าช้าไอโฟนถึงขั้นที่ หน่วยงานทหารท้องถิ่นของจีน ส่งจดหมายเปิดผนึก ถึงกองทัพปลดปล่อยประชาชน โดยเสนอให้กองทัพส่งกำลังทหารเข้าไปเป็นช่วงในโรงงาน Foxconn เพื่อเดินหน้าสายพานการผลิตที่โรงงานในเมืองเจิ้งโจว

กรณีห่วงโซ่อุปทานขาดแคลน เรื่องนี้แม้แต่ จางจงโหมว หรือ มอริส จาง ผู้ก่อตั้งบริษัท TSMC ยักษ์ใหญ่ชิปเซตเบอร์หนึ่งของโลก ในฐานะผู้แทนรัฐบาลไทเปที่มาร่วมประชุมเอเปคในไทย ยอมรับระหว่างการแถลงหลังเสร็จสิ้นภารกิจเอเปคในไทยต่อผู้สื่อข่าวว่า ปัญหานี้อาจหนึ่งในเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้บริษัทต้องพิจารณาขยายฐานการผลิตนอกจีนที่อยู่ในกลุ่มเอเปค แต่ยังไม่ขอลงรายละเอียด

ชาวจีนเคืองตั้งคำถามอยู่คนละโลก 

แม้ถ้อยแถลงของพรรคคอมมิวนิสต์เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ยืนยันว่า นโยบายซีโรโควิดยังคงจำเป็นเพราะต้องรักษาชีวิตประชาชน แต่ดูเหมือนกระแสที่ผู้คนทั่วโลกก้าวข้ามผ่านโควิดไปแล้ว เห็นได้จากงานใหญ่ในช่วงนี้คือการแข่งขันฟุตบอลโลก เวิลด์คัพ 2022 ที่ประเทศกาตาร์ ชาวเน็ตจีนไม่น้อยถึงกับออกมตั้งคำถามพร้อมระบายความโกรธเคืองต่อรัฐบาลผ่านโซเชียลมีเดีย จากภาพของผู้ชมการแข่งขันฟุตบอลโลกในสนามกีฬาที่กาตาร์เป็นเจ้าภาพ โดยไร้ซึ่งมาตรการคุมเข้ม ไม่ต้องสวมหน้ากากอนามัย 

ชาวจีนที่พื้นที่ซึ่งอยู่ในการคุมระบาดโพสต์ทางเวยป๋อว่า การที่พวกเขาต้องถูกล็อกดาวน์ให้อยู่บ้านนานนับเดือน ไม่ได้ไปเรียนนานนับสัปดาห์ ใครกันที่ขโมยชีวิตไปจากพวกเขา  

ขณะมีผู้ใช้อินเตอร์เน็ตรายหนึ่ง เขียนจดหมายเปิดผนึกตั้งคำถามต่อรัฐบาลปักกิ่งทางแอปพลิเคชันวีแชทว่า จีนอยู่บนโลกใบเดียวกับกาตาร์และชาวโลกอื่นๆ หรือไม่ แต่ภายหลังจดหมายดังกล่าวก็ถูกเซ็นเซอร์ออกจากแพลตฟอร์มไป

ถึงตอนนี้หลายฝ่ายไม่ชัดเจนว่า จีนยังคงจมปลักกับการคุมระบาดแบบนี้ไปอีกนานแค่ไหน ทั้งที่การคุมเข้มแบบนี้ยิ่งทำให้จีนถูกโดดเดี่ยวจากโลกมากขึ้น แม้แต่ WHO เองที่ช่วงแรกของการระบาดดูเหมือนจะใกล้ชิดกับจีนเป็นพิเศษ แต่ตอนนี้ ดูเหมือนจะห่างเหินกับจีนไปเรื่อยๆ ดังจะเห็นได้จากเมื่อเดือนพฤษภาคม  ดร.เทดรอส อัดฮานอม เกเบรเยซุส ผู้อำนวยการ WHO พูดถึงนโยบายโควิดของจีนว่า ความพยายามของจีนในการคุมโควิดเพื่อที่จะบรรลุ ‘ภาวะไร้โควิด’ เขาคิดว่ามันจะไม่ยั่งยืนเมื่อพิจารณาจากพฤติกรรมของไวรัส 

ภาพการประท้วงในโรงงาน Foxconn ตลอดจนการตั้งคำถามของชาวเน็ตจีน สะท้อนถึงความรู้สึกของคนที่หมดศรัทธากับแนวทางที่ไม่สมเหตุสมผลของรัฐบาล เพียงแค่รัฐบาลจีนไม่กล้าที่จะยอมรับความเป็นจริงที่เกิดขึ้น