หลังจากมีรายงานว่า TikTok กำลังพิจารณาจะขายกิจการให้ อีลอน มัสก์ เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกแบนในสหรัฐฯ ซึ่งจะเกิดขึ้นในวันอาทิตย์นี้ (19 ม.ค.) แต่ล่าสุด TikTok ออกมาปฏิเสธแล้วว่า “รายงานดังกล่าวเป็นเรื่องแต่งล้วนๆ”
ก่อนถึงกำหนดเส้นตายในวันอาทิตย์นี้ สำนักข่าว Bloomberg รายงานว่า รัฐบาลจีนกำลังพิจารณาสถานการณ์ที่แพลตฟอร์ม X ของมัสก์จะเข้ามาควบคุมการดำเนินงานของ TikTok ในสหรัฐฯ และบริหารบริษัททั้งสองร่วมกัน
TikTok กำลังเตรียมรับมือกฎหมายฉบับใหม่ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ในวันอาทิตย์ โดยกฎหมายฉบับนี้กำหนดให้ ‘ByteDance’ ซึ่งเป็นบริษัทแม่ในจีนจะต้องถอนการลงทุนจากแอปฯ ดังกล่าว ไม่เช่นนั้นจะถูกแบนจากเครือข่ายแอปฯ ในสหรัฐฯ
สำหรับรายงานที่ TikTok กำลังพิจารณาจะขายกิจการให้มัสก์นั้นออกมาหลังจากที่ศาลฎีกาออกมาระบุเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า จะยืนหยัดตามกฎหมายนี้ (แบน TikTok) โดยคำนึงถึงความกังวลด้านความมั่นคงของชาติ แม้ว่า TikTok จะโต้แย้งว่ากฎหมายนี้ถือเป็นการปราบปรามเสรีภาพในการพูดอย่างผิดกฎหมายก็ตาม ก่อนหน้านี้ กระทรวงพาณิชย์ของจีนเคยกล่าวไว้ว่าจะ ‘คัดค้านอย่างหนักแน่นต่อการบังคับขาย TikTok แม้ว่าจะมีผู้ซื้อรายอื่นยื่นมือเข้ามาช่วยเหลือก็ตาม’ แต่ ByteDance เคยพูดไว้ว่าแอปฯ TikTok ไม่ได้มีไว้ขาย
ทั้ง ByteDance และมัสก์ไม่ได้ออกมาแสดงความคิดเห็นต่อรายงานดังกล่าว ในขณะที่ ไมเคิล ฮิวจ์ส โฆษกของ TikTok แถลงการณ์ตอบโต้รายงานดังกล่าวว่า “เราไม่อาจแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องแต่งนี้ได้”
มัสก์เคยโพสต์บน X เมื่อเดือนเมษายน 2024 ว่า “TikTok ยังควรให้บริการในสหรัฐฯ...ในความเห็นของผม TikTok ไม่ควรถูกแบนในสหรัฐฯ แม้ว่าการแบนดังกล่าวอาจเป็นประโยชน์ต่อแพลตฟอร์ม X ก็ตาม...การกระทำดังกล่าวจะขัดต่อเสรีภาพในการพูดและการแสดงออก มันไม่ใช่สิ่งที่อเมริกายืนหยัด”
ก่อนหน้านี้ รัฐบาลจีนได้ประณามความพยายามของสหรัฐฯ ที่จะแบน TikTok และบังคับให้ขาย โดยเรียกความพยายามดังกล่าวว่า ‘เป็นการกลั่นแกล้งทางเศรษฐกิจ’ และ ‘การปล้นสะดม’
แหล่งข่าวระบุว่าการเจรจาที่ปักกิ่งชี้ให้เห็นว่าชะตากรรมของ TikTok อาจไม่ได้อยู่ในการควบคุมแต่เพียงผู้เดียวของ ByteDance อีกต่อไป เจ้าหน้าที่จีนตระหนักดีว่าพวกเขาจะต้องเผชิญกับการเจรจาที่ยากลำบากกับรัฐบาลทรัมป์เกี่ยวกับภาษีศุลกากร การควบคุมการส่งออก รวมถึงประเด็นอื่นๆ
สำหรับจีน การขายให้กับมัสก์อาจหมายถึงการวาง TikTok ไว้ในมือของพันธมิตร ซึ่งเป็นผู้ที่มีอาณาจักรทางธุรกิจที่พึ่งพาตลาดจีนอย่างมาก แต่สำหรับมัสก์ การซื้อ TikTok และการรักษาสิทธิ์การเข้าถึงแอปฯ ของชาวอเมริกันในวินาทีสุดท้ายหลังจากที่ TikTok ต่อสู้กับการแบนตามหลักการของการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญครั้งที่ 1 จะส่งผลต่อภาพลักษณ์ของมหาเศรษฐี (ที่มักจะเสแสร้ง) ที่มีต่อตัวเขาเองในฐานะผู้ปกป้องเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น ซึ่งจะทำให้เขาควบคุมแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียที่ใหญ่โตและมีอิทธิพลมากกว่า X อย่างที่เขาเคยใช้เพื่อส่งเสริมผลประโยชน์ของตัวเองสำเร็จมาแล้ว รวมถึงช่วยให้ โดนัลด์ ทรัมป์ ชนะการเลือกตั้งอีกครั้ง
ทว่าข้อตกลงดังกล่าวอาจต้องเผชิญกับอุปสรรคมากมาย เช่น มัสก์อาจต้องควักเงินสดเพื่อซื้อแอปฯ ในข้อตกลงที่อาจมีมูลค่า 40,000 - 50,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 1.38-1.73 ล้านล้านบาท)
ดูเหมือนว่า ‘ความปลอดภัยของชาติ’ อาจจะสำคัญกว่า ‘เสรีภาพในการพูด’
ผู้พิพากษาศาลฎีกาส่วนใหญ่ระบุว่า พวกเขาให้ความสำคัญกับความกังวล ‘ด้านความปลอดภัยมากกว่าเสรีภาพในการพูด’ แม้ว่าพวกเขายังไม่ได้มีคำตัดสินอย่างเป็นทางการก็ตาม ทรัมป์ ว่าที่ประธานาธิบดีคนใหม่ซึ่งจะเข้ารับตำแหน่งในวันที่ 20 มกราคมนี้ พยายามเลื่อนการแบน TikTok ที่จะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 19 มกราคม เพื่อที่เขาจะได้ดำเนินการเจรจาต่อไป โดยทรัมป์กล่าวว่าต้องการช่วยเหลือ TikTok ทั้งนี้มีการคาดเดากันว่าเขาอาจดำเนินการในนาทีสุดท้ายเพื่อหลีกเลี่ยงการแบนดังกล่าว
ในทางปฏิบัติ การแยกธุรกิจของ TikTok ในสหรัฐฯ ออกไปจะมีความซับซ้อนมากซึ่งส่งผลกระทบต่อผู้ถือหุ้นในจีนและสหรัฐฯ ด้านทนายความของ TikTok โต้แย้งต่อศาลฎีกาว่า “มันเป็นเรื่องที่ยากมาก”
ยังไม่ชัดเจนว่า TikTok ของสหรัฐฯ จะถูกขายออกไปในกระบวนการแข่งขันหรือไม่ หรือรัฐบาลจะเป็นผู้จัดขายเองไหม อีกทางเลือกหนึ่งสำหรับ TikTok ก็คือ การย้ายลูกค้าในสหรัฐฯ ที่มีอยู่ไปยังแอปฯ ที่คล้ายคลึงกันเพื่อหลีกเลี่ยงการแบนดังกล่าว โดยหนึ่งในแหล่งข่าวกล่าวว่า “ยังไม่ชัดเจนว่าการเคลื่อนไหวดังกล่าวจะมีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงใด”
(Photo by Kirill KUDRYAVTSEV / AFP)
