โรงนิวเคลียร์ฝรั่งเศสสะดุด ‘แมงกะพรุน-คลื่นความร้อน-ภัยแล้ง’ รุมกระทบกำลังผลิตไฟฟ้า

ภัยธรรมชาติเริ่มสร้างผลกระทบในหลายมิติ ล่าสุด ประเทศฝรั่งเศสกำลังเผชิญเหตุการณ์ที่สะท้อนความเชื่อมโยงระหว่างระบบนิเวศทางทะเล ภาวะโลกร้อน และความมั่นคงทางพลังงาน เมื่อฝูงแมงกะพรุนจำนวนมากเข้ามาในระบบรับน้ำทะเลของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ Gravelines ทางตอนเหนือของประเทศ จนต้องหยุดเดินเครื่องปฏิกรณ์ 3 หน่วย ขณะที่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์หลายแห่งทั่วประเทศก็ถูกจำกัดกำลังผลิตจากคลื่นความร้อน ภัยแล้ง และอุณหภูมิของแหล่งน้ำที่สูงขึ้น

เหตุการณ์ที่ Gravelines เกิดขึ้นในช่วงต้นสัปดาห์ โดย EDF ผู้ดำเนินการโรงไฟฟ้า ระบุว่าฝูงแมงกะพรุนจำนวนมากเข้าสู่สถานีสูบน้ำทะเลและทำให้ระบบกรองเกิดการอุดตัน ส่งผลให้ต้องหยุดเครื่องปฏิกรณ์หน่วยที่ 2, 3 และ 4 ขณะที่หน่วยที่ 1 ถูกลดกำลังผลิตลงเหลือประมาณ 50% ส่วนหน่วยที่ 5 อยู่ระหว่างการบำรุงรักษาตามแผน และหน่วยที่ 6 ยังคงเดินเครื่องอยู่

สำหรับ Gravelines มีเครื่องปฏิกรณ์แบบน้ำแรงดันจำนวน 6 หน่วย กำลังผลิตหน่วยละ 900 เมกะวัตต์ โดยใช้ระบบหล่อเย็นที่ดึงน้ำจากทะเลเหนือผ่านคลองเข้าสู่สถานีสูบน้ำของโรงไฟฟ้า ข้อมูลจาก EDF ระบุว่าโรงไฟฟ้าแห่งนี้ผลิตไฟฟ้าได้ 32.27 TWh ในปี 2568 และเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าสำคัญของภูมิภาค

แมงกะพรุนไม่ได้เข้าไปถึงเครื่องปฏิกรณ์ แต่กระทบ “ระบบหล่อเย็น”

กลไกของเหตุการณ์ไม่ได้เกิดจากแมงกะพรุนเข้าไปในส่วนที่เป็นแกนปฏิกรณ์ แต่เกิดขึ้นที่ระบบรับและกรองน้ำทะเลซึ่งอยู่นอกส่วนของระบบนิวเคลียร์ น้ำทะเลมีบทบาทสำคัญในการระบายความร้อนของระบบผลิตไฟฟ้า เมื่อมีสิ่งมีชีวิตจำนวนมากเข้ามาพร้อมกันและทำให้ตะแกรงหรือระบบกรองเกิดการอุดตัน อัตราการไหลของน้ำจึงได้รับผลกระทบ

ก่อนหน้านี้เคยเกิดเหตุการณ์เช่นเดียวกันนี้ในเดือนสิงหาคม ปี 2568 โดย EDF ระบุว่าการมาถึงของแมงกะพรุนจำนวนมากและฉับพลันทำให้ระบบกรองบางส่วนอุดตัน และส่งผลให้เครื่องปฏิกรณ์หลายหน่วยหยุดทำงานโดยอัตโนมัติตามระบบป้องกันของโรงไฟฟ้า โดยไม่มีผลกระทบต่อความปลอดภัยของสถานที่ บุคลากร หรือสิ่งแวดล้อม

สำหรับเหตุการณ์ปี 2569 จึงเป็นการเกิดซ้ำของปัญหาที่ Gravelines เคยเผชิญในปีก่อนหน้า และเกิดขึ้นหลัง EDF เพิ่มมาตรการเฝ้าระวัง เช่น กล้องตรวจจับ การปรับปรุงระบบกรอง และการประสานงานกับเรือประมงและหน่วยกู้ภัยทางทะเลเพื่อเฝ้าระวังฝูงแมงกะพรุนตั้งแต่ต้นทาง

EDF ยืนยันว่าเหตุการณ์ครั้งล่าสุด ไม่ได้ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อความปลอดภัยของโรงไฟฟ้า บุคลากร หรือสิ่งแวดล้อม โดยการหยุดเดินเครื่องเป็นมาตรการป้องกันตามระบบปฏิบัติการของโรงไฟฟ้า

แล้ว “โลกร้อน” เกี่ยวกับแมงกะพรุนหรือไม่?

นักวิทยาศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญมองว่าการเปลี่ยนแปลงหลายด้านของระบบนิเวศทะเล เช่น อุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การทำประมงเกินขนาด และการเปลี่ยนแปลงถิ่นอาศัยของสัตว์ทะเล อาจสร้างเงื่อนไขที่เอื้อต่อการเพิ่มจำนวนหรือการเกิดฝูงแมงกะพรุนในบางพื้นที่

กรณีของ Gravelines ยังมีข้อมูลจากเหตุการณ์ในปี 2568 รายงานในเวลานั้นว่าการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิน้ำบริเวณตอนเหนือของฝรั่งเศสอาจเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้แมงกะพรุนพบได้มากขึ้นในพื้นที่ดังกล่าว อย่างไรก็ตาม การเชื่อมโยงระหว่างการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกับการเพิ่มขึ้นของแมงกะพรุนไม่ได้เกิดขึ้นเหมือนกันในทุกพื้นที่หรือทุกชนิดพันธุ์

ฝรั่งเศสสูญเสียกำลังผลิตนิวเคลียร์กว่า 20%

ขณะนี้ฝรั่งเศสเผชิญช่วงเวลาที่กำลังผลิตนิวเคลียร์ที่ไม่สามารถใช้งานได้จาก “ข้อจำกัดด้านสิ่งแวดล้อม” สูงถึง 20.4% ซึ่งเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่มีข้อมูลของ EDF ในรูปแบบดังกล่าวตั้งแต่ปี 2558

ข้อมูลที่รายงานเมื่อวันพุธที่ผ่านมาระบุว่า เครื่องปฏิกรณ์ของ EDF จำนวน 13 จาก 57 เครื่อง ได้รับผลกระทบ โดย 8 เครื่องหยุดเดินเครื่อง และอีก 5 เครื่องยังเดินเครื่องแต่ในระดับกำลังผลิตที่ลดลง ปัจจัยสำคัญประกอบด้วยคลื่นความร้อน ภัยแล้ง ระดับน้ำในแม่น้ำที่ลดลง และอุณหภูมิน้ำที่สูงขึ้น รวมถึงเหตุการณ์แมงกะพรุนที่ Gravelines

สถานการณ์ยังมีแนวโน้มกดดันกำลังผลิตต่อเนื่อง โดยรายงานล่าสุดระบุว่า เมื่อวานนี้ “คลื่นความร้อนรุนแรง” อาจทำให้กำลังผลิตนิวเคลียร์ของฝรั่งเศสในวันนี้ ลดลงราว 15% โดยข้อจำกัดสูงสุดรวมประมาณ 9.4 GW ในเครื่องปฏิกรณ์ 9 หน่วย ขณะที่อุณหภูมิในหลายพื้นที่ของฝรั่งเศสอยู่ที่ประมาณ 35–40 องศาเซลเซียส

ทำไม “ความร้อน” จึงกระทบโรงไฟฟ้านิวเคลียร์?

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ต้องใช้ระบบหล่อเย็นเพื่อถ่ายเทความร้อนจากกระบวนการผลิตไฟฟ้า โรงไฟฟ้าบางแห่งของฝรั่งเศสใช้แม่น้ำเป็นแหล่งน้ำหล่อเย็น ขณะที่ Gravelines ใช้น้ำทะเล ดังนั้น เมื่อเกิดคลื่นความร้อน ปัญหาจึงเกิดขึ้นพร้อมกันสองด้านคือ น้ำมีอุณหภูมิสูงขึ้น และปริมาณน้ำในแม่น้ำลดลง

หากน้ำในแม่น้ำร้อนเกินไป การปล่อยน้ำที่ผ่านกระบวนการหล่อเย็นและมีอุณหภูมิสูงกว่าธรรมชาติกลับลงสู่แม่น้ำอาจส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ ดังนั้น การเดินเครื่องจึงต้องอยู่ภายใต้ข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อม ทำให้บางโรงไฟฟ้าต้องลดกำลังผลิตหรือหยุดเดินเครื่อง

กระทรวงการเปลี่ยนผ่านทางนิเวศวิทยาของฝรั่งเศส ระบุว่า ประเทศกำลังเผชิญภัยแล้งที่เกิดขึ้นเร็วและรุนแรง โดยสถานการณ์ของดินและลำน้ำมีความน่ากังวล และรัฐบาลต้องเพิ่มการติดตามและจัดการทรัพยากรน้ำ ขณะที่กระทรวงระบุว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้ผลกระทบจากคลื่นความร้อนมีแนวโน้มเกิดซ้ำมากขึ้น

ข้อมูลของรัฐบาลฝรั่งเศสยังระบุว่า 96% ของการใช้น้ำในภาคพลังงานเกี่ยวข้องกับการหล่อเย็นเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ สะท้อนให้เห็นว่าทรัพยากรน้ำเป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบผลิตไฟฟ้านิวเคลียร์ของประเทศ

ดังนั้น สิ่งที่สามารถยืนยันได้จากเหตุการณ์ครั้งนี้คือ คลื่นความร้อนและภัยแล้ง กำลังกระทบการผลิตไฟฟ้านิวเคลียร์โดยตรงส่วนความสัมพันธ์ระหว่าง “ภาวะโลกร้อน” กับ “ฝูงแมงกะพรุน” เป็นประเด็นทางนิเวศวิทยาที่มีหลักฐานสนับสนุนในบางบริบท แต่ไม่สามารถใช้ยืนยันว่าเป็นสาเหตุโดยตรง

ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่ที่โรงไฟฟ้า

การหยุดหรือจำกัดกำลังผลิตของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์หลายแห่งพร้อมกัน ทำให้กำลังผลิตไฟฟ้าของฝรั่งเศสลดลงในช่วงที่ประเทศกำลังเผชิญคลื่นความร้อน ขณะที่ความต้องการไฟฟ้าและสภาพตลาดพลังงานในยุโรปก็ได้รับผลกระทบตามไปด้วย

สื่อต่างประเทศรายงานว่าเมื่อกำลังผลิตนิวเคลียร์และพลังงานลมลดลง ประเทศเพื่อนบ้านอย่างสหราชอาณาจักรและเยอรมนี ต้องเพิ่มการใช้โรงไฟฟ้าถ่านหินและก๊าซในบางช่วงเพื่อชดเชยกำลังผลิตที่หายไป ขณะที่ฝรั่งเศสยังคงเป็นผู้ส่งออกไฟฟ้าสุทธิ แต่ปริมาณการส่งออกในเดือนสิงหาคมลดลงประมาณ 20% เมื่อเทียบกับเดือนกรกฎาคม

ปัญหาลักษณะเดียวกันไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะฝรั่งเศส โดยมีรายงานว่าระดับน้ำในแม่น้ำดานูบที่ลดลงอย่างรุนแรงได้ส่งผลต่อโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ในฮังการีและโรมาเนีย ซึ่งต่างพึ่งพาน้ำจากแม่น้ำเพื่อใช้ในการหล่อเย็น ขณะที่ฮังการีต้องลดกำลังผลิตของโรงไฟฟ้า Paks ลงอย่างมาก และโรมาเนียต้องหยุดเครื่องปฏิกรณ์ที่ยังเดินเครื่องอยู่เนื่องจากมีน้ำสำหรับหล่อเย็นไม่เพียงพอ

ผลกระทบที่เกิดขึ้นในปีนี้ จึงไม่ได้อยู่เพียงที่กำลังผลิตไฟฟ้าของโรงไฟฟ้าแห่งหนึ่ง แต่สะท้อนถึงความสัมพันธ์ระหว่าง น้ำ ระบบนิเวศ ภาวะอากาศสุดขั้ว และโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน