องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้ประกาศเมื่อวันพุธ (14 ส.ค.) ว่าการระบาดของเชื้อเอ็มพอกซ์ (mpox) ในพื้นที่บางส่วนของแอฟริกาเป็นภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขที่มีความน่ากังวลระดับโลก (PHEIC) ถือเป็นครั้งที่ 2 นับตั้งแต่ปี 2022 ที่ mpox ได้รับการประกาศให้เป็นภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุข เนื่องจากไวรัสแพร่กระจายอย่างรวดเร็วทั่วทวีปแอฟริกา และมีความเสี่ยงที่จะเข้าสู่ทวีปอื่นๆ
โรคติดต่อร้ายแรงนี้เดิมเรียกว่า ‘โรคฝีดาษลิง’ (monkeypox) ซึ่งพบผู้ป่วยแล้ว 27,000 รายและคร่าชีวิตผู้คนมากกว่า 1,100 ราย ส่วนใหญ่เป็นเด็กในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก นับตั้งแต่การระบาดเริ่มขึ้นในเดือนมกราคม 2023 ขณะเดียวกันก็พบว่าจำนวนผู้ป่วยในแอฟริกาในปีนี้มากกว่า 14,000 ราย
ปัจจุบันโรคนี้ได้แพร่กระจายไปทั่วบริเวณบางส่วนของแอฟริกากลางและแอฟริกาตะวันออกแล้ว และนักวิทยาศาสตร์ต่างกังวลว่าโรคกลายพันธุ์ใหม่จะแพร่กระจายเร็วเพียงใด และอัตราการเสียชีวิตที่สูงแค่ไหน
“ความเสี่ยงที่โรคจะแพร่กระจายต่อไปภายในแอฟริกาและไกลออกไปนั้น ‘น่ากังวลอย่างยิ่ง’”
— ดร.เตโวโดรส อัดฮาโนม ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลก กล่าว
พบผู้ป่วยนอกแอฟริกา ‘รายแรก’ !!!
ต่อมาในวันที่ 15 ส.ค. WHO ก็ประกาศเตือนอีกว่า อาจพบผู้ติดเชื้อ mpox สายพันธุ์ใหม่ที่อันตรายกว่าจากต่างประเทศในยุโรปเพิ่มขึ้นอีก หลังจากที่สวีเดนประกาศพบผู้ติดเชื้อสายพันธุ์ดังกล่าวเป็นคนแรกนอกทวีปแอฟริกา
กรณีที่พบผู้ติดเชื้อในสวีเดนเกิดขึ้นเพียง 1 วันหลังจากที่ WHO ประกาศว่าการระบาดของ mpox ในแอฟริกาเป็นภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขที่มีความน่ากังวลระดับโลก ซึ่งถือเป็นการเตือนภัยสูงสุดของ WHO
เจ้าหน้าที่สาธารณสุขระดับโลกยืนยันเมื่อวันพฤหัสบดี (15 ส.ค.) ที่ผ่านมาว่า มีการติดเชื้อไวรัส์ mpox สายพันธุ์ใหม่ในสวีเดน และเชื่อมโยงกับการระบาดที่เพิ่มขึ้นในแอฟริกา ซึ่งถือเป็นสัญญาณแรกของการแพร่ระบาดนอกทวีปแอฟริกา
เจ้าหน้าที่สาธารณสุขของสวีเดนกล่าวในการแถลงการณ์ว่า “บุคคลดังกล่าวติดเชื้อขณะอยู่ในแอฟริกา โดยมีเชื้อ mpox สายพันธุ์ ‘clade Ib’ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการระบาดเมื่อเร็วๆ นี้ และบุคคลดังกล่าวกำลังเข้ารับการรักษา”
“การพบผู้ป่วยในทวีปยุโรปอาจทำให้เชื้อ mpox แพร่ระบาดไปทั่วโลกอย่างรวดเร็ว หากพบผู้ป่วยในสวีเดน แสดงว่ายังมีผู้ป่วยอีกหลายสิบรายในยุโรปที่ยังตรวจไม่พบ” ลอว์เรนซ์ กอสติน ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขและศาสตราจารย์จากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยจอร์จทาวน์ในวอชิงตัน กล่าว
ขณะที่ ดร.ไบรอัน เฟอร์กูสัน จากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ กล่าวว่า “กรณีของนักท่องเที่ยวชาวสวีเดนเป็นเรื่องที่น่ากังวลแต่ก็ไม่น่าแปลกใจ เนื่องจากการระบาดมีความรุนแรงและแพร่กระจายในแอฟริกา มันน่าจะมีเพิ่มมากขึ้นที่นี่และส่วนอื่นๆ ของโลก เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มีกลไกใดๆ ที่จะหยุดยั้งเคสผู้ป่วยติดเชื้อที่เดินทางเข้าประเทศ (imported cases) ได้”
‘Gavi’ กลุ่มผลิตวัคซีนระดับโลกเผยกับสำนักข่าว Reuters ว่า “บริษัทมีเงินทุนมากถึง 500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 1.7 หมื่นล้านบาท) ในการฉีดวัคซีนให้กับประเทศต่างๆ ที่ได้รับผลกระทบจากการระบาดของเชื้อ mpox ที่เพิ่มขึ้นในทวีปแอฟริกา
ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อสหรัฐฯ (CDC) ได้แจ้งแพทย์ นักเดินทาง และพันธมิตรด้านสาธารณสุขของสหรัฐฯ ทราบเกี่ยวกับการแพร่กระจายของเชื้อ mpox สายพันธุ์ ‘Clade I’ ไปยังประเทศต่างๆ ที่ไม่เคยมีรายงานเคสผู้ป่วยของการติดเชื้อ mpox มาก่อน
‘Clade Ib’ เป็นสายพันธุ์ที่กำลังการระบาดในปัจจุบัน ซึ่งเป็นสายพันธุ์ใหม่ของ ‘Clade I’ ที่มีการระบาดเฉพาะในคองโก และดูเหมือนว่าสายพันธุ์ ‘Clade Ib’ จะแพร่กระจายได้ง่ายกว่าผ่านการสัมผัสใกล้ชิดในชีวิตประจำวัน รวมถึงการมีเพศสัมพันธ์
อย่างไรก็ดี เจ้าหน้าที่สาธารณสุขของสหรัฐฯ เผยว่า “mpox สายพันธุ์ ‘Clade I’ มีแนวโน้มที่จะทำให้เกิดการติดเชื้อรุนแรงมากกว่าและมีอัตราการเสียชีวิตที่สูงกว่า mpox สายพันธุ์ ‘Clade II’”
ในปี 2022 WHO ได้ประกาศภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขจากการระบาดของเชื้อ mpox สายพันธุ์ ‘Clade II’ ส่งผลให้มีผู้ป่วยมากกว่า 95,000 รายใน 115 ประเทศซึ่งไม่ได้เป็นโรคประจำถิ่น
