นวัตกรรมสีเขียวเขย่าค่ายรถ EV โลก
งานนี้ Tesla มีหนาว เพราะในวันที่ Tesla Model 3 ทำระยะทางเริ่มต้นได้ 534 กิโลเมตรต่อการชาร์จหนึ่งครั้ง รถไฟฟ้าค่ายญี่ปุ่นอย่าง Toyota, Nissan, Honda เริ่มต้นอยู่ที่ประมาณ 400-500 กิโลเมตรต่อการชาร์จหนึ่งครั้ง และค่ายยุโรปอย่าง BMW บางรุ่นเริ่มต้น 630 กิโลเมตร แถมเกมการแข่งขันของอุตสาหกรรม EV ดูเหมือนจะมุ่งไปที่คำถามเดิมๆ ว่า “ใครวิ่งได้ไกลกว่า หรือใครชาร์จได้เร็วกว่ากัน”
แต่ที่ประเทศเนเธอร์แลนด์ ทีมนักศึกษากลุ่มหนึ่งกำลังตั้งคำถามใหม่ให้กับทั้งวงการว่า“ถ้ารถสามารถผลิตพลังงานเองได้ และใช้พลังงานนั้นช่วยชีวิตคนได้พร้อมกัน จะเกิดอะไรขึ้น?”
จากสมมติฐานนั้นเกิดเป็นนวัตกรรมยานยนต์ในชื่อ Stella Juva ที่ออกแบบมาในรูปลักษณ์รถพยาบาลพลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งล่าสุดถูกเปิดตัวในฐานะต้นแบบคันแรกของโลก โดยทีมนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีไอนด์โฮเฟน แถมกำลังถูกจับตาในฐานะหนึ่งในนวัตกรรมสีเขียวที่น่าสนใจที่สุดของปีนี้
จากรถ EV สู่คลินิกเคลื่อนที่พลังงานสะอาด
Stella Juva เป็นรถพยาบาลสองที่นั่งสีขาว-เหลือง ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์เต็มพื้นที่หลังคา พลังงานที่ผลิตได้ถูกส่งไปยังระบบขับเคลื่อน และระบบไฟฟ้าสำหรับอุปกรณ์การแพทย์ ภายในรถพร้อมกัน
รถคันนี้ทำความเร็วสูงสุดได้ 120 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และในวันที่มีแสงแดดจัดสามารถวิ่งได้ไกลถึง 715 กิโลเมตรต่อวัน พร้อมแบตเตอรี่สำรองสำหรับใช้งานในเวลากลางคืนหรือช่วงฟ้าครึ้ม
จุดที่ทำให้วงการนวัตกรรมต้องหันมามอง ไม่ใช่แค่ตัวเลขระยะทาง แต่เป็นความสามารถในการทำหน้าที่เป็นคลินิกเคลื่อนที่พลังงานสะอาด โดยไม่ต้องพึ่งโครงข่ายไฟฟ้าภายนอก
พลังงานจากดวงอาทิตย์ที่ส่งต่อไปถึงเครื่องมือแพทย์
ภายในรถติดตั้งอุปกรณ์ทางการแพทย์ครบชุด ได้แก่ เครื่องเอกซเรย์ เครื่องกระตุ้นหัวใจไฟฟ้า (Defibrillator) ชุดตรวจวัณโรค ตู้เก็บวัคซีนแบบควบคุมอุณหภูมิ และเครื่องอัลตราซาวนด์สำหรับหญิงตั้งครรภ์
“เราต้องการนำบริการสาธารณสุขไปหาผู้ป่วย แทนที่จะให้ผู้ป่วยเดินทางไกลมาหาโรงพยาบาล”
— มาธิส ฟาน เกร์เฟน หัวหน้าโครงการวัย 21 ปี นักศึกษาวิศวกรรมชีวการแพทย์ อธิบายถึงแนวคิดหลักของโครงการ
แนวคิดนี้สะท้อนภาพอนาคตของระบบสาธารณสุขที่เชื่อมโยงกับพลังงานสะอาดอย่างชัดเจน เพราะในหลายพื้นที่ของโลก โดยเฉพาะชุมชนห่างไกล การเข้าถึงไฟฟ้าและเชื้อเพลิงยังเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการรักษาพยาบาล
ทำไม “เคนยา” คือบททดสอบสำคัญ
ทีมผู้พัฒนามีแผนเดินทางไปประเทศเคนยาในเดือนหน้า เพื่อทดสอบสมรรถนะของรถในสภาพแวดล้อมจริง ทั้งเส้นทางออฟโรด ฝุ่น ความร้อน และการใช้งานทางการแพทย์ภาคสนาม
“หลายชุมชนยังอยู่ห่างจากสถานพยาบาลหลายสิบถึงหลายร้อยกิโลเมตร ขณะที่ระบบขนส่งสาธารณะมีจำกัด ราคาน้ำมันสูง และไฟฟ้าไม่เสถียร รถพยาบาลที่ผลิตไฟเองได้จึงอาจกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านสุขภาพรูปแบบใหม่ ที่ไม่ต้องรอการขยายสายส่งไฟฟ้าหรือสถานีชาร์จ”
— องค์กร Amref Health Africa ซึ่งทำงานด้านสาธารณสุขในหลายประเทศแอฟริกา ระบุ
ไอเดียนักศึกษาสะเทือนแบรนด์ใหญ่
แม้ Stella Juva จะยังเป็นเพียงต้นแบบ แต่การเกิดขึ้นของมันกำลังส่งสัญญาณสำคัญว่าอนาคตของรถไฟฟ้าอาจไม่ได้วัดกันแค่ระยะทางต่อการชาร์จ เพราะรถที่สามารถผลิตพลังงานเองได้ ใช้งานในพื้นที่ไร้โครงข่ายไฟฟ้า และจ่ายไฟให้เครื่องมือแพทย์เพื่อช่วยชีวิตคนได้ทันที กำลังเปิดตลาดใหม่ที่แตกต่างจากรถ EV เชิงพาณิชย์โดยสิ้นเชิง และนี่คือจุดตัดของ Green Mobility, Renewable Energy และ Medical Technology ซึ่งเป็นสามอุตสาหกรรมที่ทั่วโลกกำลังเร่งลงทุน
สิ่งที่น่าทึ่งไม่แพ้ตัวรถคือ โครงการนี้พัฒนาโดยนักศึกษาเพียง 23 คน ที่ใช้เวลาเพียง 1 ปี ในการสร้างต้นแบบจนพร้อมทดสอบภาคสนาม
“ถ้านักศึกษา 23 คนทำสิ่งนี้ได้ใน 1 ปี อุตสาหกรรมที่มีทรัพยากรมากกว่าน่าจะทำได้ดีกว่าและเร็วกว่านี้”
— ฟาน เกร์เฟน กล่าว
ทีมจึงเปิดรับพันธมิตรจากภาคอุตสาหกรรมเพื่อขยายการผลิตในเชิงพาณิชย์ ซึ่งอาจนำไปสู่การพัฒนารถพยาบาลไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์สำหรับประเทศกำลังพัฒนา พื้นที่ประสบภัยพิบัติ หรือแม้แต่หน่วยแพทย์เคลื่อนที่ในภูมิภาคที่ไฟฟ้ายังเข้าไม่ถึง
บทเรียนใหญ่ของนวัตกรรมความยั่งยืน
ชื่อ “Juva” มาจากภาษาละติน แปลว่า “การช่วยเหลือ” และอาจเป็นคำที่อธิบายโครงการนี้ได้ดีที่สุด เพราะสิ่งที่นักศึกษากลุ่มนี้สร้างขึ้น ไม่ได้เป็นเพียงรถพยาบาลพลังงานแสงอาทิตย์ แต่พวกเขากำลังเสนอวิธีคิดใหม่ให้กับโลกว่า เทคโนโลยีแห่งอนาคตควรสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อทั้งมนุษย์และสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกัน
ในวันที่หลายบริษัทแข่งขันกันสร้างรถที่ชาร์จเร็วขึ้นและวิ่งไกลขึ้น Stella Juva กำลังเตือนว่านวัตกรรมที่สำคัญที่สุด อาจไม่ใช่รถที่เร็วที่สุด แต่อาจเป็นรถที่สามารถพาพลังงานสะอาดไปถึงจุดที่มีคนรอความช่วยเหลือต่างหาก
“Triple Transition” การเปลี่ยนผ่านครั้งใหญ่ 3 ด้านพร้อมกันในคันเดียว
ด้านแรกคือ การเปลี่ยนผ่านพลังงาน (Energy Transition) รถคันนี้ผลิตไฟฟ้าเองจากแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคา ลดการพึ่งพาน้ำมันและโครงข่ายไฟฟ้าที่ไม่เสถียร โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลที่สถานีชาร์จอาจไม่มีอยู่จริง
ด้านที่สองคือ การเปลี่ยนผ่านระบบสาธารณสุข (Health Transition) จากเดิมที่ผู้ป่วยต้องเดินทางไกลเพื่อเข้าถึงโรงพยาบาล Stella Juva กลับพลิกแนวคิดเป็นพาโรงพยาบาลไปหาผู้ป่วย ด้วยอุปกรณ์ตรวจวัณโรค ตู้เก็บวัคซีน และเครื่องอัลตราซาวนด์ที่ติดตั้งอยู่ในรถ ทำให้การรักษาเบื้องต้นเกิดขึ้นได้ถึงหน้าหมู่บ้าน
ด้านที่สามคือ การเปลี่ยนผ่านด้านภูมิอากาศ (Climate Transition) เพราะระบบสาธารณสุขทั่วโลกกำลังเผชิญความเสี่ยงจากน้ำท่วม พายุ คลื่นความร้อน และไฟฟ้าดับ รถที่ผลิตพลังงานเองได้และยังคงทำงานได้แม้โครงสร้างพื้นฐานเสียหาย คือหัวใจของสิ่งที่เรียกว่า Climate-resilient Healthcare หรือระบบสุขภาพที่ทนทานต่อวิกฤตสภาพอากาศ
เมื่อมองผ่านกรอบ SDGs นวัตกรรมนี้จึงเชื่อมโยงอย่างน้อย 4 เป้าหมายสำคัญพร้อมกัน ได้แก่
- SDG 3 สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี
- SDG 7 พลังงานสะอาด
- SDG 9 นวัตกรรมและโครงสร้างพื้นฐาน
- SDG 13 การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
นี่จึงไม่ใช่การแก้ปัญหาแบบแยกส่วน แต่เป็นการออกแบบเทคโนโลยีที่เชื่อมโยงนวัตกรรม คน โลก และระบบเศรษฐกิจเข้าด้วยกันอย่างยั่งยืน
.
ที่มา: เอเอฟพี
