อินโดนีเซียกำลังเผชิญกับกระแสประท้วงรูปแบบใหม่ ด้วยการใช้ธงโจรสลัดจากอนิเมะชื่อดัง ‘One Piece’ เป็นสัญลักษณ์แสดงความไม่พอใจต่อรัฐบาลประธานาธิบดีปราโบโว ซูบิยันโต ก่อนถึงวันชาติ 17 สิงหาคมที่จะมาถึง
ธงโจรสลัดที่มีลายกะโหลกกับกระดูกไขว้และหมวกฟาง ซึ่งเป็นสัญลักษณ์จากซีรีส์อนิเมะของญี่ปุ่น เริ่มปรากฏบนรถบรรทุก รถยนต์ และบ้านเรือนเป็นจำนวนมาก จนทำให้เจ้าหน้าที่รัฐออกมาเตือนว่าการกระทำนี้เป็น ‘การยั่วยุ’ และไม่ควรโบกคู่กับธงชาติแดง-ขาว
จากคนขับรถบรรทุกสู่การเคลื่อนไหวระดับชาติ
ธงโจรสลัดนี้เริ่มต้นจากกลุ่มคนขับรถบรรทุกที่ไม่พอใจในช่วงต้นฤดูร้อน และขยายตัวเป็นการเคลื่อนไหวทั้งในโลกออนไลน์และชีวิตจริง ขารีค อันฮาร์ นักศึกษาวิทยาลัยอายุ 24 ปี ในจังหวัดรีเยาของเกาะสุมาตรา กล่าวว่า ‘ยกธง One Piece เพราะธงแดง-ขาวศักดิ์สิทธิ์เกินไปที่จะใช้ในประเทศที่เต็มไปด้วยการทุจริต’
เขาเสริมว่า เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นในอินโดนีเซียมีอยู่ แต่จำกัดมาก การออกมาพูดกลายเป็นเรื่องอันตรายมากขึ้น
รัฐบาลออกมาเตือน
เจ้าหน้าที่รัฐบาลมองว่าการใช้ธงนี้เป็นความพยายามในการแบ่งแยกชาติ โดยเตือนอาจแบนการโบกคู่กับธงชาติหรือในวันที่ 17 สิงหาคม วันครบรอบ 80 ปีแห่งเอกราช หลังจญี่ปุ่นยอมแพ้ในสงครามโลกครั้งที่ 2
บุดี กูนาวัน รัฐมนตรีความมั่นคงหัวหน้า กล่าวในแถลงการณ์เมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาว่า สิ่งสำคัญคือเราต้องงดเว้นจากการสร้างการยั่วยุด้วยสัญลักษณ์ที่ไม่เกี่ยวข้องกับการต่อสู้ของประเทศนี้
เขาอ้างถึงกฎหมายที่ห้ามโบกสัญลักษณ์ใดให้สูงกว่าธงชาติเป็นพื้นฐานสำหรับการลงโทษ ซึ่งตามกฎหมายนี้ การมีเจตนาดูหมิ่น ดูแคลน หรือลดคุณค่าธงชาติอาจได้รับโทษจำคุกสูงสุด 5 ปี หรือปรับเกือบ 31,000 ดอลลาร์
ความหมายเชิงสัญญลักษณ์
ผู้เชี่ยวชาญระบุว่าชาวอินโดนีเซียที่ไม่พอใจใช้ธงนี้เป็นช่องทางแสดงความรู้สึกต่อต้านรัฐบาลอย่างอ้อมค้อม เนื่องจากนโยบายเศรษฐกิจและการป้องกันประเทศของปราโบโวทำให้เกิดความกังวลเรื่องการถดถอยทางประชาธิปไตย
เดดี ดินาร์โต นักวิเคราะห์อินโดนีเซียหลักของบริษัทที่ปรึกษา Global Counsel กล่าวว่า สัญลักษณ์อย่างธงโจรสลัดช่วยให้คนเหล่านี้ระบายความผิดหวังได้โดยไม่ต้องพูดชัดๆ มันสะท้อนความรู้สึกของสาธารณะว่าบางส่วนของประเทศถูก 'จี้' ไปแล้ว
อนิเมะ One Piece ที่เป็นที่นิยมในอินโดนีเซีย ธงนี้แทนการต่อต้านรัฐบาลเผด็จการโลก ซึ่งสอดคล้องกับความรู้สึกของผู้ประท้วง
การปราบปรามเริ่มต้น
แม้รัฐบาลจะขู่ แต่วัยรุ่นอินโดนีเซียบางคนยังคงเสี่ยงกับการประท้วง ตำรวจในจังหวัดบันเทนและจาวาตะวันตกขู่จะดำเนินการหากมีการโบกธงคู่กับธงชาติ ขณะที่เจ้าของโรงพิมพ์แห่งหนึ่งในจาวากลางเล่าว่าถูกตำรวจนอกเครื่องแบบบุกเข้าตรวจค้นเพื่อหยุดการผลิตธงโจรสลัด
องค์กรสิทธิมนุษยชนมองว่าการตอบสนองดังกล่าวมากเกินไป โดย Amnesty International Indonesia ระบุว่าการยกธง One Piece เป็นส่วนหนึ่งของเสรีภาพในการแสดงออกและได้รับการรับรองจากรัฐธรรมนูญ
ขารีค อันฮาร์ กล่าวในวันพุธว่า ‘ผมและเพื่อนไปเดินรอบเมืองพร้อมกับยกธง One Piece หากรัฐบาลไม่กลัวที่จะกดขี่ประชาชนตัวเอง เราก็ไม่ควรกลัวที่จะต่อสู้กับนโยบายที่ไม่ดี’ คำพูดนี้ทำให้เห็นว่าความขัดแย้งระหว่างรุ่นเก่าที่เห็นธงชาติเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ กับรุ่นใหม่ที่มองธงโจรสลัดเป็นช่องทางระบายความผิดหวัง อาจจะยังคงดำเนินต่อไปในอนาคต
