ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติเรียกร้องไทย ‘ไม่ให้ส่งชาวอุยกูร์ 48 คนที่ถูกควบคุมตัวกลับจีน’ โดยเตือนว่าชาวอุยกูร์เหล่านี้เสี่ยงต่อ ‘การถูกทรมาน การปฏิบัติอย่างเลวร้าย และอันตรายที่ไม่สามารถเยียวยาได้’ หากถูกส่งกลับ
กลุ่มสิทธิมนุษยชนและสมาชิกรัฐสภาไทยบางคนแสดงความกังวลเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาว่า การส่งตัวชาวอุยกูร์ซึ่งถูกควบคุมตัวในสถานกักกันคนเข้าเมืองมานานกว่าทศวรรษกลับจีนนั้นจะเกิดขึ้นในไม่ช้านี้ แต่รัฐบาลเผยว่าไม่ได้มีแผนดังกล่าว
กลุ่มสิทธิมนุษยชนกล่าวหาว่า จีนละเมิดสิทธิของชาวอุยกูร์ ซึ่งเป็นชนกลุ่มน้อยที่นับถือศาสนาอิสลามเป็นหลักและมีประชากรประมาณ 10 ล้านคนในเขตปกครองตัวเองซินเจียงอุยกูร์ ทางตะวันตกของประเทศ นอกจากนี้ จีนยังเฝ้าติดตามและบังคับใช้แรงงานชาวอุยกูร์เป็นจำนวนมาก แต่จีนปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าว
“บุคคลเหล่านี้ไม่ควรถูกส่งกลับจีน แต่พวกเขาจะต้องได้รับสิทธิในการเข้าถึงขั้นตอนการขอสถานะผู้ลี้ภัยและความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมอื่นๆ” ผู้รายงานพิเศษด้านสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติกล่าวในแถลงการณ์เกี่ยวกับชาวอุยกูร์ 48 คนเมื่อวันอังคาร (21 ม.ค.) พร้อมเสริมว่า ครึ่งหนึ่งของกลุ่มนี้มีปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรง
ภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกฯ ของไทยกล่าวเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า “ยังไม่มีแผนที่จะส่งตัวชาวอุยกูร์กลับจีน” ในขณะที่ กิตติ์รัฐ พันธุ์เพ็ชร์ ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติเผยเมื่อวันจันทร์ (20 ม.ค.) ว่า “ยังไม่มีคำสั่งจากรัฐบาลเกี่ยวกับการส่งตัวพวกเขากลับ”
บาบาร์ บาโลช โฆษกสำนักงานผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติกล่าวเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า “ทางหน่วยงานได้รับคำยืนยันจากทางการไทยว่าจะไม่ส่งตัวชาวอุยกูร์กลับจีน” ขณะที่ มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ คนใหม่กล่าวว่า เขาจะใช้ความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นระหว่างสหรัฐฯ กับไทย เพื่อปกป้องไม่ให้ชาวอุยกูร์ถูกส่งกลับจีน
ผู้ลี้ภัยเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มชาวอุยกูร์จำนวน 300 คนที่หลบหนีออกจากจีนและถูกจับกุมในประเทศไทยเมื่อปี 2014 และไทยได้ส่งตัวชาวอุยกูร์มากกว่า 100 คนกลับประเทศจีนในเดือนกรกฎาคม 2015 ทำให้เกิดการประณามจากนานาชาติและความกังวลว่าชาวอุยกูร์อาจถูกทรมานหลังจากเดินทางกลับประเทศ ไม่มีใครทราบชะตากรรมของพวกเขา
ทั้งนี้พบว่า มีชาวอุยกูร์มากกว่า 170 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงและเด็กถูกส่งตัวไปยังตุรกีในเดือนมิถุนายน 2015 และมีชาวอุยกูร์มากกว่า 50 คนถูกควบคุมตัวอยู่ในไทย แต่กลุ่มสิทธิมนุษยชนระบุว่ามีผู้เสียชีวิตแล้วอย่างน้อย 5 คน
ทางการจีนในขณะนั้นระบุว่าชาวอุยกูร์จำนวนมากที่หลบหนีไปยังตุรกีผ่านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีแผนที่จะนำญิฮาดกลับไปยังจีนโดยอ้างว่าบางคนมีส่วนเกี่ยวข้องกับ ‘การก่อการร้าย’
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ชาวอุยกูร์หลายร้อย หรืออาจถึงหลายพันคนหลบหนีออกจากซินเจียงด้วยการเดินทางอย่างลับๆ ผ่านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไปยังตุรกี
นักการทูตและนักวิเคราะห์ด้านความมั่นคงกล่าวว่า การที่ไทยส่งตัวชาวอุยกูร์ไปจีนเมื่อปี 2015 ทำให้ใน 1 เดือนต่อมาเกิดเหตุระเบิดที่ศาลพระพรหมเอราวัณในกรุงเทพฯ ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 20 ราย ซึ่งถือเป็นการโจมตีที่เลวร้ายที่สุดครั้งหนึ่งบนแผ่นดินไทย
ทางการไทยสรุปว่าการโจมตีครั้งนี้เกี่ยวข้องกับการปราบปรามขบวนการค้ามนุษย์ โดยไม่ได้ระบุเจาะจงว่ากลุ่มดังกล่าวเชื่อมโยงกับชาวอุยกูร์
ชายชาวอุยกูร์ 2 คนถูกจับกุม โดยถูกตั้งข้อหาฆาตกรรมและครอบครองวัตถุระเบิดอย่างผิดกฎหมาย และการพิจารณาคดีซึ่งถูกเลื่อนมาหลายครั้งยังคงดำเนินต่อไป
(Photo by Chanakarn Laosarakham / AFP)
