ประธานาธิบดีโจ ไบเดน ของสหรัฐฯ อนุมัติคำสั่งให้ยูเครนใช้ระบบขีปนาวุธยุทธวิธีของกองทัพ (ATACMS) ที่สหรัฐฯ จัดหาให้สำหรับโจมตีภายในดินแดนรัสเซีย ซึ่งถือเป็นการส่งสัญญาณถึงการเปลี่ยนแปลงนโยบายครั้งสำคัญ ของสหรัฐฯ ในการสนับสนุนทางทหารในยูเครน (อ่านต่อที่นี่)
ขณะที่รัสเซียออกมาเตือนว่า การตัดสินใจดังกล่าวของสหรัฐฯ อาจทำให้สถานการณ์สงครามตึงเครียดจนเสี่ยงต่อการเกิด ‘สงครามโลกครั้งที่ 3’ ได้
ทั้งนี้คาดว่าการโจมตีด้วย ATACMS ครั้งแรก อาจเกิดขึ้นภายในไม่กี่วันข้างหน้านี้ SPACEBAR พาไปดูว่า ขีปนาวุธ ATACMS คืออะไร? ทำไมจึงมีความสำคัญต่อยูเครน?
ขีปนาวุธ ATACMS คืออะไร?
‘ระบบขีปนาวุธยุทธวิธีของกองทัพ’ หรือ ‘ATACMS’ เป็นอาวุธในยุคสงครามเย็นช่วงทศวรรษ 1980 ผลิตโดย ‘Lockheed Martin’ บริษัทรับเหมาด้านการป้องกันประเทศรายใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ซึ่งออกแบบมาเพื่อให้กองทัพสหรัฐฯ ใช้โจมตีสหภาพโซเวียตในเวลานั้น มีขีดความสามารถในการโจมตีระยะไกลพิสัยการยิงสูงสุดถึง 305 กิโลเมตรด้วยหัวรบที่บรรจุวัตถุระเบิดประมาณ 170 กิโลกรัม (ขึ้นอยู่กับรุ่น)
ขีปนาวุธเหล่านี้มักถูกยิงจากระบบจรวดปืนใหญ่ ‘ไฮมาร์ส’ (HIMARS) ซึ่งเป็นระบบที่ยูเครนใช้อยู่แล้ว แต่ใช้กับเป้าหมายในพื้นที่ยึดครองของยูเครนเท่านั้น อีกทั้งยังถูกยิงจากระบบปล่อยจรวดหลายลำกล้อง M270 รุ่นเก่าที่ส่งมาจากอังกฤษและเยอรมนี
ขีปนาวุธ ATACMS เคลื่อนที่ในระดับความสูงก่อนจะตกลงมาด้วยความเร็วสูง ทำให้ยากต่อการสกัดกั้น และสามารถเจาะลึกเข้าไปในดินแดนของศัตรูได้ในขณะที่หลบเลี่ยงระบบป้องกันภัยทางอากาศขั้นสูง นอกจากนี้ ความแม่นยำและพลังทำลายล้างของขีปนาวุธเหล่านี้ยังมีประสิทธิภาพโดยเฉพาะกับเป้าหมายที่แน่นอน เช่น คลังกระสุน ศูนย์กลางโลจิสติกส์ และศูนย์บัญชาการ
ปัจจุบัน กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ มี ATACMS อยู่ในคลัง 2 รุ่น ได้แก่ :
- อาวุธแบบระเบิดคลัสเตอร์
- อาวุธแบบบรรจุระเบิดลูกเดียว
“ATACMS จะช่วยเพิ่มความสามารถของยูเครนในการขัดขวางการปฏิบัติการของรัสเซียที่อยู่ลึกเข้าไปในแนวหน้าได้อย่างมาก ขีปนาวุธเหล่านี้ช่วยให้เราสามารถโจมตีเป้าหมายที่มีค่าสูง (HVT) ซึ่งระบบอื่นทำไม่ได้” อังเดร ซาโกรอดนยุก อดีตรัฐมนตรีกลาโหมของยูเครน กล่าว
ขีปนาวุธที่ราคาแพง แต่มีกลยุทธ์
การติดตั้งระบบ ATACMS นั้นมีต้นทุนสูง โดยขีปนาวุธแต่ละลูกมีราคาอยู่ระหว่าง 1 ล้าน-1.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 34-51 ล้านบาท) ขึ้นอยู่กับรุ่น ราคาที่สูงนี้สะท้อนให้เห็นถึงความซับซ้อนและความแม่นยำของระบบ ซึ่งผสมผสานเทคโนโลยีนำทางขั้นสูงเข้ากับความจุบรรทุกที่มากพอสมควร
“การจัดหาระบบ ATACMS ถือเป็นขั้นตอนที่มีค่าใช้จ่ายสูง แต่จำเป็นเพื่อให้แน่ใจว่ายูเครนสามารถต่อต้านการรุกรานของรัสเซียได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขีปนาวุธเหล่านี้ไม่ใช่แค่เพียงอาวุธเท่านั้น แต่ยังเป็นการลงทุนเชิงกลยุทธ์เพื่อความอยู่รอดของยูเครนอีกด้วย” จอร์จ บาร์รอส นักวิเคราะห์ด้านการป้องกันประเทศจากสถาบันเพื่อการศึกษาด้านสงคราม กล่าว
แทนที่จะใช้อาวุธจากชาติตะวันตก ยูเครนกลับโจมตีรัสเซียด้วยอาวุธที่ผลิตในประเทศเป็นประจำ โดยบางชิ้นมีพิสัยยิงไกลถึง 997 กิโลเมตร แต่อาวุธเหล่านี้มีปริมาณไม่เพียงพอที่จะสร้างความเสียหายร้ายแรงในระยะยาวได้
ด้วยต้นทุนอาวุธที่สูง คาดว่ายูเครนจะใช้ระบบ ATACMS อย่างประหยัด โดยเน้นไปที่การปฏิบัติการที่กำหนดเป้าหมายที่มีค่าสูง แนวทางนี้สอดคล้องกับแนวทางของสหรัฐฯ ที่มุ่งเน้นป้องกันการยกระดับของสถานการณ์ ขณะเดียวกันก็ยังเพิ่มผลกระทบของระบบขีปนาวุธต่อสนามรบให้สูงสุด
ทำไม ATACMS สำคัญต่อยูเครน?
กองทัพรัสเซียกำลังรวมพลทหารประมาณ 50,000 นาย รวมถึงทหารเกาหลีเหนือเพื่อเตรียมเปิดฉากโจมตีครั้งใหญ่ในการยึดเมืองเคิร์สก์คืนเร็วๆ นี้ โดยมีเป้าหมายยึดดินแดนรัสเซียทั้งหมดที่ยูเครนยึดไปเมื่อเดือนสิงหาคมคืนมา
ยูเครนอาจใช้ขีปนาวุธ ATACMS เพื่อโจมตีกองกำลังของรัสเซียและเกาหลีเหนือ รวมถึงอุปกรณ์ทางทหารที่สำคัญ สถานีขนส่ง คลังกระสุน และเส้นทางลำเลียงเสบียงในรัสเซีย ซึ่งจะช่วยให้ยูเครนลดประสิทธิภาพการตอบโต้ของรัสเซียและเกาหลีเหนือลงได้
การเคลื่อนไหวดังกล่าวอาจเป็นหนทางหนึ่งในการเสริมกำลังทหารของยูเครนก่อนที่จะถูกบังคับให้เข้าร่วมการเจรจาสันติภาพในรัฐบาลของว่าที่ประธานาธิบดีคนใหม่สหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์ นอกจากนี้ยังอาจช่วยส่งผลทางจิตวิทยาสำหรับการเพิ่มขวัญกำลังใจในยูเครนในช่วงเวลาที่ยากลำบาก
อย่างไรก็ดี เมื่อปีที่แล้ว ประธานาธิบดีไบเดนตกลงที่จะจัดหา ATACMS หลายร้อยชุดเพื่อใช้ในดินแดนยูเครนที่รัสเซียยึดครอง รวมถึงคาบสมุทรไครเมียที่รัสเซียยึดครองด้วย ดังนั้น จึงไม่ชัดเจนว่ายูเครนมีขีปนาวุธเหลืออยู่ในคลังแสงกี่ชุดสำหรับใช้ในภูมิภาคเคิร์สก์
