ผู้เล่นที่เป็น ‘มนุษย์’ สามารถเอาชนะปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในเกมกระดานหมากล้อม (Go) ได้อย่างพลิกหน้ามือเป็นหลังมืออย่างน่าประหลาดใจ อีกทั้งยังเป็นความสำเร็จครั้งสำคัญหลังจากการผงาดขึ้นของ AI
เคลลิน พอลลีน ผู้เล่นชาวอเมริกันซึ่งอยู่ในอันดับต่ำกว่าระดับมือสมัครเล่นอันดับต้นๆ 1 อันดับ สามารถเอาชนะปัญญาประดิษฐ์โดยใช้ประโยชน์จากข้อบกพร่องที่ก่อนหน้านี้ถูกระบุโดยคอมพิวเตอร์เครื่องอื่น แต่การเผชิญหน้าแบบตัวต่อตัวที่พอลลีนสามารถเอาชนะ 14 จาก 15 เกมดำเนินไปโดยโดยไม่มีคอมพิวเตอร์สนับสนุนโดยตรง
ชัยชนะซึ่งไม่เคยยังไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนนี้ เน้นให้เห็นถึงจุดอ่อนของโปรแกรมคอมพิวเตอร์โกะที่ดีที่สุดที่ใช้ร่วมกันโดยระบบ AI ส่วนใหญ่ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน รวมถึงแชทบอท ChatGPT ที่สร้างโดย OpenAI ในซานฟรานซิสโกด้วย
อดัม เกลฟ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ FAR AI บริษัทวิจัยในแคลิฟอร์เนียที่ออกแบบโปรแกรมกล่าวว่า เป็นเรื่องง่ายอย่างน่าประหลาดใจสำหรับเราที่จะใช้ประโยชน์จากระบบนี้ ซอฟต์แวร์เกมมากกว่า 1 ล้านเกมกับ KataGo ซึ่งเป็นหนึ่งในระบบการเล่นหมากล้อมอันดับต้นๆ เพื่อค้นหา ‘จุดบอด’ ที่ผู้เล่นที่เป็นมนุษย์สามารถใช้ประโยชน์ได้
พอลลีน กล่าวว่า กลยุทธ์การชนะที่เปิดเผยโดยซอฟต์แวร์ ‘ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็ไม่ใช่เรื่องยาก’ สำหรับมนุษย์ที่จะเรียนรู้ และผู้เล่นระดับกลางสามารถเอาชนะเครื่องจักรได้ นอกจากนี้เขายังใช้วิธีการที่จะเอาชนะระบบโกะอันดับต้นๆ อีกระบบคือ Leela Zero
ชัยชนะที่เด็ดขาดแม้ว่าจะมีกลยุทธ์แนะนำโดยคอมพิวเตอร์ แต่เมื่อเวลาผ่านไป 7 ปี AI ก็ดูเหมือนจะนำหน้ามนุษย์อย่างไม่มีใครเทียบได้ในเกมที่มักถูกมองว่าเป็นเกมกระดานที่ซับซ้อนที่สุด
AlphaGo ซึ่งเป็นระบบที่คิดค้นโดยบริษัทวิจัย DeepMind ของ Google เอาชนะแชมป์โลกเกมหมากล้อม อย่าง ลีเซดล 4 เกมต่อ 1 เกมในปี 2016 เซดล ระบุว่า การที่เขาลาออกจากการเล่นหมากล้อม ในอีก 3 ปีต่อมาเป็นผลจากการเพิ่มขึ้นของ AI เนื่องจากมันเป็นสิ่งที่ไม่สามารถเอาชนะได้
ในเกมหมากล้อมผู้เล่น 2 คน จะสลับกันวางหินสีขาว-ดำบนกระดานที่มีตารางขนาด 19x19 เพื่อล้อมหมากของฝ่ายตรงข้ามและปิดพื้นที่ให้ได้มากที่สุด ชุดค่าผสมจำนวนมากหมายความว่าเป็นไปไม่ได้ที่คอมพิวเตอร์จะประเมินการเดินเกมที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตทั้งหมด
พอลลีนใช้กลวิธี ‘ร้อยห่วง’ หมากใหญ่เข้าด้วยกันช้าๆ เพื่อล้อมกลุ่มของฝ่ายตรงข้าม ขณะที่เบี่ยงเบนความสนใจของ AI ด้วยการเคลื่อนไหวในมุมอื่นๆ ของกระดาน อีกทั้ง AI เองก็ไม่ได้สังเกตเห็นช่องโหว่ของมัน แม้ว่าการปิดล้อมอีกฝั่งจะใกล้เสร็จสมบูรณ์แล้วก็ตาม
“ในฐานะมนุษย์ มันค่อนข้างง่ายที่จะสังเกตเห็น” เขากล่าวเสริม
สจ๊วต รัสเซลล์ ศาสตราจารย์ด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์แห่งมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ กล่าวว่า การค้นพบจุดอ่อนในเครื่องเกมหมากล้อมที่ก้าวหน้าที่สุดบางเครื่องชี้ให้เห็นถึงข้อบกพร่องพื้นฐานในระบบการเรียนรู้เชิงลึกที่เป็นรากฐานของ AI ที่ก้าวหน้าที่สุดในปัจจุบัน
รัสเซลล์ กล่าวว่า ระบบสามารถ ‘เข้าใจ’ เฉพาะสถานการณ์เฉพาะที่พวกเขาเคยเผชิญในอดีต และไม่สามารถสรุปในลักษณะที่มนุษย์พบได้ง่าย มันแสดงให้เห็นอีกครั้งว่าเราเร่งรีบเกินไปที่จะกำหนดระดับความฉลาดเหนือมนุษย์ให้กับ AI
เกลฟ กล่าวว่า สาเหตุที่แท้จริงของความล้มเหลวของระบบ เป็นเรื่องของการคาดเดา ซึ่งเหตุผลหนึ่งที่เป็นไปได้คือกลยุทธ์ที่พอลลีนใช้นั้นไม่ค่อยมีใครใช้ หมายความว่าระบบ AI ไม่ได้รับการฝึกฝนในเกมที่คล้ายกันมากพอที่จะตระหนักถึงความเสี่ยง
เป็นเรื่องปกติที่จะพบข้อบกพร่องในระบบ AI เมื่อพวกมันเผชิญกับ ‘การโจมตีของฝ่ายตรงข้าม’ ที่ใช้กับคอมพิวเตอร์ แม้จะเป็นเช่นนั้น เราก็คงเห็นระบบ AI ขนาดใหญ่มากถูกปรับใช้ในระดับที่มีการตรวจสอบเพียงเล็กน้อย
เคลลิน พอลลีน ผู้เล่นชาวอเมริกันซึ่งอยู่ในอันดับต่ำกว่าระดับมือสมัครเล่นอันดับต้นๆ 1 อันดับ สามารถเอาชนะปัญญาประดิษฐ์โดยใช้ประโยชน์จากข้อบกพร่องที่ก่อนหน้านี้ถูกระบุโดยคอมพิวเตอร์เครื่องอื่น แต่การเผชิญหน้าแบบตัวต่อตัวที่พอลลีนสามารถเอาชนะ 14 จาก 15 เกมดำเนินไปโดยโดยไม่มีคอมพิวเตอร์สนับสนุนโดยตรง
ชัยชนะซึ่งไม่เคยยังไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนนี้ เน้นให้เห็นถึงจุดอ่อนของโปรแกรมคอมพิวเตอร์โกะที่ดีที่สุดที่ใช้ร่วมกันโดยระบบ AI ส่วนใหญ่ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน รวมถึงแชทบอท ChatGPT ที่สร้างโดย OpenAI ในซานฟรานซิสโกด้วย
อดัม เกลฟ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ FAR AI บริษัทวิจัยในแคลิฟอร์เนียที่ออกแบบโปรแกรมกล่าวว่า เป็นเรื่องง่ายอย่างน่าประหลาดใจสำหรับเราที่จะใช้ประโยชน์จากระบบนี้ ซอฟต์แวร์เกมมากกว่า 1 ล้านเกมกับ KataGo ซึ่งเป็นหนึ่งในระบบการเล่นหมากล้อมอันดับต้นๆ เพื่อค้นหา ‘จุดบอด’ ที่ผู้เล่นที่เป็นมนุษย์สามารถใช้ประโยชน์ได้
พอลลีน กล่าวว่า กลยุทธ์การชนะที่เปิดเผยโดยซอฟต์แวร์ ‘ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็ไม่ใช่เรื่องยาก’ สำหรับมนุษย์ที่จะเรียนรู้ และผู้เล่นระดับกลางสามารถเอาชนะเครื่องจักรได้ นอกจากนี้เขายังใช้วิธีการที่จะเอาชนะระบบโกะอันดับต้นๆ อีกระบบคือ Leela Zero
ชัยชนะที่เด็ดขาดแม้ว่าจะมีกลยุทธ์แนะนำโดยคอมพิวเตอร์ แต่เมื่อเวลาผ่านไป 7 ปี AI ก็ดูเหมือนจะนำหน้ามนุษย์อย่างไม่มีใครเทียบได้ในเกมที่มักถูกมองว่าเป็นเกมกระดานที่ซับซ้อนที่สุด
AlphaGo ซึ่งเป็นระบบที่คิดค้นโดยบริษัทวิจัย DeepMind ของ Google เอาชนะแชมป์โลกเกมหมากล้อม อย่าง ลีเซดล 4 เกมต่อ 1 เกมในปี 2016 เซดล ระบุว่า การที่เขาลาออกจากการเล่นหมากล้อม ในอีก 3 ปีต่อมาเป็นผลจากการเพิ่มขึ้นของ AI เนื่องจากมันเป็นสิ่งที่ไม่สามารถเอาชนะได้
ในเกมหมากล้อมผู้เล่น 2 คน จะสลับกันวางหินสีขาว-ดำบนกระดานที่มีตารางขนาด 19x19 เพื่อล้อมหมากของฝ่ายตรงข้ามและปิดพื้นที่ให้ได้มากที่สุด ชุดค่าผสมจำนวนมากหมายความว่าเป็นไปไม่ได้ที่คอมพิวเตอร์จะประเมินการเดินเกมที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตทั้งหมด
พอลลีนใช้กลวิธี ‘ร้อยห่วง’ หมากใหญ่เข้าด้วยกันช้าๆ เพื่อล้อมกลุ่มของฝ่ายตรงข้าม ขณะที่เบี่ยงเบนความสนใจของ AI ด้วยการเคลื่อนไหวในมุมอื่นๆ ของกระดาน อีกทั้ง AI เองก็ไม่ได้สังเกตเห็นช่องโหว่ของมัน แม้ว่าการปิดล้อมอีกฝั่งจะใกล้เสร็จสมบูรณ์แล้วก็ตาม
“ในฐานะมนุษย์ มันค่อนข้างง่ายที่จะสังเกตเห็น” เขากล่าวเสริม
สจ๊วต รัสเซลล์ ศาสตราจารย์ด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์แห่งมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ กล่าวว่า การค้นพบจุดอ่อนในเครื่องเกมหมากล้อมที่ก้าวหน้าที่สุดบางเครื่องชี้ให้เห็นถึงข้อบกพร่องพื้นฐานในระบบการเรียนรู้เชิงลึกที่เป็นรากฐานของ AI ที่ก้าวหน้าที่สุดในปัจจุบัน
รัสเซลล์ กล่าวว่า ระบบสามารถ ‘เข้าใจ’ เฉพาะสถานการณ์เฉพาะที่พวกเขาเคยเผชิญในอดีต และไม่สามารถสรุปในลักษณะที่มนุษย์พบได้ง่าย มันแสดงให้เห็นอีกครั้งว่าเราเร่งรีบเกินไปที่จะกำหนดระดับความฉลาดเหนือมนุษย์ให้กับ AI
เกลฟ กล่าวว่า สาเหตุที่แท้จริงของความล้มเหลวของระบบ เป็นเรื่องของการคาดเดา ซึ่งเหตุผลหนึ่งที่เป็นไปได้คือกลยุทธ์ที่พอลลีนใช้นั้นไม่ค่อยมีใครใช้ หมายความว่าระบบ AI ไม่ได้รับการฝึกฝนในเกมที่คล้ายกันมากพอที่จะตระหนักถึงความเสี่ยง
เป็นเรื่องปกติที่จะพบข้อบกพร่องในระบบ AI เมื่อพวกมันเผชิญกับ ‘การโจมตีของฝ่ายตรงข้าม’ ที่ใช้กับคอมพิวเตอร์ แม้จะเป็นเช่นนั้น เราก็คงเห็นระบบ AI ขนาดใหญ่มากถูกปรับใช้ในระดับที่มีการตรวจสอบเพียงเล็กน้อย
