ญี่ปุ่นเปิดเผยการปรับปรุงกฎระเบียบการส่งออกอาวุธครั้งใหญ่ที่สุดในรอบหลายทศวรรษเมื่อวันอังคาร (21 เม.ย.) โดย ‘ยกเลิก’ ข้อจำกัดในการขายอาวุธไปต่างประเทศ และเปิดทางให้ส่งออกเรือรบ ขีปนาวุธ และอาวุธอื่นๆ ได้
การเคลื่อนไหวครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างฐานอุตสาหกรรมป้องกันประเทศของญี่ปุ่น และถือเป็นถือเป็นการก้าวห่างจากหลักการสันติภาพที่กำหนดทิศทางความมั่นคงของญี่ปุ่นนับตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 2
การเปลี่ยนแปลงนโยบายครั้งนี้ ซึ่งเป็นการยุติข้อจำกัดที่ญี่ปุ่นกำหนดขึ้นเองเกี่ยวกับการขายอาวุธร้ายแรง เกิดขึ้นในขณะที่ญี่ปุ่นกำลังพยายามเข้าสู่ตลาดอาวุธระหว่างประเทศ ด้วยความหวังที่จะเสริมสร้างความมั่นคงของชาติและกระตุ้นการเติบโตทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้ยังเกิดขึ้นท่ามกลางความวิตกกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับกิจกรรมทางทหารที่ทวีความรุนแรงขึ้นของจีน รวมถึงภัยคุกคามด้านความมั่นคงที่ต่อเนื่องจากเกาหลีเหนือและรัสเซีย
“การตัดสินใจเหล่านี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่การเปลี่ยนแปลงในสภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงรอบประเทศของเรากำลังเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว และเป็นการรับประกันความมั่นคงของญี่ปุ่น ในขณะเดียวกันก็มีส่วนช่วยสร้างสันติภาพและความมั่นคงในภูมิภาคและประชาคมระหว่างประเทศมากยิ่งขึ้น...ในปัจจุบัน ไม่มีประเทศใดสามารถปกป้องสันติภาพและความมั่นคงของตนเองได้เพียงลำพัง”
— มินารุ คิฮาระ หัวหน้าเลขาธิการคณะรัฐมนตรี กล่าวในการแถลงข่าวเมื่อวันอังคาร (21 เม.ย.)
ก่อนหน้านี้ การส่งออกถูกจำกัดไว้เฉพาะอุปกรณ์ที่จัดอยู่ใน 5 ประเภท ได้แก่ การค้นหาและกู้ภัย การขนส่ง การเตือนภัย การเฝ้าระวัง และการกวาดทุ่นระเบิด แต่นายกฯ ซานาเอะ ทาคาอิจิ ของญี่ปุ่นได้โพสต์ข้อความบน X ว่า “ด้วยการแก้ไขกฏดังกล่าว การส่งต่ออุปกรณ์ทางการป้องกันประเทศทั้งหมดจะสามารถทำได้ตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่รัฐบาลญี่ปุ่นกำหนดไว้”
ขณะที่ผู้สนับสนุนการเปลี่ยนแปลงนโยบายนี้โต้แย้งว่า “การเปลี่ยนแปลงนี้จะช่วยบูรณาการญี่ปุ่นเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานด้านการป้องกันประเทศระหว่างประเทศมากยิ่งขึ้น และกระชับความสัมพันธ์ด้านการป้องกันประเทศ การทูต และเศรษฐกิจกับประเทศพันธมิตร ในขณะที่ความไม่มั่นคงในภูมิภาคเพิ่มสูงขึ้น”
แต่การตัดสินใจดังกล่าวได้ก่อให้เกิดความไม่สบายใจในหมู่ประชาชนชาวญี่ปุ่นบางส่วน ซึ่งนักวิจารณ์กล่าวหาทาคาอิจิว่า “กำลังทำลายประวัติศาสตร์อันน่าภาคภูมิใจของลัทธิสันติภาพอันแน่วแน่ของชาติ”
เฮโกะ ซาโตะ ผู้เชี่ยวชาญด้านประเด็นการป้องกันประเทศและการควบคุมอาวุธจากมหาวิทยาลัยทาคุโชคุ กล่าวว่า “ญี่ปุ่นต้องใช้ช่วงเวลาแห่งสันติภาพนี้เพื่อสร้างความมั่นใจใน ‘ความพร้อมรบ’ ผ่านการจัดตั้งระบบซึ่งรับรองการแลกเปลี่ยนอาวุธและกระสุนปืนอย่างราบรื่นระหว่างประเทศพันธมิตร”
“การส่งออกจำเป็นต้องมีการบำรุงรักษาตามปกติ ซึ่งจะช่วยให้ผู้รับเหมาด้านการป้องกันประเทศมีธุรกิจที่มั่นคง และยังช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์กับประเทศผู้ซื้ออีกด้วย...การทำให้การค้าอาวุธเป็นการแลกเปลี่ยนแบบ 2 ทาง อาจช่วยเพิ่มโอกาสที่ญี่ปุ่นจะได้รับการช่วยเหลือจากพันธมิตรในกรณีที่เกิดความขัดแย้งที่ยืดเยื้อและไม่คาดคิด” ซาโตะ กล่าว
อย่างไรก็ดี กฎระเบียบใหม่นี้เป็นส่วนหนึ่งของการผ่อนปรนข้อห้ามการส่งออกอาวุธโดยรวมที่เริ่มใช้ครั้งแรกในปี 1976
(Photo by Kazuhiro NOGI / AFP)
